Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.F., L.F. i J.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o odrzuceniu skargi L.F. i J.G. z dnia 25 lutego 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 76/26 w sprawie ze skargi H.F., L.F. i J.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 20 października 2025 r. nr SKO.GN/40/59/2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu postanowieniem z 20 października 2025 r., nr SKO.GN/40/59/2025, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez H.F. na postanowienie Burmistrza [...] z 18 października 2024 r., nr IN.6830.2.4.2024.PG, ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w [...] na kwotę 3800,00 zł i orzekające o ich poniesieniu przez strony postępowania rozgraniczeniowego, tj. E.L., H.F., L.F. oraz J.G.

Na powyższe postanowienie H.F., L.F. i J.G., zastępowani przez radcę prawnego, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 25 lutego 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 76/26, odrzucił skargę L.F. i J.G.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że skarżący L.F. i J.G. nie posiadają indywidualnego interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej – p.p.s.a.), nie są także podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi na podstawie szczególnego przepisu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że stroną kontrolowanego postępowania była H.F., działająca przez swego pełnomocnika - radcę prawnego Ł.G. Natomiast skarżący L.F. i J.G. nie brali udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym i nie doręczono im zaskarżonego postanowienia. Okoliczność, że radca prawny Ł.G. jest jednocześnie pełnomocnikiem L.F. i J.G. nie pozwala stwierdzić, że mogli oni skutecznie złożyć skargę w niniejszym postępowaniu. Sąd stwierdził, że z uwagi na brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że interes prawny L.F. i J.G. wynika z przepisów prawa materialnego, a ponadto żaden przepis ustawy szczególnej nie przyznaje im uprawnienia do wniesienia skargi w sprawie, nie zalicza się ich do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a., co uzasadnia odrzucenie ich skargi.

Sąd uznał, że L.F. i J.G. nie przysługuje legitymacja do złożenia skargi w sprawie. Oczywisty brak po ich stronie interesu prawnego w postępowaniu powodował natomiast niedopuszczalność ich skargi, skutkując jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Pismem z 20 marca 2026 r. zatytułowanym zażalenie, które Sąd I instancji uznał, za skargę kasacyjną, skarżący H.F., L.F. i J.G. (dalej – skarżący kasacyjnie), zastępowani przez radcę prawnego, powołane wyżej postanowienie zaskarżyli w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucali:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący nie posiadają interesu prawnego do wniesienia skargi,

2. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do wniesienia skargi,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej i interesu prawnego do wniesienia skargi.

W oparciu o powyższe zarzuty wnieśli o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu,

3. ewentualnie stwierdzenie, że wniesione skarżący posiadają legitymację procesową i interes prawny do złożenia przedmiotowej skargi,

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie z 23 kwietnia 2026 r. skarżący kasacyjnie wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej – p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zatem z przepisu tego wynika uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, gdy dotyczy ona postanowienia sądu I instancji kończącego postępowanie w sprawie. Do tej kategorii postanowień zalicza się postanowienie o odrzuceniu skargi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżących kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Wskazać trzeba, że prawidłowo Sąd I instancji uznał złożone w sprawie zażalenie za skargę kasacyjną. W orzecznictwie ugruntowane jest bowiem stanowisko, zgodnie z którym samo oznaczenie pisma procesowego nie przesądza o jego charakterze.

Środek odwoławczy wniesiony w tej sprawie został wniesiony w ustawowym siedmiodniowym terminie przewidzianym dla zażalenia, który mieści się w ustawowym trzydziestodniowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto, spełnia wymogi z art. 176 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. zawiera oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zawiera również wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia, zasądzenie kosztów postępowania i został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. Na wezwanie Sądu I instancji skarżący kasacyjnie wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W świetle powyższych uwag, wniesiony przez skarżących kasacyjnie środek odwoławczy należało uznać za skargę kasacyjną.

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że interes prawny musi znaleźć oparcie w przepisach prawa. Istotą interesu prawnego jest związek z konkretną normą prawną, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. O tym, czy konkretny podmiot ma interes prawny do wniesienia skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej, decydują zawsze przepisy prawa, przy czym mogą to być zarówno przepisy prawa materialnego, ustrojowego, jak i procesowego. Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji swoich uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony sfery swoich praw i obowiązków przed naruszeniem tym aktem i doprowadzeniem tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze prawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (w tej sprawy postanowienie) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa. Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowania normy prawa materialnego, czy procesowego.

Należy podkreślić, że podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisy prawa, najczęściej materialnego, ale też i procesowego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 355/14).

W niniejszym postępowaniu sądowym przedmiotem kontroli jest postanowienie SKO z 20 października 2025 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia przez H.F. na postanowienie Burmistrza [...] z 18 października 2024 r. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w [...] na kwotę 3800,00 zł i orzekające o ich poniesieniu przez strony postępowania rozgraniczeniowego, tj. E.L., H.F., L.F. oraz J.G.. Z akta sprawy wynika, że adresatem postanowienia SKO była wyłącznie H.F. i tylko jej to postanowienie zostało doręczone. Niewątpliwie zatem postanowienie do dotyczyło wyłącznie H.F.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że uprawnienie do wniesienia skargi posiada wyłącznie H.F., której dotyczy bezpośrednio zaskarżone postanowienie SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wyłącznie ona ma interes prawny w złożeniu skargi do Sądu celem kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Istnieje bowiem związek pomiędzy jej indywidualnym prawem do wniesienia skargi, a zaskarżonym postanowieniem. Przedmiotowe postanowienie zamyka jej bowiem drogę do rozpoznania przez organ odwoławczy jej zażalenia od postanowienia ustalającego koszty postępowania rozgraniczeniowego i orzekającego o ich poniesieniu przez strony postępowania rozgraniczeniowego. Oznacza to, że bezsprzecznie występuje związek między zaskarżonym postanowieniem, a sferą indywidualnych praw i obowiązków H.F., w konsekwencji jedynie ona ma interes prawny we wniesieniu skargi na zaskarżone postanowienie.

Natomiast z analizy akt sprawy wynika, że brak jest podstaw do uznania, że uprawnienie do wniesienia skargi posiadają również L.F. i J.G. Osoby te nie brały udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia przez H.F. Zaskarżone postanowienie nie ma wpływu na ich sytuację prawną w zakresie prawa. W ich przypadku brak jest podstaw do ustalenia istnienia związku między normą prawną wynikającą z art. 134 k.p.a. stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego postanowienia a ich sytuacją prawną. Tym samym po ich stronie nie występuje interes prawny do wniesienia skargi na to postanowienie. W ich przypadku może być mowa o interesie faktycznym, a więc sytuacji, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa. Zaskarżone postanowienie w żaden sposób nie dotyczy bowiem ich indywidualnych praw i obowiązków.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę L.F. i J.G., uznając, że nie posiadają oni interesu prawnego opartego na przepisach prawa, pozwalającego na skuteczne wniesienie skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, którego jedynym adresatem była H.F.

Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., albowiem L.F. i J.G. nie posiadali interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, co w konsekwencji musiało doprowadzić do uznania ich skargi za niedopuszczalną z innych przyczyn i jej odrzucenia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.