Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [X] Spółki z o.o. w N.W. L. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5235/21 w sprawie ze skargi [X] Spółki z o.o. w N. W. L. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 marca 2019 r. nr DRP.WPAV.411.5571.2019.TG w przedmiocie nakazu zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok w punkcie 2; 2. zasądzić od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [X] Spółki z o.o. w N. W. L. 20 317 (dwadzieścia tysięcy trzysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5235/21 po rozpoznaniu skargi [X] Spółki z o.o. w N.W.L. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 marca 2019 r. nr DRP.WPAV.411.5571.2019.TG w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt 2. zasądził od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [X] Spółki z o.o. w N.W.L. kwotę 9517 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Jako podstawę prawną postanowienia o kosztach wskazano art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Zasądzona kwota 9517 zł jest kwotą uiszczonego wpisu sądowego (punkt 2 sentencji wyroku).

Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt 2 ww. wyroku złożył pełnomocnik skarżącej Spółki - r.pr. J. K. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki wnioskowanych kosztów zastępstwa procesowego z tytułu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 200 p.p.s.a. w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. w z art. 210 p.p.s.a. w zw. 83 § 3 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego pomimo wniesienia przed zamknięciem rozprawy wniosku o ich zasądzenie.

Skarżący wskazał, że z przyczyn niezależnych od skarżącej, Sąd a quo nie miał niestety możności zapoznania się z wnioskiem o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, pomimo że został on wniesiony w zgodzie z art. 85 § 3 p.p.s.a. tj. za pośrednictwem poczty polskiej już 16 marca 2022 r., a wpłynął do Sądu 22 marca, a zatem formalnie przed zamknięciem rozprawy. Okoliczność ta nie powinna mieć negatywnych dla strony konsekwencji i, jak się wydaje, może być swoiście sanowana również w trybie art. 195 § 2 zd. 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Obowiązek zasądzenia zwrotu kosztów postępowania jest wyjątkiem od tej zasady. Oznacza to, że uwzględniając ogólne zasady wykładni, przepisy dotyczące tej kwestii muszą być wykładane ściśle, a nie w sposób rozszerzający. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Sąd obligatoryjnie orzeka o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w przypadku określonym w art. 200 p.p.s.a., jeżeli złożony zostanie w tym zakresie stosowny wniosek (art. 209 i art. 210 p.p.s.a.), co powinno nastąpić najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. Moment zamknięcia rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia jest terminem granicznym do zgłoszenia odpowiednio sformułowanego wniosku o przyznanie należnych kosztów. Jeśli strona ustanowiła fachowego pełnomocnika, zwrot kosztów na jej rzecz może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy złożony został w tym zakresie stosowny wniosek, i to niezależnie od tego, czy sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie (por. też uwagi do art. 209-210) (por. post. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26.3.2007 r., I SA/Go 95/07).

Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Elementem niezbędnych kosztów postępowania niezależnym od tego, czy strona działa samodzielnie, czy przez pełnomocnika (profesjonalnego lub niefachowego), są koszty sądowe, czyli opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków.

Natomiast do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego zalicza się, oprócz kosztów sądowych, także wynagrodzenie pełnomocnika, jego wydatki oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony w sytuacji określonej w art. 91 § 3 p.p.s.a. Wysokość stawek wynagrodzenia radcy prawnego oraz sposób ich ustalania określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

W niniejszej sprawie Sąd I instancji orzekając o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej Spółki kwotę 9517 zł. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zasądzona kwota jest kwotą uiszczonego wpisu sądowego.

Należy jednak zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się pismo pełnomocnika skarżącej Spółki r.pr. J. K. z dnia 14 marca 2022 r. w którym przedstawia on stanowisko w sprawie wykazując się załączonym do pisma pełnomocnictwem procesowym (k. 113-116 akt sądowych). W piśmie tym pełnomocnik skarżącej Spółki wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pismo to zostało nadane w dniu 15 marca 2022 r. Natomiast korespondencja wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 22 marca 2022 r.

Jak wynika z notatki urzędowej sporządzonej w dniu 23 marca 2022 r. korespondencja wpłynęła do WSA w dniu 22.03.2022 r. i zgodnie z procedurą bezpieczeństwa związaną z covid-19 została objęta ozonowaniem do dnia 23.03.2022 r. i przekazana z Biura Podawczego o 7:57 do przyjęcia do Wydziału V wraz z 95 sztukami pozostałej poczty. Przyjęcie pisma nastąpiło o godz. 10:35 i podłożenie całej korespondencji i dostarczenie jej na sale rozpraw miało miejsce tuż po ogłoszeniu orzeczenia w sprawie. W związku z tym, że pismo procesowe pełnomocnika nie zawiera żadnej informacji o terminie rozprawy zarówno pracownik BP ani przyjmując korespondencję w Wydziale V nie był w stanie odpowiednio wcześniej zareagować.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pismo pełnomocnika skarżącej Spółki zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zostało złożone skutecznie w dniu 22 marca 2022 r. przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia. Okoliczność niedostarczenia korespondencji skarżącej Spółki na salę rozpraw, tym samym nieprzedłożenie jej składowi sędziowskiemu nie powinna mieć negatywnych dla strony konsekwencji.

Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że zasądzona na rzecz Spółki kwota zwrotu kosztów postępowania sądowego przez Sąd I instancji jest niewystarczająca ponieważ nie uwzględnia kosztów zastępstwa procesowego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. uchylił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209, art. 210 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej Spółki kwotę 20 317 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym, w wysokości 10 800 zł, oraz kwotę wpisu sądowego od skargi 9 517 zł.

Odnosząc się do wniosku skarżącego odnośnie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego należy wskazać, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.