Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Izabela Głowacka – Klimas Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant Referent stażysta – Paulina Okrój po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej – oddala skargę –

Skarżący M. K. w 2001 r. wystąpił z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej w którym podniósł, że nie ma w Polsce stażu pracy umożlwiającego mu nabycie prawa do polskich świadczeń rentowych, a stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Powołał się w nim również na działalność opozycyjną i internowanie. Skarżący nie nadesłał dodatkowych informacji, o które był proszony, a wówczas nie były prowadzone postępowania mające na celu weryfikację informacji podawanych przez wnioskodawców i osoby popierające wnioski w oparciu o dokumenty, w tym zgromadzone w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2001 r., przyznał skarżącemu M. K. rentę specjalną w kwocie 650 zł miesięcznie, która miała na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania powołującemu się na brak jakichkolwiek dochodów. Ponadto decyzja nie zawierała klauzuli uprawniającej do otrzymywana renty specjalnej niezależnie od innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Jednak po przyznaniu renty specjalnej, już w 2001 r., skarżący podjął działalność na własny rachunek, którą prowadził do 31 marca 2007 r., ale nie odprowadzał składek na ubezpieczenie społeczne. Od 2011 r. zatrudniony jest w biurze poselskim posła K. T. i biurze senatorskim senatora W. K. (obecnie na 1/2 etatu).

Następnie Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. potwierdził skarżącemu status osoby represjonowanej z powodów politycznych, ale nie działacza opozycji antykomunistycznej (wnioskodawca nie przedłożył w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych żadnych informacji ani dokumentów dotyczących takiej działalności). Występując o przyznanie tego statusu, skarżący powołał się ogólnikowo na 3-krotne zatrzymanie na 48 godzin, które nazywa więzieniem, rewizje, internowanie, wyrzucenie z pracy (z informacji ZUS wynika, że [...] marca 1984 r. stosunek pracy został rozwiązany na mocy porozumienia stron) i zmuszenie do opuszczenia kraju (w latach 1984 – 2000 przebywał w [...], gdzie pozostała jego była żona i synowie). W dokumentach Urzędu brak także informacji o działalności wnioskodawcy przygotowywanej w takich przypadkach przez IPN.

Z kolei Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lutego 2018 r., przyznał skarżącemu M. K. emeryturę, która obecnie wynosi 1399,61 zł brutto (netto 1176,65). Ponieważ świadczenie to jest wyższe niż renta specjalna (w wyniku waloryzacji wynosi obecnie 1098,1 zł brutto), to z uwagi na brak w decyzji Prezesa Rady Ministrów z [...] października 2001 r. klauzuli umożliwiającej wypłatę renty specjalnej niezależnie od świadczeń z ubezpieczenia społecznego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał wypłatę renty specjalnej.

Wobec powyższego skarżący M. K. wnioskami z dnia [...] i [...] marca 2018 r., powołując się na art. 155 k.p.a., o zmianę Prezes Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. poprzez dodanie klauzuli umożliwiającej otrzymywanie renty specjalnej niezależnie od emerytury przyznanej w zwykłym trybie.

W tej sytuacji Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 155 k.p.a., odmówił zmiany decyzji ostatecznej Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że z informacji otrzymanych z Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wynika, że obecnie dochody skarżącego wynoszą łącznie 2248,51 zł netto miesięcznie, w tym emerytura ZUS – 1399,61 zł brutto (netto – 1176,65 zł), świadczenie pieniężne z Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych – 402,72 zł oraz wynagrodzenie za pracę. Ponadto, na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych otrzymuje też pomoc pieniężną ze środków budżetowych pozostających w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i w latach 2015 – 2017 była to łącznie kwota 16541,11 zł. Zatem aktualnie nie występuje więc jedna z przesłanek, która miała wpływ na podjęcie decyzji z dnia [...] października 2001 r. przyznającej skarżącemu rentę specjalną, tj. brak środków utrzymania, a skarżący nie wskazał ani nie udokumentował, aby po przyznaniu świadczenia specjalnego zaistniały nowe, istotne okoliczności mogące uzasadniać przyznanie tego świadczenia na innych zasadach niż wynikające z decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. Nie ma więc podstaw mogących uzasadniać zmianę decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. przyznającej skarżącemu rentę specjalną poprzez dodanie klauzuli uprawniającej do otrzymywania renty specjalnej niezależnie od innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, tj. emerytury należnej wnioskodawcy na ogólnych zasadach.

We wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. do Prezesa Rady Ministrów o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący powołał się na swoją działalność opozycyjną i nadesłał dokumenty otrzymane z Instytutu Pamięci Narodowej. Podniósł ponadto, że "informacja o tym, że rzekomo został zmuszony do opuszczenia Polski jest niewiarygodna" (w swoim wniosku o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych z dnia [...] października 2015 r., w którym zwrócił się o przyznanie mu takiego statusu jako osobie represjonowanej, sam podał, że został "zmuszony do opuszczenia kraju"). Dodał też, że ma nadzieję, iż otrzymywane do końca kadencji dodatkowe dochody z tytułu prowadzenia Biur Interwencji Posła i Senatora, pozwolą mu na "zaoszczędzenie kwoty na wykupienie miejsca na [...] cmentarzu", ale niestety "zabiera mu się tę szansę", jak można domniemywać w wyniku wstrzymania wypłaty przez ZUS renty specjalnej.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty w niej zawarte i na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że z informacji otrzymanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wynika, iż obecnie dochody skarżącego (emerytura w zwykłym trybie, wynagrodzenie za pracę i comiesięcznie świadczenie pieniężne z Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych) wynoszą 2.248 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że na leki wydaje miesięcznie około 300 zł, a czynsz za mieszkanie i energia wynoszą 410 zł miesięcznie. Ponadto dodał, że nadesłane dokumenty dotyczą okoliczności, które uwzględnione już zostały przy podejmowaniu decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. Skarżący nie wskazał natomiast, ani nie udokumentował, aby obecnie wystąpiły nowe, istotne okoliczności mogące uzasadniać przyznanie tego świadczenia na innych zasadach niż wynikające z decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. Sam fakt nabycia prawa do emerytury na ogólnych zasadach, co spowodowało wstrzymanie wypłaty renty specjalnej, osiąganie dodatkowych dochodów z tytułu zatrudnienia oraz otrzymywanie ww. świadczeń pieniężnych i pomocy pieniężnej, w sytuacji, gdy jedną z przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskodawcy w 2001 r. renty specjalnej był brak jakichkolwiek własnych dochodów i możliwości uzyskania ich w przyszłości, nie stanowi okoliczności mogącej uzasadniać zmianę decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. poprzez dodanie klauzuli uprawniającej do otrzymywania renty specjalnej niezależnie od innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, tj. emerytury należnej wnioskodawcy na ogólnych zasadach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. K. wniósł o spowodowanie zmiany decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2001 r. i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że aktualnie posiada wiele dokumentów z IPN-u, które świadczą, że był działaczem opozycji antykomunistycznej już od roku 1968, jako przewodniczący NSZZ "Solidarność" Oddziału w [...] był internowany od 13 grudnia 1981 r. do 30 listopada 1982 r., był pobity w więzieniu w [...] i wiele innych świadectw jego działalności, lecz te fakty według organu nie świadczą i nie zmieniają informacji o jego działalności i w dalszym ciągu uważa się go represjowanego, a nie za działacza opozycji antykomunistycznej. Ponadto kilku jego kolegów, z którymi działał, otrzymało renty specjalne i wszyscy otrzymują to świadczenie bez względu otrzymywanych emerytur, dodatków specjalnych itp. Ponadto wyjazd do [...] to nie była jego dobrowolna decyzja, ale on i jego żona byli zagrożeni utratą pracy, o czym świadczą dokumenty IPN, gdzie na ich miejsce były przygotowane osoby. Mieszkali w hotelu pracowniczym Fabryki "[...]", którego żona była kierowniczką i jak wynika z donosów agentów TW, żona rzekomo sprzedawała nielegalnie wiele rzeczy, jak pościel, meble czy tapczaniki. Zaraz po ich wyjeździe kierowniczką tego hotelu została żona A. B., który po delegalizacji "Solidarności" założył nowy tzw. "wroni" związek zawodowy. Ponadto wyjazd do [...] był dla niego ciągiem wielkich nieszczęść, bo już [...] maja 1984 stracił w wypadku rękę . Zamiast jak inni Polacy uczyć się języka i otrzymywać tzw. "social", znalazł pracę w wielkiej garbarni skór, a zarobek nie był większy od socialu. Następnie w wyniku trudnej sytuacji materialnej, pojawiły się problemy rodzinne i w konsekwencji doszło do rozwodu i wegetacji w obcym kraju. Aktualnie pracując na pół etatu w Biurze Senatora W. K. prawdopodobnie stwarza wyobrażenie, że zarabia tyle, iż na wszystko powinno mi wystarczyć. Natomiast senator będzie go zatrudniał do końca kadencji, o ile zdrowie mu na to pozwoli, bowiem ma 73 lata i bagaż chorób. Reasumując, okres ten chciał wykorzystać, aby móc zarobić nie na luksus, ale zapewnienie sobie miejsca na [...] cmentarzu.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Natomiast w myśl art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z kolei według treści art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.), w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Wprawdzie organ nie odniósł się do przesłanek przewidzianych w art. 155 k.p.a., to – w ocenie Sądu – powyższe naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy. Z tego mianowicie powodu, że skoro skarżącemu M. K. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lutego 2018 r. przyznał emeryturę, która obecnie wynosi 1399,61 zł brutto (netto 1176,65), to w myśl cytowanego już wyżej art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nastąpił zbieg świadczeń przewidzianych w ustawie. Zatem skoro renta specjalna w kwocie 1098,1 zł brutto jest wyższa od emerytury, to skarżącemu należy się jedynie świadczenie wyższe w postaci emerytury.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.