Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2010 r. sprawy ze skargi L.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz L. W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lutego 2010 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2010 r. o odmowie umorzenia odsetek powstałych z tytułu nieuiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym :

Wnioskiem z dnia 18 maja 2009 r. L.W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w W. Inspektorat w O. o umorzenie odsetek od zaległych składek, które – jak wskazał – w ciągu 10 lat przerosły należność główną. Podał, iż jest pracownikiem [...], z wynagrodzeniem brutto [...] miesięcznie, z czego z tytułu zobowiązań wobec ZUS oraz z tytułu alimentów potrącane jest 60 %. Nie posiada żadnego majątku, a zaległości nie wynikły z jego winy, ale na skutek nieuczciwych działań kontrahentów.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. odmówił umorzenia L.W. odsetek za zwłokę należnych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zobowiązany zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, otrzymuje wynagrodzenie, do którego skierowana jest skuteczna egzekucja. Dalej organ podniósł, iż płatnik w żaden sposób nie udokumentował trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej. Nie wykazał dostatecznie, że spłata zadłużenia pozbawi go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu konieczność uregulowania zobowiązań wobec wierzycieli cywilnoprawnych nie może być uznana za okoliczność szczególną, uzasadniającą umorzenie zadłużenia na podstawie przepisów § 3 ust 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie można też stwierdzić całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż nie zachodzi żadna z przesłanek art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a przede wszystkim przesłanka wynikająca z pkt 5, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie stwierdził braku majątku, a dochodzenie należności w trybie egzekucji własnej z wynagrodzenia za pracę płatnika, prowadzone przez Dyrektora [...] Oddziału ZUS w W., zostało jedynie zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej przez sąd.

Od powyższego rozstrzygnięcia Skarżący złożył środek odwoławczy tj. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Następnie w toku postępowania odwoławczego do akt zostało złożone pełnomocnictwo dla W.R. do reprezentowania w postępowaniu L.W. Pełnomocnictwo to było opatrzone datą 12.10.2009r., nie zawierało adresu pełnomocnika. Nie ma na piśmie adnotacji, kiedy i przez kogo zostało złożone do akt sprawy.

Wspomnianą już decyzją z [...] lutego 2010 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu także po uzupełnieniu materiału dowodowego dot. sytuacji życiowej, w tym materialnej L.W., nie wykazał on, że spłata zadłużenia pozbawi go zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu przy tak wysokich dochodach i ograniczeniu wydatków do niezbędnych, strona dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi pozwalającymi na regulowanie, zarówno zobowiązań alimentacyjnych, jak i należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Od powyższego rozstrzygnięcia L.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 40 § 2 zw. z art. 109 § 1 oraz art. 32 k.p.a. w zw. z art.156 § 1 pkt.2 k.p.a., oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniósł też o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że od chwili zgłoszenia się w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika powinien on być powiadamiany o czynnościach i do jego rąk winny być dokonywane doręczenia. Tymczasem pisma po 12.10.2009 r. były nadal doręczane Skarżącemu, także decyzja organu II instancji została doręczona wyłącznie Skarżącemu.

Strona wskazała dalej na, podnoszone w orzecznictwie, skutki takiego postępowania organu – przede wszystkim w jej ocenie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji, nie rozpoczął więc np. biegu termin do zaskarżenia decyzji. Nie ulega więc wątpliwości, że takie działanie organu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko merytoryczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ uznał zarzuty te za niezasadne. Wskazał, że pismo zawierające umocowanie dla pełnomocnika W.R. zostało przesłane przez Skarżącego do organu drogą pocztową w dniu 15.10.2009 r.(s. 114). Zgodnie z przepisem art. 33 § 3 k.p.a. to pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, a nie strona. Ponadto pismo przesłane przez Skarżącego nie zawiera żadnych danych umożliwiających ustalenie danych adresowych pełnomocnika, tak więc niemożliwe było nie tylko kierowanie korespondencji na adres pełnomocnika, ale także weryfikacja, czy osoba, która miała być pełnomocnikiem jest świadoma faktu ustanowienia i czy wyraża wolę pełnienia funkcji pełnomocnika. Organ podkreślił, że w toku postępowania rzekomy pełnomocnik nie podjął żadnych czynności, tak więc nie istniała podstawa do wezwania do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa. W jego ocenie to pełnomocnik ma obowiązek powiadomić organ o swoim działaniu, a organ nie ma obowiązku domniemywać działania pełnomocnika. Dlatego też Prezes ZUS uważa, że obowiązek doręczenia pism do rąk pełnomocnika w sprawie niniejszej nie powstał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Mając na względzie powyższe, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, iż w toku postępowania odwoławczego doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ z nieznanych przyczyn uznał, że pełnomocnictwo stanowiące kartę 114 akt administracyjnych nadesłała Strona wraz z pismem datowanym na 14.10.2009 r., podczas gdy znalazło się ono w aktach przed tym pismem, zaś z treści pisma nie wynika, że pełnomocnictwo stanowi jego załącznik. Skarżący twierdzi, że pełnomocnictwo złożył pełnomocnik osobiście w trakcie wizyty w Oddziale ZUS, mającej na celu zapoznanie się z aktami. Tej treści oświadczenie złożył także na rozprawie aplikant radcowski W.R., w sprawie niniejszej występujący z substytucji radcy prawnego T.M. W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania tych oświadczeń i należy uznać, że pełnomocnictwo zostało złożone w trybie art. 33 § 3 k.p.a.

Pełnomocnictwo zawiera jednak braki, które uniemożliwiały organowi dokonywanie do rąk pełnomocnika doręczeń, stosownie do treści art. 40 § 2 k.p.a., gdyż nie wskazywało adresu pełnomocnika. Jednak nie jest to powód do dalszego dokonywania doręczeń do rąk strony. Należało bowiem wezwać stronę do wskazania adresu pełnomocnika – stosownie do treści art. 64 § 1 i 2 k.p.a. Brak działań w tym zakresie stanowi, w ocenie WSA, naruszenie zasady lojalności i informowania wyrażonych w art. 8 i 9 k.p.a. Organowi umknęło, że powinien interpretować przepisy k.p.a. mając na względzie zasady ogólne zapisane w art. 6-16 k.p.a. Dlatego też za niedopuszczalne należy uznać takie rozumowanie – przedstawione w odpowiedzi na skargę – że skoro pełnomocnik nie ustanowił się skutecznie, to organ może go pominąć w dalszym toku postępowania. Nawet zakładając, że to sama strona złożyła pełnomocnictwo, należało ją wezwać to usunięcia braków tej czynności poprzez złożenie oświadczenia pełnomocnika , że pełnomocnictwo przyjmuje oraz do wskazania adresu pełnomocnika. Skoro organ dowiedział się, że wolą strony jest skorzystanie z prawa do ustanowienia pełnomocnika i zostało mu złożone pełnomocnictwo, to za niedopuszczalną należy uznać postawę organu zaprezentowaną w toku niniejszego postępowania.

Błędne jest także powoływanie się, na poparcie słuszności swojej postawy, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Cytowany w odpowiedzi na skargę wyrok dotyczy bowiem zupełnie innej sytuacji niż występująca w sprawie niniejszej .

Reasumując organ nie mógł dokonać doręczeń do rąk pełnomocnika, bo nie dysponował jego adresem, ale poprzez nie wykonanie czynności, o których mowa powyżej dopuścił się naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit "c" p.p.s.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.