Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędziowie : Sędzia NSA Piotr Kiss, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant : Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku

Prezydent Miasta Ł. decyzją dnia [...] nr [...] odmówił Panu J. B. umorzenia zaległości podatku od środków transportowych za lata 2001 – 2003 w łącznej kwocie 3.446,30 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi podatkowej. Wskazano jednak, że na wniosek podatnika płatność zaległości podatkowej może zostać rozłożona na raty.

Od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji podatnik złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym ponownie przedstawił swoją trudną sytuację materialną. Stwierdził, iż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, choroba nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. Żona otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 419,90 zł, a miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny kształtują się na poziomie 791,- zł. Podatnik stwierdził również, iż nie jest w stanie zapłacić należnej kwoty nawet przy rozłożeniu jej płatności na raty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [..] nr [..] na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 i § 3 w związku z art. 222 oraz art. 235 Ordynacji podatkowej pozostawiło odwołanie Pana J. B. bez rozpatrzenia. Swoje stanowisko uzasadniło tym, iż odwołanie strony nie zawierało warunków określonych w art. 222 Ordynacji podatkowej, a powtórzono jedynie w nim argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o udzielenie ulgi.

Organ odwoławczy uznał, iż w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania, Pan J. B. ponownie powtórzył argumenty wynikające z wniosku o udzielenie ulgi i odwołania od zaskarżonej decyzji. Z treści odwołania wynika, iż podatnik wnosi ponownie o rozpatrzenie sprawy, a niezależnie od zawartej w odwołaniu prośby podatnika o ponowne rozpatrzenie sprawy zawsze jest to zadaniem organu odwoławczego i celem postępowania prowadzonego przez ten organ. Weryfikacja decyzji podatkowej w trybie zwykłym polega bowiem na ponownym merytorycznym zajęciu się sprawą przez inny organ niż ten, który rozpatrywał i rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji. Samo złożenie prośby nie uruchamia z mocy prawa postępowania weryfikacyjnego. Aby organ odwoławczy mógł merytorycznie rozstrzygnąć sprawę koniecznym jest zawarcie w odwołaniu zarzutów przeciw decyzji, określenia istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazania dowodów uzasadniających to żądanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie precyzują rodzaju ani charakteru tych zarzutów, co oznacza, że mogą być one dowolne – wystarczy, jeżeli odwołujący się wskaże, jakie konkretnie uchybienia dostrzega w zaskarżonej decyzji. Zarzuty powinny być na tyle sprecyzowane i poparte należnymi dowodami, ażeby władza miała możliwość ścisłego określenia faktu, o który stronie chodzi. Nie są konkretnymi zarzuty ograniczające się wyłącznie do krytyki materiału zebranego przez władzę i nie przedstawiające ze swej strony żadnych pozytywnych danych i dowodów.

Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.- Pan J. B. złożył w dniu 1 czerwca 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazując, iż w dniu 16 maja 2005 r. złożył uzupełnienie do odwołania, które mimo tego nie zostało rozpatrzone. W związku z tym domaga się ponownego rozpatrzenia złożonego odwołania.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zakres dopuszczalności odwołania od decyzji podatkowej wyznacza zasada ogólna dwuinstancyjności wyrażona w art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z póź. zm.). Zgodnie z tą zasadą każda sprawa indywidualna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Od każdej zatem decyzji nieostatecznej służy odwołanie.

Z kolei postępowanie odwoławcze jest oparte w pełni na zasadzie skargowości i może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej – wniesienia odwołania, nigdy nie może być wszczęte z urzędu. Dopiero wniesienie odwołania przez stronę powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego.

Wymogi formalne stawiane środkom zaskarżenia w postępowaniu podatkowym (art. 222 Ordynacji podatkowej) oraz skardze w postępowaniu sądowo-administracyjnym (art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm./) muszą być oceniane w sposób nie kolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Jeśli zatem z odwołania lub ze skargi można wyczytać zarzuty stawiane decyzji oraz żądanie wnoszącego odwołanie (skargę), środkowi zaskarżenia nie można przypisać braków formalnych i uznać go za niedopuszczalny. Powyższy pogląd wynika po pierwsze z tego, że zasada dwuinstancyjności postępowania, zawsze stanowiąca gwarancję wolności i praw obywatelskich, została podniesiona do rangi zasady konstytucyjnej (art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej / Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483/). Po drugie zaś, brak przymusu adwokackiego w administracyjnym postępowaniu podatkowym i w postępowaniu sądowo-administracyjnym oraz powszechnie znany stopień świadomości prawnej obywateli, wykluczają nadmierny formalizm przy badaniu, czy środek zaskarżenia spełnia warunki postawione przez odpowiednie przepisy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 16.12.1998 r., sygn. akt I SA/Gd 152/97 niepublikowany).

W złożonym odwołaniu, jaki i w odpowiedzi na wezwanie do złożenia zarzutów przeciw decyzji, podatnik ponownie przedstawił swoją trudną sytuację finansową, co oznaczało, że nie zgadzał się z oceną dokonaną przez organ pierwszej instancji w zakresie możliwości zapłaty zaległego podatku, a tym samym nieistnienia ważnego interesu podatnika, uzasadniającego umorzenie tej zaległości podatkowej. Z kolei przedstawiona przez niego argumentacja, iż nie powinien zostać obciążony podatkiem od środków transportowych ze względu na nieużywanie samochodu na drogach publicznych jest ewidentnym zarzutem nieuwzglednienia jego prośby ze względu na interes publiczny.

W związku z tym należało uznać, iż w odwołaniu podatnik, choć w sposób opisowy, ponad wszelką wątpliwość stawia decyzji Prezydenta Miasta Ł. zarzut naruszenia art. 67 § 1 oraz art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej, co do uznania, iż na podstawie przedstawionego materiału dowodowego brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej.

Organ odwoławczy, decydując się na zamknięcie drogi do instancyjnej kontroli merytorycznej decyzji podatkowej, zobowiązany jest wykazać, jakie przesłanki faktyczne legły u podstaw stwierdzenia, że odwołanie nie spełnia podstawowego warunku, czyli nie zawiera żadnych zarzutów przeciw zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2000 r., sygn. akt III SA 8293/98). W rozpoznanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie precyzują rodzaju ani charakteru tych zarzutów, co oznacza, że mogą być one dowolne – wystarczy, jeżeli odwołujący się wskaże, jakie konkretnie uchybienia dostrzega w zaskarżonej decyzji, po czym zarzuty przedstawione przez podatnika w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania uznał za niewystarczające.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało uchylić zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 152 tej ustawy określić, iż postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.