Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

|Sygn. akt I SA/Kr 1064/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Inga Gołowska, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r., sprawy ze skargi R.P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 kwietnia 2014 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów złożonych, do aktualizacji tytułu wykonawczego, , - s k a r g ę o d d a l a -, , , , ,

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego R. P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267) w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów do aktualizacji tytułu wykonawczego.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Celnej prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 października 2013r. obejmującego należność w podatku akcyzowym w kwocie 33.534,00 zł. Odpis tego tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu 14 listopada 2013r.

Skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013r. działając na podstawie art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu co do zasadności naliczania i pobierania przez organ podatkowy odsetek od zaległości podatkowej oraz działając na podstawie art. 34 § 4 oddalił zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Natomiast, w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 18 listopada 2013r. uchylił decyzję będącą podstawą wystawienia spornego tytułu wykonawczego i określił kwotę zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w kwocie 33.048.00 zł.

W związku z powyższym w dniu 12 grudnia 2013r. wierzyciel zaktualizował tytuł wykonawczy nr [...]. Odpis zaktualizowanego tytułu doręczono skarżącemu w dniu 14 stycznia 2014r.

Skarżący ponownie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej:

- na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie nieistniejącego obowiązku w związku z uchyleniem przez organ podatkowy drugiej instancji decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji i określeniem innej wysokości zaległości podatkowej, na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w świetle art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również art. 2 Konstytucji RP - prowadzenie egzekucji w zakresie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w sytuacji nieistnienia albo braku wymagalności obowiązku w zakresie odsetek, ewentualnie na podstawie art. 33 pkt 6 niedopuszczalność egzekucji w tym zakresie,

- na podstawie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, także w świetle art. 33 pkt 8 w związku z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieokreślenie w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, tym samym prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego sporządzonego niezgodnie z przepisami, dodatkowo w sposób uniemożliwiający kontrolę proponowanych środków egzekucyjnych w świetle zasady najmniejszej uciążliwości dla zobowiązanego, co zgodnie z art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może podlegać kontroli wyłącznie na skutek wniesienia zarzutów egzekucyjnych.

Na tej podstawie zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności dokonanych w oparciu o tytuł wykonawczy powołany na wstępie oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszych zarzutów.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 19 lutego 2014r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie zarzutów złożonych do aktualizacji tytułu wykonawczego nr 35-798/13/826 z uwagi na bezprzedmiotowość wniosku.

W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wnoszone przez zobowiązanego w fazie wszczęcia egzekucji administracyjnej, a w szczególności w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a nie aktualizacji, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez umorzenie postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, pomimo że doręczenie aktualizacji tytułu wykonawczego rodzi prawo zobowiązanego do ponownego wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tym samym przedmiotowe postępowanie nie jest bezprzedmiotowe.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż stosownie do art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej, w myśl art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z postanowieniami art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z przepisu tego wynika wprost, iż powołana ustawa wiąże prawo do zgłoszenia zarzutów bezpośrednio z wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Przepis § 9 ust. 1b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) stanowi, że jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego wydane zostanie orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy.

Organ zauważył, iż określony w § 9 ust. 1b rozporządzenia obowiązek aktualizacji tytułu wykonawczego przewidziany został wyłącznie dla sytuacji, w której w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym. Inne przyczyn) zmiany wysokości należności objętych tytułem wykonawczym nie uzasadniają jego aktualizacji.

W opisanej sprawie wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 14 listopada 2013r. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego.

Zobowiązany skorzystał z przysługującego prawa do wniesienia środka zaskarżenia i zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Dyrektor Izby Celnej w dniu zaktualizował tytuł wykonawczy, a jego odpis doręczono skarżącemu 14 stycznia 2014r.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że uregulowania w zakresie prawa do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazują, iż zarzuty mogą być wnoszone jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Możliwość zgłaszania zarzutów jest ograniczona ściśle określonym terminem, którego bieg rozpoczyna moment doręczenia tytułu wykonawczego, będący również w rozpatrywanej sprawie momentem wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Aktualizacja tytułu wykonawczego nie mogła wywołać skutku w postaci drugiego wszczęcia egzekucji administracyjnej, czyli nie powstało prawo do zgłoszenia zarzutów, które przysługuje zobowiązanemu wyłącznie jednorazowo w trakcie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie określonego tytułu wykonawczego. Zgodnie z dyspozycją art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwość wniesienia zarzutów jest ograniczona w czasie. Zarzuty składa się w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Skarżący takie zarzuty zgłosił w zakreślonym terminie.

Aktualizacja tytułu wykonawczego jest czynnością materialno-techniczną, której celem jest wskazanie w tytule wykonawczyni właściwej (aktualnej) kwoty dochodzonej należności pieniężnej według stanu na dzień jego aktualizacji. Przepis umożliwiający aktualizację tytułu wykonawczego dotyczy jedynie sytuacji, gdy organ odwoławczy uchyli decyzję organu pierwszej instancji i określi wysokość zobowiązania podatkowego w innej kwocie, czyli orzeknie co do istoty sprawy.

W takim przypadku, już w momencie uchylania decyzji organu pierwszej instancji, do obrotu prawnego wchodzi nowa decyzja określająca (ustalająca) wysokość zobowiązania pieniężnego. Ma to ten skutek, że nie dochodzi do powstania sytuacji, gdy przez jakiś czas wysokość zobowiązania podatkowego i tym samym egzekwowanej należności nie jest znana bądź też samo zobowiązanie przestaje istnieć, jak to się dzieje, kiedy uchylenie decyzji łączy się z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wskazano, iż przepis § 9 rozporządzenia w ogóle nie odnosi się do sytuacji nieistnienia części obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji zmian dochodzonego obowiązku, które nastąpiły w toku egzekucji, a nie takich które istniały w chwili jej wszczęcia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podniesiono te same zarzuty, co w zażaleniu, iż naruszono art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wyrażenie akceptacji dla umorzenia przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgłoszonych w związku z doręczeniem odpisu zaktualizowanego tytułu wykonawczego z powodu rzekomej bezprzedmiotowości tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

Sąd administracyjny w ramach tej kontroli uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Istota sporu między stronami w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii istnienia uprawnienia do zgłoszenia zarzutów od aktualizacji tytułu wykonawczego.

W świetle art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym określa elementy, które zawiera tytuł wykonawczy.

Jak wynika z § 9 ust. 1b przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwszą stronę druku tytułu wykonawczego, a drugą stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja" wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję.

Z powyższego wynika, że zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wnoszone przez zobowiązanego w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a pouczenie o prawie wniesienia zarzutów, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ 7 dniowego terminu.

Powyższe nie oznacza jednak, że zobowiązany jest pozbawiony możliwości ingerowania w ogóle w tok postępowania egzekucyjnego, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może bowiem złożyć skargę na czynności egzekucyjne, a na podstawie art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może żądać wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem przedmiotowe żądanie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.

Należy również podkreślić, że analiza treści artykułu 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawierającego pełny katalog zarzutów nie zawiera zarzutu w zakresie aktualizacji tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy - co jest przesądzone w literaturze i orzecznictwie - jest dokumentem urzędowym, który nie jest ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie mają więc do niego zastosowania tryby jego wzruszania przewidziane dla decyzji czy postanowień administracyjnych. Elementy jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy są wyliczone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowania zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia o dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Jak podkreślono wyżej z obowiązujących przepisów wynika tryb i termin wnoszenia zarzutów.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował obowiązujące przepisy prawa i uznał, że prowadzenie postępowania w przedmiocie zarzutów dotyczących zaktualizowanego tytułu wykonawczego jest bezprzedmiotowe, skoro ustawodawca przewidział możliwość zgłaszania zarzutów tylko w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w ściśle określonym terminie, którego bieg rozpoczyna się w momencie doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a nie jego aktualizacji. Aktualizacja przewidziana w § 9 ust. 1b rozporządzenia Ministra Finansów ma charakter czynności technicznej, a sam przepis umożliwiający aktualizację tytułu wykonawczego powinien być wykładany tak, aby wykonywał, a nie modyfikował ustawę, na podstawie której został wydany. Aktualizacji tytułu wykonawczego nie można zatem traktować jako wystawienia nowego tytułu wykonawczego z pełnią konsekwencji prawnych stąd wypływających (prawo do wniesienia zarzutów), bo jak wskazano, jest to tylko czynność techniczna polegająca na usunięciu rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym istniejącym w momencie wystawienia tytułu wykonawczego, a stanem faktycznym z chwili obecnej, zaistniałym na skutek różnych zdarzeń prawnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego.

Pogląd tożsamy z przedstawionym wyżej wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 27 listopada 2013r. sygn. akt I SA/Gd 1017/13.

Zatem skoro od zaktualizowanego tytułu wykonawczego nie przysługuje uprawnienie do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a skarżący takie zarzuty zgłosił, to należało odstąpić od ich merytorycznej oceny. W związku z tym organ prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów złożonych do aktualizacji tytułu wykonawczego, z powodu ich bezprzedmiotowości.

W związku z powyższym zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.