Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 779/21 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 czerwca 2021 r. nr 1401-IEW1.4123.66.2020.5.AG w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 779/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę A. S. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor") z dnia 2 czerwca 2021 r.

w przedmiocie jej odpowiedzialności podatkowej z G. sp. z o.o.

z siedzibą w R. (dalej: "Spółka"), jako członka zarządu, za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2014 r., 01, 04, 05, 06/2015 r., 12/2016 r., 12/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go

w całości, wnosząc o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy WSA w celu ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisu art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. 2021 poz. 1540 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez jego błędne zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że Skarżąca ponosi odpowiedzialność za niezapłacone zobowiązania podatkowe Spółki, podczas gdy takie przesłanki takie nie zaszły oraz poprzez przyjęcie, że Skarżąca nie wykazała żadnej z przesłanek egzoneracynych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 o.p., podczas gdy wykazano, że do ogłoszenia upadłości Spółki nie doszło z przyczyn niezależnych od Skarżącej oraz że Skarżąca nie wskazała majątku Spółki nadającego się do egzekucji, podczas gdy Skarżąca wykazała, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Spółce posiadała ona znaczący majątek, z którego Skarb Państwa mógł zaspokoić swoje wierzytelności, ale wskutek niewłaściwego prowadzenia postępowania egzekucyjnego do tego nie doszło.

Dyrektor nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 116 § 1 o.p., poprzez jego błędne zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że Skarżąca ponosi odpowiedzialność za niezapłacone zobowiązania podatkowe Spółki. Zasadnie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy podatkowe wykazały, iż w sprawie zostały spełnione pozytywne przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony jako byłego członka zarządu za wymienione wyżej zaległości podatkowe Spółki, wskazane w art. 116 § 1 o.p. Skarżąca nie wykazała braku winy, o której mowa w przepisie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p. O przesłance "braku winy", o której mowa w przepisie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p, w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, można bowiem mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej uwalniającej członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2021r., sygn. akt III FSK 4220/21). W sprawie zaś wykazane zostało, że Skarżąca pełniła funkcję Prezesa Zarządu Spółki, która w 2014r. stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.).

W miejscu prowadzenia działalności Spółki ustalono, iż nie jest możliwe dokonanie czynności egzekucyjnych, gdyż pod tym adresem Spółka nie prowadzi działalności i nie posiada tam żadnego majątku. Ustalono jednocześnie, iż Spółka nie figuruje w elektronicznym rejestrze Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych, ani w bazie danych ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego i Rejestrze Ewidencji Gruntów i Budynków. Na podstawie danych znajdujących się w bazie CEPIK ustalono, iż Spółka figuruje jako właściciel pojazdu M. rok produkcji 2001, jednak nie było możliwe ustalenie miejsca położenia tego pojazdu. W tych okolicznościach organ egzekucyjny uznał, iż brak jest możliwości prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż pod znanym organowi egzekucyjnemu adresem Spółka nie prowadzi działalności i nie posiada tam żadnego majątku. Tym samym w ocenie Sądu wykazano w sprawie bezskuteczność egzekucji wobec Spółki.

Jednocześnie, w świetle przepisu art. 116 § 1 o.p., Skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych pozwalających na uwolnienie się od tej odpowiedzialności. Należy zgodzić się z poglądem WSA, że Skarżąca w toku postępowania przed organami podatkowymi, jak i przed WSA nie wskazała też na istnienie jakiegokolwiek majątku Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w jakiejkolwiek części. Jeżeli Skarżąca dysponowała wiedzą w przedmiocie samochodu M., to powinna wskazać organom podatkowym miejsce, w którym pojazd ten znajduje się. Jak wskazał NSA w wyroku z 22 września 2021 r., sygn. akt III FSK 82/21 wskazanie mienia spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. powinno nastąpić poprzez wskazanie konkretnego składnika majątkowego, miejsca, w którym się znajduje oraz tytułu własności przysługującego spółce. Tylko bowiem realnie istniejące mienie, dokładnie zidentyfikowane i istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności wypełnia przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. (por. wyrok NSA z 1 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 438/16). Zasadnie zatem przyjął WSA, że organy podatkowe przyjęły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki uwalniające Skarżącą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Niestety Skarżąca ich istnienia zarówno przed organami podatkowymi, jak i w skardze nie wykazała.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

Anna Juszczyk-Wiśniewska Sławomir Presnarowicz (spr.) Dominik Gajewski