Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 11 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Dębowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 22 października 2025 roku Nr 10/022193/2024/1 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia uchyla zaskarżone postanowienie. [pic]

Postanowieniem z dnia 22 października 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi (dalej: WZ lub organ) odmówił P. B. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wydanej przez WZ w dniu 20 sierpnia 2025 r.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia z dnia 20 sierpnia 2025 r. została odebrana przez skarżącego w dniu 23 września 2025 r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wniesiono po 14 dniowym terminie do złożenia wniosku, tj. w dniu 14 października 2025 r., wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. Termin do wniesienia wniosku upłynął w dniu 7 października 2025 r. Organ wyjaśnił dalej, że w załączonej do odwołania prośbie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący, jako powód uchybienia terminu podał, iż pouczenia zawarte w decyzji były dla niego niezrozumiałe. Dla organu oznaczało to, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę strony, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Organ argumentował, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu jest więc niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się nawet lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Podane przez skarżącego powody uchybienia terminowi nie stanowią - w ocenie organu - okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie wykazał on, aby wystąpiły jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające dochowanie terminu, a przyczyna wskazana we wniosku — niezrozumienie pouczenia zawartego w decyzji — nie może być uznana za przeszkodę nie do przezwyciężenia w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. Zgodnie z zasadą "nieznajomość prawa nie zwalnia z obowiązku" (ignorantia legis non excusat), każdy obywatel jest zobowiązany do znajomości przepisów prawa oraz treści pouczeń zawartych w doręczanych decyzjach administracyjnych. W konsekwencji, brak zrozumienia pouczenia nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej uchybienie terminowi procesowemu.

W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzucił, że jego sprawę załatwiono nieprawidłowo, gdyż w swym wniosku o przywrócenie terminu wskazywał, że ma problem z załatwianiem i rozumieniem spraw urzędowych i jest to sytuacja bezpośrednio związana z jego stanem zdrowia. Jak wynika z decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia skarżący ma znaczne problemy z załatwianiem spraw urzędowych oraz z koncentrowaniem się na czynnościach i jest to sytuacja od niego niezależna. Schorzenia, z którymi się zmaga, wpływają na jego codzienne funkcjonowanie, jak również na rozumienie zagmatwanych spraw urzędowych i administracyjnych, przy których skarżący potrzebuje pomocy. W momencie gdy zgłosił się po taką pomoc, okazało się, że jest już po czasie, a była to sytuacja niezależna ode skarżącego. Zdaniem skarżącego, w związku ze schorzeniami nie można traktować go na równi z innymi zdrowymi osobami, które nie mają takich problemów. Niemniej jednak organ potraktował go tak samo. Zarzucenie przez organ, że każdy obywatel jest zobowiązany do znajomości przepisów prawa oraz treści pouczeń zawartych w doręczanych decyzjach administracyjnych, w świetle powyższych okoliczności nie znajduje uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, w tym także z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonania oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów (Wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., OSK 628/04, CBOSA). Sąd bada zatem całość zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie tylko to, co zarzuca skarżący w skardze.

Przedmiotem kontroli w tej sprawie było postanowienie organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawą jego wydania był przepis art. 58 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.) stosowany w sprawach z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.; dalej: u.r.z.s.). Ten ostatni przepis stanowi, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego.

Wynikają z tego dla organu określone obowiązki.

Przede wszystkim, wbrew temu co twierdził organ w rozpoznanej sprawie, w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignoranta iuris nocet. Wynika to z art. 11 k.p.a., zgodnie z którym "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego" oraz "organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Ma więc skarżący rację twierdząc, że organ ma obowiązek czuwania nad tym, by strona, w razie jej nieporadności życiowej, czy zdrowotnej, nie zaszkodziła sobie z powodu nieznajomości prawa. Sam organ ma natomiast dopełniać z urzędu (bez wniosku) wszystkich czynności, których dokonania wymaga od niego ustawa. Organ tego w rozpoznanej sprawie nie uczynił.

Zgodnie z art. 6b5 u.r.z.s., od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Ustawa nie reguluje sposobu rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, dlatego w tym aspekcie ma zastosowanie k.p.a.

Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle § 2, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak stanowi § 3, przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Jednocześnie w art. 59 k.p.a. przewidziano, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie (§ 1), z tym że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2).

Jak wynika z treści art. 58 § 1 k.p.a. (ab initio), termin przywraca się "w razie uchybienia terminu". Zasadniczo nie stwierdza się uchybienia terminu do dokonania czynności procesowych (np. terminu wyznaczonego do przedłożenia dokumentów), chyba że chodzi o środki zaskarżenia. Tu kodeks zawiera przepis szczególny w postaci art. 134 k.p.a., zgodnie z którym "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (...) uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". Na podstawie art. 127 § § 3 k.p.a., przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się odpowiednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W rozpoznanej sprawie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie zostało poprzedzone wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. postanowieniem o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sądowi nie są znane przyczyny tego stanu rzeczy, jednak jedno jest pewne - organ miał taki obowiązek, tak samo jak w innych sprawach określonych u.r.z.s. (zob. uchwałę NSA z dnia 8 listopada 1999 r., OPS 12/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 47, w której stwierdzono, że "Na postanowienie Krajowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności stwierdzające uchybienie terminu wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm. w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 1999 r. oraz w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności - Dz.U. Nr 100, poz. 627) przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego", a także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2023 r., IV SA/Wr 669/22, CBOSA: "W myśl art. 66 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. Nr 572, poz. 721 z późn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), w sprawach nieunormowanych przepisami tej regulacji stosuje się m.in. Kodeks postępowania administracyjnego. Chodzi tu o niektóre postanowienia procesowe i incydentalne, których nie reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w tym postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które to wydawane jest na podstawie § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857 z późn. zm.) Na postanowienie w uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przysługuje skarga do sądu administracyjnego").

Zdaniem Sądu, nie ma powodów, by inaczej traktować sprawy z zakresu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika tu wprost z k.p.a. stosowanego w tych sprawach z mocy art. 66 ust. 1 u.r.z.s.

Nie może być inaczej dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 58 § 1 k.p.a., który ma zastosowanie "w razie uchybienia terminu", a to ostatnie organ stwierdza w postanowieniu wydanym na podstawie art. 134 k.p.a.

Problem relacji tych dwóch przepisów w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i złożenia wniosku o jego przywrócenie wyjaśniano już w orzecznictwie sądowym. Jak stwierdzono w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11, "rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 o.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim". Pogląd ten jest akceptowany w orzecznictwie tut. Sądu, który m.in. w prawomocnym wyroku z dnia 17 maja 2022 r., I SA/Łd 123/22, podkreślił, że wydanie postanowienia o uchybieniu terminu jest warunkiem uznania, że do tego doszło, w związku z czym dopiero w następnej kolejności możliwe jest przystąpienie do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Stanowisko to zostało zaaprobowane w wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2023 r., II FSK 1248/22, w którym stwierdzono, że "Skoro doręczenie zostało w innym postępowaniu prawomocnie uznane za prawidłowe, to nie można jego rzekomą wadliwością uzasadniać wniosku o przywrócenie terminu".

Jest to logiczne na gruncie powołanych wcześniej przepisów – skoro art. 134 k.p.a. wymaga (organ odwoławczy "stwierdza") wydania postanowienia o uchybieniu terminu w razie wniesienia odwołania po terminie, a art. 58 § 1 k.p.a. pozwala przystąpić do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu "w razie uchybienia terminu" – jest jasne, że czynności organu z art. 58 k.p.a. mogą być podjęte po wydaniu postanowienia z art. 134 k.p.a. – nie wcześniej, i na pewno nie bez jego wydania. Jest to zupełnie zrozumiałe, bowiem każdy z tych trybów ma inny cel. Trybem, w którym bada się kwestię doręczenia (czy decyzja weszła do obrotu, czy nie – czy została prawidłowo doręczona) i zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest tryb odwoławczy i aktualny na jego wstępnym etapie art. 134 k.p.a. Nie jest nim natomiast postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a.), gdzie bada się tylko wymienione w nim warunki przywrócenia terminu, bez analizy stwierdzonego już wcześniej (w postanowieniu z art. 134 k.p.a.) faktu uchybienia terminu.

Wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu bez uprzedniego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia oznacza, że zaskarżone postanowienie jest pozbawione jednego z zasadniczych elementów warunkujących dopuszczalność jego wydania, jakim jest urzędowe stwierdzenie, że do uchybienia terminu doszło. Innymi słowy, zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie. Dlatego też podlegało ono uchyleniu jako wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, zanim przystąpi do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, musi wpierw stwierdzić wiążąco, że do uchybienia terminu doszło, co należy uczynić w postanowieniu o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Na to postanowienie służy skarga do sądu administracyjnego i dopiero w razie wniesienia jej na to postanowienie Sąd będzie miał podstawę do wypowiedzenia się co do argumentów organu związanych z kwestią prawidłowości doręczenia decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (na tym etapie jest to przedwczesne, tak jak przedwczesne było postanowienie organu). Dopiero po wydaniu postanowienia o uchybieniu terminu (lub jednocześnie, postanowienie to jest bowiem od razu ostateczne) można rozpatrzyć wniosek skarżącego ("w razie uchybienia terminu" – art. 58 § 1 k.p.a.), nie zajmując się już kwestią prawidłowości doręczenia decyzji, lecz tylko oceniając przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.

Mimo wniosku strony skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd ich nie zasądził, bowiem skarżący – będąc od nich zwolniony na podstawie art. 239 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – kosztów żadnych nie poniósł.

e.o.