Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 13/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stanowiącej równowartość kosztów postępowania 1. postanawia sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 13/17 w ten sposób, że w wersie szóstym od dołu w miejsce słów "na decyzję" wpisać "na postanowienie", 2. oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 13/17 oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej skarżący, spółka lub kontrolowany sprzedawca) na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie ustalenia opłaty stanowiącej równowartość kosztów postępowania.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

W dniu [...] czerwca 2016 r. pracownicy Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), działając w oparciu o udzielone im upoważnienia, w trakcie prowadzonych u skarżącego czynności kontrolnych pobrali próbkę wyrobu budowlanego tj.: płyt styropianowych EPS [...], gr. 100 mm, w celu ustalenia, czy kontrolowany wyrób budowlany posiada deklarowane przez producenta B. S.A. z siedzibą w O. właściwości użytkowe. Przedmiotowa próbka w dniu [...] czerwca 2016 r. została dostarczona do Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji SA Odział Badań i Certyfikacji w Gdańsku celem przeprowadzenia stosownych badań w oparciu o zharmonizowaną specyfikacje techniczną PN-EN 13163+A1:2015-03, na którą powołuje się producent. Na podstawie sprawozdania z badań stwierdzono, że deklarowany przez producenta poziom właściwości użytkowych w zakresie wartości współczynnika przewodzenia ciepła i oporu cieplnego nie został potwierdzony w wyniku przeprowadzonych badań.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. WINB, mając na uwadze treść art. 26 ust. 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 883 ze zm.) zobowiązał kontrolowanego przedsiębiorcę do uiszczenia opłaty w wysokości 1 935,20 złotych. W zażaleniu skarżący zarzucił organowi naruszenia art. 26 ust. 3 i 4 ustawy o wyrobach budowlanych, poprzez błędne zinterpretowanie jego treści. Zdaniem skarżącego badania laboratoryjne wyrobu budowlanego mają na celu sprawdzenie, czy wyrób budowlany spełnia deklarowane przez producenta wartości użytkowe. Wygenerowane w związku z badaniami koszty powinny zatem obciążać producenta, a nie sprzedawcę czy dystrybutora, bowiem podmioty te nie mają wpływu na deklarowane przez producenta wartości użytkowe.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) postanowieniem z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wskazując, że podmiotem obowiązanym do uiszczenia opłaty z tytułu kosztów przeprowadzonych badań jest kontrolowany, a nie producent wyrobu budowlanego. Obowiązek uiszczenia kosztów z tytułu przeprowadzonych badań przez producenta obowiązywał do dnia 30 grudnia 2010 r., tj. do momentu wejścia w życie ustawy z 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie zgodności (Dz.U. z 2010 r. Nr 114, poz. 760). W wyniku nowelizacji zawarty w art. 26 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych wyraz "producent" został zastąpiony wyrazem "kontrolowany". Zmianie uległ zatem adresat zawartej w przepisie normy. Obecnie podmiotem obowiązanym do uiszczenia opłaty z tytułu kosztów przeprowadzonych badań nie jest producent, ale kontrolowany, przez którego należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.), u którego prowadzi się kontrolę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na tę decyzję.

Sąd I instancji poparł stanowisko organu co do pojęcia "kontrolowany" wskazując, że w obecnym stanie prawnym podmiotem obowiązanym do uiszczenia opłaty z tytułu kosztów przeprowadzonych badań jest kontrolowany, a nie producent wyrobu budowlanego. W myśl art. 2 pkt 9 ustawy o wyrobach budowlanych pod pojęciem kontrolowany mieści się przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności, u którego prowadzi się kontrolę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu. Wprowadzona zmiana ma na celu zwiększenie efektywności kontroli organów nadzoru budowlanego oraz ochronę nabywców przed wyrobami niebezpiecznymi lub o gorszych właściwościach użytkowych niż deklarowane przez producenta.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualni o rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.) zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

— niewłaściwe zastosowanie art. 26 ust. 3 ustawy o wyrobach budowlanych (zwanej dalej "UWB") w związku z art. 4 ust. 3 i art. 8 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 305/2011", poprzez nałożenie opłaty stanowiącej równowartość kosztów badań na sprzedawcę wyrobu budowlanego zamiast na jego producenta, który zobowiązany jest do poniesienia odpowiedzialności z tytułu niezgodności wyrobu budowlanego z deklarowanymi przez niego właściwościami użytkowymi.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, to jest sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, a które w tej sprawie nie występują. Oznacza to, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że podmiotem kontrolowanym, obowiązanym do uiszczenia opłaty za przeprowadzenie badania próbek wyrobu budowlanego, może być także sprzedawca, a nie producent badanego wyrobu. Skarżący podkreślił, że przed zmianą art. 26 ust. 3 ustawy, opłatę określoną w tym przepisie, zgodnie z literalnym brzmieniem ponosił producent. Zdaniem skarżącego, w obecnym brzmieniu tego przepisu, pojęcie "kontrolowany" należy rozpatrywać w ujęciu systemowym, mając na względzie treść rozporządzenia nr 305/2011 i określoną w nim odpowiedzialność producenta, jak również z punktu widzenia celu, jakim jest ochrona nabywców wyrobów, do których skarżący (nabywca) się zalicza.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie stanowisko skarżącego jest błędne, a wyrażony w tej sprawie pogląd Sądu I instancji zasługuje na aprobatę.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych, kontrole wyrobów budowlanych przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu wykonywania jego działalności, w czasie jej wykonywania oraz w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej. Jak słusznie zauważył WSA, mocą ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie zgodności (Dz. U. Nr 114, poz. 760) uległ zmianie art. 26 ust. 3. Od dnia 30 grudnia 2010 r. obowiązuje więc przepis, zgodnie z którym, jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych ustawą o wyrobach budowlanych, to kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia opłaty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Należy podkreślić, że w ustawie o wyrobach budowlanych zawarta jest, obok pojęcia "producent" i "sprzedawca" – także definicja "kontrolowanego". W myśl art. 2 pkt 9 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o kontrolowanym – należy przez to rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, u którego prowadzi się kontrolę wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, użyte w ustawie pojęcie "kontrolowanego" jest pojęciem szerszym, gdyż dotyczy przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, osobą prawną i jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą, którą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Innymi słowy, pojęcie "kontrolowanego", użyte w ustawie o wyrobach budowlanych, obejmuje swoim zakresem każdego, który prowadzi działalność gospodarczą związaną z wprowadzaniem do obrotu lub udostępniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych (a więc zarówno producentów jak i sprzedawców), u którego kontrolę wyrobów budowlanych się prowadzi. Zgodnie z nowymi przepisami, badaniom kontrolnym można więc poddawać wyroby budowlane zarówno u producenta, jak również u importera, czy sprzedawcy. Nieuprawniona więc będzie zawężająca interpretacja art. 26 ust. 3 ustawy ograniczającego podmiot kontrolowany tylko do producenta, skoro podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie upowszechniania na rynku krajowym wyrobów budowlanych może być także – jak w tej sprawie - sprzedawca. W tym stanie rzeczy za niezasadne należało uznać pozostałe zarzuty prawa materialnego, w tym art. 4 ust. 3 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 305/2011.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. W punkcie I wyroku Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o sprostowaniu oczywistej omyłki w wyroku Sądu I instancji, działając na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a.