Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Bielska-Białej o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bielska-Białej a Prezydentem Miasta Wodzisławia Śląskiego w sprawie wypłaty Ł. S. wynagrodzenia z tytułu sprawowania kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną E. M. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego jako organ właściwy w sprawie.

Działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS w [...]) reprezentowany przez r. pr. M. C. , wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w sprawie wypłaty Ł. S. (dalej Kurator, Zainteresowany) wynagrodzenia z tytułu sprawowania kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną E. M. , poprzez wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej ups)

We wniosku wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Zainteresowany mieszkający w [...] przy ul. [...] postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 października 2018 sygn. akt: IV RNs 490/17 został ustanowiony kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionej E. M. , mieszkanki Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w [...]. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt. IV RNs 604/21 przyznał Kuratorowi wynagrodzenie za sprawowanie kurateli w wysokości 10% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat z nagród z zysku miesięcznie od [...] marca 2019 r. - ze środków publicznych. Kurator zwrócił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do MOPS w [...] o wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną E. M. .

MOPS w [...] na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej kpa) przekazał zawiadomieniem powyższe pismo do rozpatrzenia według właściwości zgodnie z art 19 kpa do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS w [...]).

MOPS w [...] nie uznając swojej właściwości do załatwienia przedmiotowej sprawy przekazał MOPS w [...] jako właściwemu organowi w sprawie wniosek strony.

MOPS w [...] wskazał, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli nad osobą ubezwłasnowolnioną częściowo jest świadczeniem z pomocy społecznej. Tym samym zgodnie z art. 101 ust. 1 ups właściwość miejscową do załatwienia sprawy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie. Miejscem zamieszkania ubiegającego się o świadczenie Kuratora jest miasto [...], zatem organem właściwym w świetle powołanych wywodów powinien być Prezydent Miasta [...].

W odpowiedzi na wniosek, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Dyrektor MOPS w [...] wniósł o jego oddalenie. Powołując się na art. 179 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020r. poz. 1359, dalej krio), który kładzie nacisk na pokrycie wynagrodzenia Kuratora przez podmiot żądający jego ustanowienia wskazał, że rozpoznanie sprawy w przedmiocie przyznania wynagrodzenia Kuratorowi należy do kognicji sądu powszechnego, a co za tym idzie to sąd powszechny wskazać powinien podmiot zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia kuratorowi (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2021 roku, syg. akt I GSK 635/18).

Dyrektor MOPS w [...] wskazał, że w niniejszej sprawie przedmiotowe postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 9 marca 2022 roku, sygn. akt IV RNs 604/21 nie wskazuje Prezydenta Miasta [...], jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynikającego z tego postanowienia. Podkreślił, że Prezydent Miasta [...] nie był również uczestnikiem sprawy o przyznanie przedmiotowego wynagrodzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność stanowisk (poglądów) co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania (wniosku) w sprawie wypłaty Ł. S. wynagrodzenia z tytułu sprawowania kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną E. M. .

Stosownie do art. 36 pkt 1 lit. h) ups świadczeniem z pomocy społecznej jest wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd. W uchwale z dnia 28 marca 2014 r., IIICZP 6/14, Sąd Najwyższy stwierdził, że unormowanie kurateli nie ma charakteru wyczerpującego, a zatem zgodnie z art. 179 § 2 krio., w zakresie nieunormowanym, należy stosować przepisy o opiece, co oznacza, że kuratela konstrukcyjnie nie różni się od opieki, a obie instytucje stanowią formę pieczy prawnej. Przyjąć zatem należy, że art. 36 pkt 1 lit. h) ups odnosi się również do wynagrodzenia przyznanego kuratorowi z tytułu sprawowania opieki na osobą ubezwłasnowolnioną (częściowo lub całkowicie) – zob. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OW 209/18.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ups właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Skoro zatem miejscem zamieszkania Kuratora - Ł. S. , czyli osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jest [...], to organem właściwym do wypłaty tego wynagrodzenia jest Prezydent Miasta [...]. Z tego względu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako organ właściwy w sprawie należało wskazać Prezydent Miasta [...].

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4

i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.