II SAB/Bd 176/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-07	
Data wpływu	2024-12-31	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy	
Sędziowie	Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Mariusz Pawełczak	
Symbol z opisem	658
6480	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	II OSK 1861/25	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902;  art. 1  ust. 1, art. 6, 13 ust. 1 i 2; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi L. G. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.	
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] października 2024 r. L. G. zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Żninie (PPIS) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej ze wskazanych chorób u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. [...] ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponowi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

W odpowiedzi na ww. wniosek (wpływ do organu 8 listopada 2024 r.), pismem z 21 listopada 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Żninie kolejno odniósł się do postawionych we wniosku pytań, wyjaśniając że:

1. Odpowiedź na pytanie nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), lecz dotyczy wiedzy z zakresu medycyny. Państwowa Inspekcja Sanitarna w wykonaniu swoich zadań nie zajmuje się analizą długości okresów utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek.

2. PPIS nie posiada listy osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień.

3. Na terenie działania PPIS nie odnotowano ognisk odry w okresie ostatnich 5 lat. Z informacji będących w posiadaniu organu wynika, że u 44 osób (dzieci) pochodzenia ukraińskiego wykonano szczepienia, w tym 9 przeciw odrze. Organ nie posiada wnioskowanej informacji w zakresie osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i osób pełnoletnich narodowości ukraińskiej.

4. PPIS nie prowadzi rejestru szczepień odroczonych przez lekarzy. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy ustalanie listy przeciwwskazań do podania szczepionek Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego preparatu szczepionkowego.

5. W okresie ostatnich 5 lat PPIS nie nakładał grzywien na lekarzy za niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego.

6. W ostatnich 5 latach od dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania PPIS wśród dzieci i dorosłych do 19 roku życia odnotowano 1 przypadek śmiertelny (w 2024 r.), który nastąpił w okresie 4 tygodni od szczepienia.

7. W ostatnich 5 latach od dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania PPIS zarejestrowano 6 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), z tego 5 przypadków po szczepieniu przeciwko SARS-Cov-2 (4 przypadki w 2021 r.: 1 przypadek – epizod hypotoniczno-hyporeaktywny, zawroty głowy, osłabienie, 2 – trudności z chodzeniem, niedowład połowiczy lewostronny, udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu, 3 – gorączka utrzymująca się dłużej, 4 – duszność, zatorowość płucna, reakcja alergiczna, wybroczyny skórne, zasinienie kończyn, wymioty; 1 przypadek w 2022 r. – nagłe zatrzymanie krążenia poprzedzone dusznościami, najprawdopodobniej w przebiegu zawału serca, zgon) oraz jeden przypadek w 2024 r. po szczepieniu przeciwko pneumokokom – epizod hypotoniczno -hyporeaktywny z utratą przytomności i bezdechem, nagłe zatrzymanie krążenia, zgon.

8. PPIS nie posiada informacji w tym zakresie,

9. Pytanie odnosi nie odnosi się do informacji publicznej, ponieważ informacje o prawie, jego stosowaniu i interpretacji nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustawy z Konstytucją.

10. Odpowiedź na pytanie nie pozostaje we właściwości organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a ponadto dotyczy udzielenia porady prawnej. Tego rodzaju żądanie nie mieści się w sferze faktów i nie można go rozstrzygać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje kwestii odszkodowawczych.

11. Pytanie nie dotyczy informacji publicznej lecz wiedzy z zakresu medycyny. Treść pytania wykracza poza zakres zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy dokonywanie oceny w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem.

12. Pytanie nie dotyczy informacji publicznej lecz wiedzy organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych i wykracza poza pojęcie informacji publicznej.

Pismem z 6 kwietnia 2022 r. L. G., reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła bezczynność Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Żninie w zakresie udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku z 31 października 2024 r. Wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano że do dnia jej wniesienia wnioskodawczyni nie udostępniono informacji publicznej zgodnie z wnioskiem. Przytoczono tezy z orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczące spraw z zakresu bezczynności i przewlekłości w postępowaniach administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w całości, obciążenie skarżącej kosztami postępowania w całości oraz zobowiązanie pełnomocnika skarżącej do przedłożenia odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania jej w niniejszej sprawie, albowiem dokument ten nie został załączony do skargi. Podniósł, że w ustawowym terminie odpowiedział na pytania zawierające żądanie udostępnienia informacji publicznej, w pozostałym zaś zakresie wyjaśnił, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ wskazał, że skarga nie została poprzedzona ponagleniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana w oparciu o kryterium legalności obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.

W kontrolowanej sprawie skarżący domagali się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

W sprawie nie wzbudziło ani sporu między stronami, ani wątpliwości Sądu, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Żninie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 416).

Oceniając aspekt przedmiotowy sprawy wskazać najpierw należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodne z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera zaś przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., (art. 6 ust. 1 pkt 3), w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (lit. a).

Ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją publiczną, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.

Żądane przez wnioskodawczynię informacje dotyczyły szczepień ochronnych. Część z nich odnosiła się do zasad, sposobu i skutków realizacji programu obowiązkowych szczepień ochronnych na terenie właściwości organu (w zakresie punktów 2-8), część koncentrowała się na kwestiach wiedzy medycznej z zakresu wakcynologii (informacje żądane w punktach 1, 11 i 12), jak i wykładni przepisów prawa (informacja zażądana w punkcie 9). Zadano także pytanie dotyczące instrumentów prawnych przysługujących obywatelom związanych z dochodzeniem odszkodowań (informacja opisana w punkcie 10).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Żninie w piśmie z 21 listopada 2024 r. udzielił odpowiedzi do wniosku w zakresie pytań opisanych w punktach od 3 - 7 z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Udzielone odpowiedzi Sąd uznał za wyczerpujące. Informacja w zakresie okresu utrzymywania się odporności po zaszczepieniu na poszczególne choroby (punkt 1) oraz informacja o sposobach wykluczania nadwrażliwości na składniki preparatów szczepiennych (punkt 11) dotyczy kwestii związanych z wiedzą medyczną i farmakologiczną (przede wszystkim wakcynologiczną) i nie podlega udostępnieniu w ramach uprawnień wynikających z u.d.i.p. Informacje w tym zakresie dostępne są u podmiotów dysponujących fachową wiedzą w zakresie szczepień, ale i w powszechnie dostępnych źródłach wiedzy medycznej. Informacje opisane w pkt 9 i 10 wniosku prawidłowo zakwalifikowano jako nieposiadające waloru informacji publicznej. Informacje w zakresie relacji obowiązku szczepiennego do art. 47 Konstytucji RP (punkt 9) nie są informacją publiczną, albowiem funkcją dostępu do informacji publicznej nie jest wykładanie wnioskodawcom norm prawnych ani też przedstawianie stanowiska organu co do zgodności z Konstytucją RP oraz stosowalności danych przepisów. Poza zakresem pojęcia informacji publicznej mieści się wiedza organu o przepisach prawa krajowego i ich właściwej interpretacji. Pytanie nr 10 dotyczy z kolei kwestii cywilnoprawnej (odszkodowania za ewentualne wystąpienie NOP), a w ramach ciążących na organie obowiązków związanych z udostępnianiem informacji publicznej nie jest udzielanie porad prawnych co do przysługujących wnioskodawcom instrumentów procesowych w postępowaniach sądowych. Prawidłowo też uznano, że nie jest informacją publiczną informacja żądana w pytaniu nr 12. Stanowiska i zalecenia organizacji międzynarodowych (jaką jest WHO) wykraczają poza pojęcie informacji publicznej, albowiem działalność tych organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym.

W przypadku pytań nr 2 i 8 organ wskazał, że żądanych informacji nie posiada i nie prowadzi w tym zakresie rejestrów. Stanowi to właściwe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu danych objętych wnioskiem uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności w sprawie, albowiem z oczywistych względów nie można oczekiwać udostępnienia danych, którymi podmiot ten nie dysponuje.

Zgodnie z wcześniejszymi rozważaniami prawidłową formą działania organu było – w zakresie punktów 1 oraz 9 - 12 - poinformowanie skarżącej na piśmie, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. W zakresie punktów 2 i 8 organ wyjaśnił, że nie dysponuje żądaną informacją publiczną, zaś w pozostałych punktach udzielił wyczerpującej odpowiedzi, udostępniając żądaną informację. Zarówno treść odpowiedzi na wniosek skarżącej, jak i daty wpływu wniosku (8 listopada 2024 r.) oraz odbioru tej odpowiedzi przez wnioskodawczynię (22 listopada 2024 r.) potwierdzają, że wniosek został załatwiony w ustawowym terminie. Prawidłowość postępowania organu przejawia się zatem zarówno w aspekcie merytorycznym, jak i w terminowości odpowiedzi.

W związku z tym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.