Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, a także art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 — dalej jako "k.p.a."), w zw. z pkt 2 lit. b upoważnienia Nr 167/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 sierpnia 2024 r. - po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] R. K. (dalej: "Skarżący") z dnia [...] maja 2024 r. zakończonej wydaniem postanowienia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty rekompensaty finansowej z tytułu pozbawienia części dochodu z powodu zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 10 kwietnia 2024 r. [...] R. K. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie wypłaty rekompensaty finansowej z tytułu pozbawienia go części dochodu z powodu bezprawnego zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego o parametrach: Ministerstwo Obrony Narodowej - Departament Kontroli - Zespół Kontroli Lotnictwa - Szef Zespołu, grupa zaszeregowania 16 B – [...].

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] Ministra Obrony Narodowej bez podania przyczyny, z dniem [...] listopada 2016 r. zwolnił go z zajmowanego stanowiska ([...] w Zespole Kontroli Lotnictwa, Departament Kontroli, Ministerstwo Obrony Narodowej), a tym samym przeniesiony został do rezerwy kadrowej do dnia 30 maja 2017 r.

Następnie Decyzją Nr [...] MON z dnia [...] maja 2017 r. rezerwa kadrowa została przedłużona o 6 miesięcy tj. do dnia 30 stycznia 2018 r.

W okresie przebywania w rezerwie kadrowej nie przeprowadzono ze Skarżącym żadnej rozmowy kadrowej, nie zaproponowano wyznaczenia na inne stanowisko służbowe.

Po 13 miesiącach przebywania w rezerwie kadrowej, dnia 11 grudnia 2017 r. Skarżący został poinformowany pisemnie przez Dyrektora Departamentu Kadr MON o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej w związku z niewyznaczeniem na stanowisko służbowe w okresie przebywania w rezerwie kadrowej.

Skarżący podkreślił, że w opiniach służbowych był oceniany jako przewyższający wymagania i znacznie przewyższający wymagania. Dlatego też, w roku 2014 ówczesny Dyrektor przewidział go do udziału w Międzynarodowym Wyższym Kursie Zarządzania Zasobami Osobowymi (SIDMC) w Podyplomowej Szkole w [...]. Ukończenie przedmiotowego kursu prawdopodobnie przełożyłoby się na objęcie wyższego stanowiska służbowego w niedalekiej przyszłości.

Jednak działania nowego Ministra w roku 2016 pozbawiły go możliwości rozwoju zawodowego w Resorcie Obrony Narodowej oraz awansu.

Mając na uwadze bezpodstawne przeniesienie skarżącego do rezerwy kadrowej jak i zwolnienie z zajmowanego stanowiska, w okresie 2016 r. do 2023 r. Skarżący został pozbawiony części dochodu z tytułu wykonywania obowiązków na stanowisku służbowym, zaszeregowanym do grupy 16B dla [...], na kwotę 442 000 pln. (wynagrodzenie zasadnicze z dodatkami, dodatek za bezpieczne latanie, nagroda jubileuszowa, dodatek żywnościowy).

Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r Nr [...] Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 61 a § 1 i art. 268a k.p.a w związku z pkt 3 lit. a tiret pierwsze upoważnienia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Wskazując w uzasadnieniu, że wydanie decyzji administracyjnej, w konsekwencji przeprowadzonego postępowania administracyjnego, możliwe jest wyłącznie w przypadku istnienia podstawy materialnoprawnej do załatwienia żądania. Podkreślono, że zarówno przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248), jak również obowiązującej w dniu zwolnienia wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 173, z późn. zm.), nie zawierają regulacji, które mogłyby stanowić podstawę prawną do wydania decyzji w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę. Powyższe oznacza zatem, że brak jest przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić podstawę roszczenia wnioskodawcy, jak również wskazywałby na konieczność rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej.

Skarżący w dniu 27 maja 2024 r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. W jego uzasadnieniu ponowiła argumenty przytoczone we wniosku z dnia [...] kwietnia 2024 r.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. Minister Obrony Narodowej stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r.

[...] R. K. na powyższe rozstrzygniecie złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 12 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1327/24) uchylił zaskarżone postanowienie Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2024 r. W motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że to zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód doręczenia stronie rozstrzygnięcia organu, a brak pokwitowania odbioru nie powinien być kompensowany wydrukiem z systemu śledzenia przesyłek, lecz sanowany poprzez wszczęcie postępowania reklamacyjnego.

Mając na uwadze powyższe wytyczne Sądu, Minister Obrony Narodowej ponownie analizując przedmiotową sprawę, wystąpił do Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego [...] o wskazanie daty doręczenia postanowienia Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. oraz wskazanie danych personalnych osoby, która odebrała ww. przesyłkę. W odpowiedzi Poczta Polska S.A. wskazała, że przesyłka została doręczona dnia 16 maja 2024 r., poprzez wrzucenie do skrzynki na listy. Listonosz "pomyłkowo" wrzucił list do skrzynki, z uwagi na okoliczność, iż małżonka strony postępowania złożyła w Urzędzie Pocztowym w [...] żądanie wrzutu przesyłek poleconych do skrzynki, czym omyłkowo zasugerował się listonosz.

W toku prowadzonego postępowania ustalono również, że postanowienie Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2024 r. zostało nadane do strony postępowania listem poleconym bez zwrotnego potwierdzenia odbioru. Tym samym nie ma możliwości ustalenia daty doręczenia zaskarżonego postanowienia, co naruszenie zasad doręczania pism, określonych w rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał na treść art. 8 k.p.a., wyjaśniając, że strona ma prawo oczekiwać, iż nie będzie ponosić negatywnych konsekwencji działania organów wbrew przepisom prawa. Skoro zatem organ administracji wadliwie doręczył postanowienie Nr [...] z dnia [...] maja 2024 r., należy przyjąć, że strona zachowała termin do wniesienia środka zaskarżenia na powyższe rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia wskazano miedzy innymi, że:

Przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm.), jak również obowiązującej w dniu zwolnienia wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 173 z późn. zm.), nie zawierają regulacji, które mogłyby stanowić podstawę prawną do wydania decyzji w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę. Powyższe oznacza zatem, że brak jest przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić podstawę roszczenia wnioskodawcy, jak również wskazywałby na konieczność rozstrzygnięcia tego w drodze decyzji administracyjnej. Mając na względzie powyższe, wydanie decyzji administracyjnej, w konsekwencji przeprowadzonego postępowania administracyjnego, możliwe jest wyłącznie w przypadku istnienia podstawy materialnoprawnej do załatwienia żądania, a skoro brak jest takiej podstawy, to organ administracji nie może wydać takiej decyzji.

Niezależnie od powyższego podkreślono, że [...] R. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego z dniem [...] czerwca 2018 r. na podstawie decyzji Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2018 r.

Skoro zatem strona sama złożyła wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, które było jej prerogatywą, to żądanie rekompensaty finansowej za powyższe zwolnienie wydaje się wysoce nieuprawnione.

Z kolei decyzją Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. ww. oficer został przeniesiony do rezerwy kadrowej z dniem 2 listopada 2016 r. Zauważenia wymaga, że w myśl art. 89 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej lub dyspozycji albo urlopu żołnierz zawodowy otrzymuje, z zastrzeżeniem art. 90 ust. 1-1d, uposażenie zasadnicze wraz dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, zatem twierdzenia strony o "utraconych dochodach" pozostają w sprzeczności z cyt. przepisem.

Skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący. Domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa do rekompensaty finansowej w związku z utratą części dochodów (różnica pomiędzy emeryturą a uposażeniem, gdyby dalej pełnił zawodową służbę wojskową), po bezprawnym zwolnieniu go z zajmowanego stanowiska służbowego.

Zdaniem Skarżącego decyzja o zwolnieniu z zajmowanego stanowiska nie była decyzją merytoryczną, nie miała podstaw prawnych. Natomiast była działaniem politycznym nowego rządu po wygranych wyborach, mającym na celu wyeliminowaniu kluczowego personelu z szeregów Ministerstwa Obrony Narodowej.

Twierdzenie to oparte jest na faktach. Skarżący nie był jedynym żołnierzem zwolnionym ze stanowiska służbowego w ten sposób. W departamencie, w którym pracował, pozbyto się dyrektora, dwóch zastępców i wszystkich szefów zespołów. Podobnie odbyło się to z innymi żołnierzami zawodowymi wysokiego szczebla w pozostałych departamentach MON. Skarżący wykazał bogate doświadczenie w pracy poza granicami kraju (łącznie 6 lat) misje [...], [...], [...], [...] oraz 3 lata w Kwaterze Głównej Sojuszniczych Sił [...] w [...].

Nawet gdyby uznać taki punkt widzenia MON (stanowisko Departamentu Kadr MON) za słuszny, to nasuwa się pytanie, dlaczego żołnierz, który zakłada mundur po to, aby służyć ojczyźnie w okresie pokoju, jak i bronić jej w czasie wojny, ma być ukarany za to, że ustawodawca nie przewidział odpowiedniego zapisu, który pozwoli na dochodzenie swoich racji.

Powołał art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jak pokazuje opisana sytuacja niekiedy przedstawiciele władzy dla potrzeb politycznych łamią tę zasadę.

Bazując na przekazie medialnym nowego rządu oraz Pana Wicepremiera K. – K. w przedmiocie zwolnień żołnierzy i innych funkcjonariuszy służb mundurowych, z pełnym przekonaniem o swojej słuszności zwrócił się do Pana Ministra z przedmiotowym roszczeniem oczekując pozytywnego jego rozpatrzenia.

Odmowę przyznania mu rekompensaty za utracone środki traktuję ze zdziwieniem. Jako już zwykły obywatel i wyborca nie wiem czy można ufać politykom w to co mówią, czy jest to tylko przedwyborczy przekaz medialny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Jak bowiem stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, niezależnie od trafności podniesionych w niej zarzutów. Jak bowiem stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd administracyjny, poddał zatem kontroli zaskarżone postanowienie z punktu widzenia naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w sposób nie naruszający wymienionych w art. 107 § 3 k.p.a. reguły prawidłowego sporządzenia uzasadnienia wydanego przez organ administracji rozstrzygnięcia, a co za tym idzie organ nie naruszył również wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania do władzy publicznej oraz wynikającą z art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. Organ wyjaśnił w sposób jasny i klarowny przyczyn, dla których zdecydował się utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie MON z dnia [...] maja 2024 r.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki wszczęcia postępowania: przesłankę podmiotową, gdy podanie wniesione zostało przez osobę, która nie jest stroną danego postępowania oraz przesłankę przedmiotową, której zaistnienie z innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwia wszczęcie postępowania.

Przyczyny przedmiotowe nie zostały wprawdzie skonkretyzowane w ustawie, jednak znajdują one oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przez przyczyny te należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem faktycznym i prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Taki przypadek zachodzi w szczególności gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W sytuacji, gdy zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ jest zobligowany do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Zaskarżonym postanowieniem MON odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty rekompensaty finansowej z tytułu pozbawienia części dochodu z powodu zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego. Rozstrzygnięcie takie organ wydał w związku z wnioskiem Skarżącego z dnia 10 kwietnia 2024 r., w którym - o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie wypłaty rekompensaty finansowej z tytułu pozbawienia mnie części dochodu z powodu bezprawnego zwolnienia z zajmowanego stanowiska służbowego o parametrach: Ministerstwo Obrony Narodowej - Departament Kontroli - Zespół Kontroli Lotnictwa - Szef Zespołu, grupa zaszeregowania 16 B – [...]. W uzasadnieniu wniosku Skarżący nie przytoczył żadnej podstawy prawnej mogącej stanowić podstawę wydania żądanej decyzji.

Jak wskazał organ, które to twierdzenie Sąd w pełni podziela i akceptuje, zarówno przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 z późn. zm.), jak również obowiązującej w dniu zwolnienia wnioskodawcy z zawodowej służby wojskowej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 173 z późn. zm.), nie zawierają regulacji, które mogłyby stanowić podstawę prawną do wydania decyzji w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę - rekompensaty pieniężnej. Oznacza to zatem, że brak jest przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić podstawę roszczenia wnioskodawcy, jak również wskazywałby na konieczność rozstrzygnięcia tego w drodze decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu wstąpiły zatem uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie nie mogło być wszczęte w tej sprawie. W sytuacji zaś, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustalił wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), co zasadnie nastąpiło w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji