IV SA/Po 1065/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-07-19	
Data wpływu	2015-12-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Ewa Kręcichwost-Durchowska /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6200 Choroby zawodowe	
Hasła tematyczne	Inspekcja sanitarna	
Sygn. powiązane	II OSK 2454/16	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2014 nr 0 poz 1502; art. 235 ze zn. 1; Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi M. W. na decyzję W.Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę	
Uzasadnienie
Zaskarżona decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania M. W. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. znak: [...] z dnia [...]września 2015 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżona decyzją organ I instancji orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. W. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu nosa i zatok przynosowych, wymienionej w poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367).

Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. wraz z korektą orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...], opinią uzupełniającą z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] i orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., jak również przeprowadzony wywiad epidemiologiczny.

Odwołanie od decyzji złożyła M. W., jako następca prawny J.W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie u J.W. choroby zawodowej - nowotworu złośliwego masywu szczękowo-sitowego. Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisów prawa - art. 235(1) Kodeksu pracy oraz rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez sprzeczne z tym aktem prawnym uznanie, że stwierdzony u J.W. nowotwór nie jest chorobą zawodową.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż J.W. w latach 1975-1998 zatrudniony był w C.S.A. dawniej: I. S.A., w tym od dnia 0[...] lutego 1975 r. do dnia [...] 1978 r. na Wydziale Produkcji [...] jako topiarz mas mineralnych - pomocnik piecowego i topiarz mas mineralnych - piecowy, a następnie od dnia [...] 1978 r. do dnia [...] 1998 r. na Wydziale Głównego Mechanika jako stolarz budowlany, modelarz w drewnie. Była to praca w narażeniu na pył azbestu, formaldehyd w stężeniu do 3,8 mg/m3 (przy najwyższych dopuszczalnych stężeniach 0,5 mg/m3) oraz pył drewna twardego.

Z protokołu postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u J.W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. sporządzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. oraz informacji przekazanych przez byłego pracodawcę (pismo z dnia [...] lipca 2014 r.) ustalono, iż J. W. będąc pracownikiem stolarni (lata1978-1998) poza obróbką drewna sosnowego (regeneracja palet) wykonywał również prace związane z remontem stołów produkcyjnych wykonywanych z drewna twardego (drewno dębowe). Prace związane z obróbką drewna twardego (obrabianie starych desek dębowych bądź przygotowywanie nowych desek do odpowiednich rozmiarów) były wykonywane jeden raz na 6 miesięcy (a zatem dwa razy w roku) przez okres około 3 dni, kiedy odbywały się cykliczne remonty. Zgodnie z oświadczeniem przedstawicieli zakładu pracy nie można wykluczyć pojedynczych, doraźnych napraw bieżących związanych z naprawą stołów z Wydziału Azbestowo-Cementowego. Czynności związane z obróbką drewna były przeprowadzane głównie z zastosowaniem urządzeń mechanicznych (piła, heblarka). Zakład nie wykonywał pomiarów stężenia pyłów drewna twardego przy wymienionych pracach, stąd nie jest możliwe określenie wielkości ekspozycji pyłów na stanowisku pracownika.

Organ wskazał, iż obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych stanowią, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeśli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, zgodnie z treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. z 2012 r. poz. 890 ze zm.). Spośród czynników o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi na które był narażony J. W. w trakcie świadczonej pracy zawodowej zaliczyć należy pył zawierający azbest oraz pył drewna twardego.

Dotąd w niniejszej sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. wraz z korektą orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...], opinią uzupełniającą z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] i orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., jak również przeprowadzony wywiad epidemiologiczny.

W opiniach W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u J.W. choroby zawodowej nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu nosa i zatok przynosowych, wymienionej w poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organ wskazuje fakt, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych.

Dla każdego czynnika rakotwórczego określone są swoiste narządy krytyczne. Powiązanie swoistego działania czynnika rakotwórczego z narządem krytycznym opiera się na wiedzy medycznej i badaniach epidemiologicznych.

Z ustaleń dokonanych przez lekarskie jednostki orzecznicze biorące udział w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym wynika, iż J. W. był narażony w pracy zawodowej na pył zawierający azbest i pył drewna twardego. Pył zawierający azbest według obowiązującego stanu wiedzy medycznej wywołuje inne skutki biologiczne, tj. narządem krytycznym są płuca, opłucna i otrzewna. Tym samy ryzyko indukcji nowotworów u osób z zawodową ekspozycją na pył zawierający azbest wykazuje zwiększone ryzyko zachorowania na raka płuc, międzybłoniaka opłucnej czy otrzewnej. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w swojej opinii wyjaśnił, iż brak jest danych literaturowych i badań epidemiologicznych potwierdzających zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwór nosa i zatok przynosowych u osób narażonych zawodowo na pył zawierający azbest. W badaniach radiologicznych płuc nie stwierdzono u J.W. zmian upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. zgodnie stwierdziły, iż lokalizacja rozpoznanego u J.W. nowotworu nie jest charakterystyczna dla nowotworów wywołanych pyłem zawierającym azbest. Pył drewna twardego jest uznanym czynnikiem rakotwórczym dla ludzi, wobec którego wykazano, iż u osób narażonych na jego działanie istnieje zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy o lokalizacji obejmującej nos i zatoki. Istotne znaczenie dla stwierdzenia choroby zawodowej - nowotworu złośliwego ma wielkość narażenia zawodowego. W ocenie W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w przypadku niewielkiej ekspozycji zawodowej związanej z pracą świadczoną przez J.W. (dwa razy w roku przez 3 dni oraz ewentualne pojedyncze, krótkie ekspozycje na pył drewna twardego w ciągu 20 lat pracy na Wydziale Głównego Mechanika na stanowiskach stolarz budowlany, a następnie modelarz w drewnie) nie ma podstaw do stwierdzenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że narażenie zawodowe miało wpływ na wystąpienie nowotworu nosa i zatok przynosowych. Organ podziela powyższą argumentację.

W ocenie organu niezasadne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z opinii lekarskich jednostek biorących udział w przedmiotowym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczych na okoliczność związaną z opinią lekarska z dnia [...] czerwca 2015 r. wydaną na użytek postępowania cywilnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w G. sygn. akt [...] w sprawie przeciwko C. S.A. załączonej do odwołania z dnia [...] września 2015 r. Powyższa opinia jest zgodna z opinią wyrażoną w orzeczeniu lekarskim W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w przedmiocie ustalenia przyczyn powstania choroby nowotworowej u J. W..

Również dane statystyczne na które powołuje się odwołująca dotyczące udziału poszczególnych patologii w ogólnej liczbie przypadków chorób zawodowych spowodowanych oddziaływaniem azbestu w okresach trzyletnich w latach 1991-2011 (załączone do odwołania z dnia [...] września 2015 r.) są spójne ze stanowiskiem W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Powyższe dane jednoznacznie potwierdzają, iż najczęściej rozpoznawane schorzeniazawodowe związane z ekspozycją na pył azbestu dotyczą raka płuc, międzybłoniaka opłucnej czy otrzewnej. Lokalizacja rozpoznanego u J.W. nowotworu nie jest charakterystyczna dla nowotworów wywołanych pyłem azbestu.

Dalej organ zwrócił uwagę, iż ocena opinii lekarskiej dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione.

Opinie wydane w niniejszej sprawie przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. są rzeczowa, spójna i logiczna. Podkreślić należy fakt, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone były w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła M. W. zarzucając jej:

1. rażące naruszenie przepisów w postaci art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 2014.1502-j.t) w zw. z § 5 ust. 1, § 6 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r. poz. 1367.) poprzez błędne stwierdzenie, iż nowotwór stwierdzony u zmarłego J.W. nie był spowodowany długoletnią ekspozycją zmarłego na działanie czynników zwiększających ryzyko (pyły drzewne i azbestowe) zachorowania w miejscu pracy.

2. rażące naruszenie przepisów w postaci art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267 – dalej jako Kpa) poprzez niezasadne niedopuszczenie wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z opinii lekarskich jednostek biorących udział w postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym na okoliczność treści opinii lekarskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. wydanej w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w G. o sygn. akt: [...].

3. rażące naruszenie przepisów w postaci art. 77 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wyrażające się w oportunistycznej postawie wobec stanowiska skarżącej, wybiórczej interpretacji zgromadzonego materiału dowodowego, definitywnej konkluzji o braku związku między wystąpieniem nowotworu a warunkami pracy zmarłego w sytuacji, gdy z treści sporządzonych opinii nie można jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość wykluczyć takiego związku.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi drugiej instancji tj. W. Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektoratowi Sanitarnemu.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła m.in. że Bezsprzecznym jest twierdzenie, iż zmarły przez wiele lat (1975 - 1998 r.) narażony był na pyły drzewne oraz kontakt z azbestem. Fakt ten niewątpliwie sytuuje zmarłego w grupie osób wobec, których można stwierdzić wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia związku przyczynowego między warunkami pracy a wystąpieniem choroby zawodowej. Bezspornym także jest w realiach sprawy, iż długoletni okres latencji choroby utrudnia jednoznaczne określenie przyczyn, pozwalając jednak na scharakteryzowanie egzogennych czynników wpływających na wystąpienie choroby zawodowej. Co istotne Organy wydające decyzje w niniejszej sprawie nie odniosły się do kwestii okresu latencji choroby.

Strona wskazała, iż nie można zgodzić z twierdzeniem organu zawartym na stronie 3 uzasadnienia skarżonej decyzji jakoby zmarły jedynie pojedynczo i doraźnie miał kontakt z niebezpiecznymi i szkodliwymi dla zdrowia pyłami drzewnymi. Skarżąca podnosi, iż szkodliwość pyłów drzewnych dotyczy zarówno pyłów drewna tzw. twardego, jak i miękkiego. Z uwagi na brak dokonywania pomiarów stężeń tychże pyłów, ich rozróżnianie przez Organ zdaje się nie odzwierciedlać realiów niniejszej sprawy i stanowi błędne ustalenie okoliczności faktycznych. Co istotne sporządzone orzeczenia lekarskie oraz opinie pomijają najnowsze badania naukowe, z których jednoznacznie wynika, iż nowotwór złośliwy nosa i zatok przynosowych związany jest z przewlekłą ekspozycją m.in. na pył drzewny (bez jego rozróżnienia na miękki bądź twardy), formaldehyd i azbest. Zgodnie z najnowszymi publikacjami za typowy uznaje się rozwój gruczolakoraka zatoki sitowej u stolarzy (Szerzej: Dominik Stodulski, Czesław Stankiewicz, Nowotwory nosa i zatok przynosowych oraz części nosowej gardła, w: Problemy medycyny rodzinnej, maj 2013 r. vol. XIV, No 4.; E. Osuch -Wójcikiewicz, J. Fruba, G. Janczewski, R. Zawadzka, A. Bruzgielewicz, Leczenie nowotworów złośliwych masywu szczękowo - sitowego, in: Otolaryngology Pol 1999).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2016 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi wskazując, że J. W. u pracodawcy był narażony na oddziaływanie pyłów drewna w niewielkim stopniu.

Na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, a pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia u J.W. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu nosa i zatok przynosowych, wymienionej w poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367).

Zgodnie z przepisem art. 235¹ Kodeksu pracy, dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. nr 99, poz. 825), za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych.

Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, o ile w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia, określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

Stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zatem łącznego zaistnienia trzech przesłanek: 1) zachorowanie na jedną z chorób, wymienionych w urzędowym wykazie, 2) przyczyna tej choroby znajduje się w warunkach środowiska pracy i 3) pomiędzy zachorowaniem a przyczyną zachodzi związek przyczynowo-skutkowy.

W przedmiotowej sprawie, co nie jest sporne, stwierdzona u J. W.choroba została wymieniona w poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych tj. nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu nosa i zatok przynosowych, wymienionej. Jak wynika z powyższego nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową jeżeli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi.

Podkreślic należy, iż przy chorobach nowotworowych typu złośliwego musi być spełnione dodatkowe kryterium jakim jest udowodnienie narażenia na czynniku występujące w środowisku pracy , a które to czynniki są uznane za rakotwórcze dla ludzi. To uznanie nie jest dowolne . Ani organy orzekające w sprawie , ani Sąd nie mają kompetencji do samodzielnego kwalifikowania określonych czynników jako rakotwórczych dla ludzi. Istnieje określona procedura dotycząca oceny , czy dany czynnik chemiczny ma udowodnione działanie rakotwórcze dla ludzi oraz procedura zakwalifikowania danej substancji jako czynnika o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi.

I tak rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012r. w sprawie substancji chemicznych , ich mieszanin , czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy stanowi w § 2 pkt.1 lit.b , że substancje chemiczne zaklasyfikowane jako rakotwórcze stanowią substancje kategorii 1 lub 2 zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art.19 ust.5 ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U.2011.322). Z kolei wskazany art.19 ust.5 pkt.1 ww. ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki , ministrem właściwym do spraw środowiska , ministrem właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do spraw rolnictwa określa w drodze rozporządzenia kryteria i sposób klasyfikacji substancji i mieszanin na podstawie właściwości fizykochemicznych , toksyczności , analizy skutków specyficznych dla zdrowia człowieka oraz analizy skutków oddziaływania na środowisko.

Na mocy delegacji zawartej w art.19 ust.5 pkt.1 – 3 ustawy , Minister Zdrowia wydał w dniu 10 sierpnia 2012r rozporządzenie w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji chemicznych i ich mieszanin (Dz.U.2012.1018). Zgodnie z § 24 ust.1 ww. rozporządzenia , substancje rakotwórcze dzieli się na trzy kategorie :

1) kategoria 1 – to substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka; są to substancje , dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na te substancję , a powstaniem raka ,

2) kategoria 2 – to substancje , które rozpatruje się jako rakotwórcze dla człowieka ; są to substancje , dla których istnieją wystarczające dowody pozwalające na przyjęcie założenia , że narażenie człowieka na te substancje może w rezultacie prowadzić do powstania raka . Na przyjęcie takie założenia pozwalają dane uzyskane na podstawie : a) odpowiednich , długoterminowych doświadczeń na zwierzętach , b) innych istotnych informacji wskazujących , że narażenie człowieka na te substancje może w rezultacie prowadzić do powstania raka ,

3) kategoria 3 – to substancje o możliwym działaniu rakotwórczym na człowieka ; są to substancje , co do których dostępne informacje nie pozwalają na przeprowadzenie zadowalającej oceny. Istnieją dla nich dowody pochodzące z odpowiednich badań na zwierzętach , nie wystarczają one jednak do umieszczenia tej substancji w kategorii 2.

Przy ocenie narażenia zawodowego na czynniki rakotwórcze uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. -Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji.

Tym przepisem jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. poz. 890) z załącznikiem, którym jest wykaz substancji, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. Jak wynika z karty narażenia zawodowego J. W. w trakcie pracy zawodowej był narażony na wymienione w ww. rozporządzeniu czynniki tj. był narażony na pył azbestu oraz pył drewna twardego.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nie zbadania i nie rozstrzygnięcia ekspozycji J. W. na pył drzewa miękiego wskazać należy, iż czynnik ten nie jest wymieniony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy jako czynnik rakotwórczy, a tylko wskazanie go w tych przepisach pozwalało na uznanie go za czynnik rakotwórczy.

Natomiast podstawą odmowy stwierdzenia u J. W. choroby zawodowej było uznanie, iż nie zaistniał związek przyczynowo-skutkowy między chorobą o wykonywana pracą tzn. że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem nie można ustalić, iż choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Z uwagi, iż J.W. w trakcie pracy narażony był na dwa czynniki rakotwórcze (pył azbestu oraz pył drzewa twardego) Sąd w pierwszej kolejności postanowił odnieść się do kwestii pyłu drewna twardego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy J.W. prace związane z obróbką drewna twardego wykonywał sporadycznie tj. jeden raz na 6 miesięcy (a zatem dwa razy w roku) przez okres około 3 dni, kiedy odbywały się cykliczne remonty. Zgodnie z oświadczeniem przedstawicieli zakładu pracy nie można wykluczyć pojedynczych, doraźnych napraw bieżących związanych z naprawą stołów z [...].

Z powyższych względów zgodzić należy się z organami jak również opinią wyrażoną w orzeczeniu lekarskim, iż w przypadku tak krótkiej ekspozycji brak jest podstawo do stwierdzenia istnienia wysokiego prawdobodpobieństwa, iż stwierdzona u J. W.choroba jest wynikiem narażenia zawodowego na pył drewna twardego.

Odnosząc się natomiast do kwestii braku związku między stwierdzoną chorobą, a narażeniem na pył azbestu wskazać należy, że w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wyraźnie wskazano, że "uwzględniając jednak złożoną etiologię i częstość zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce do uznania nowotworu złośliwego za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za rakotwórczy dla ludzi w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie, w co najmniej kilku badaniach epidemiologicznych, zwiększonego, w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy o takiej lokalizacji jak rozpoznany u pracownika. Analiza danych literaturowych, w tym licznych badań dotyczących ryzyka indukcji nowotworów u osób z zawodową ekspozycją na pył azbestu wykazała zwiększone ryzyko zachorowania na raka płuc, międzybłoniaka opłucnej czy otrzewnej, nie potwierdzono natomiast zwiększonego ryzyka zachowanie na nowotwór nosa i zatok przynosowych u osób narażonych zawodowo na pył azbestu".

Jak wynika z orzeczeń lekarskich W. Centrum Medycyny Pracy w P. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w badaniach radiologicznych płuc nie stwierdzono u J.W. zmian upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej. W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. zgodnie stwierdziły, iż lokalizacja rozpoznanego u J.W. nowotworu nie jest charakterystyczna dla nowotworów wywołanych pyłem zawierającym azbest.

W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowy tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej został uregulowany w przywołanym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Wedle § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a szczególnie kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Z kolei § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazuje, że właściwy lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników wykonanych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jak wynika natomiast z § 8 ust. 1 i 2 opisanego rozporządzenia, decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się w oparciu o materiał dowodowy, a zwłaszcza w oparciu o dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika bądź też byłego pracownika. Jeżeli natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uzna, że w sprawie konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego, to może on wystąpić o uzupełnienie wydanych już orzeczeń.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zauważyć należy, iż zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Odpowiadające wskazanym wymogom formalnym opinie biegłych lekarzy z zakresu medycyny pracy są dla organu wiążące i inspektor sanitarny nie ma prawa ich zmieniać ani odmiennie interpretować. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników nadań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Jak wskazano wyżej obie wymienione jednostki orzecznicze stwierdziły jednoznacznie, że brak jest podstaw do uznania związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy chorobą J. W.a warunkami pracy, w których pracował. Zauważyć należy, że jednostki orzecznicze, które wydawały opinie w niniejszej sprawie powoływały się na aktualny stan wiedzy medycznej i aktualne wyniki badań w zakresie chorób nowotworowych.

Podkreślić należy, iż orzeczenia te odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art.84 § 1 Kpa, są zgodne z prawem, gdyż spełniają warunki formalne, zostały należycie uzasadnione, są przekonywujące i przejrzyste. Dodać należy, że Sąd nie jest uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia ; niemniej jednak decyzje oparte na orzeczeniach wydanych przez uprawnione jednostki medyczne w formie i zakresie wyżej ocenionym, należy uznać za zgodne z prawem pod względem formalnym. Z uwagi na fakt, iż orzeczenia te są jasne i nie budzą żadnych wątpliwości ani organu orzekające w niniejszej sprawie jak również Sąd nie był uprawniony do podważania zawartych w nich opinii. Jak wskazano wyżej odpowiadające wymogom formalnym opinie, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, biegłych lekarzy z zakresu medycyny pracy są dla organu wiążące i inspektor sanitarny czy też Sąd nie ma prawa ich zmieniać ani odmiennie interpretować.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 77 i 80 Kpa nie mógł zostać uwzględniony.

Również za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 75 § 1 Kpa poprzez niezasadne niedopuszczenie wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z opinii lekarskich jednostek biorących udział w postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym na okoliczność treści opinii lekarskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. wydanej w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w G. o sygn. akt: [...].

Zgodzić należy się z organem, iż powyższa opinia z dnia 3 czerwca 2015 r. jest zgodna z opinią wyrażoną w orzeczeniu lekarskim W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w przedmiocie ustalenia przyczyn powstania choroby nowotworowej u J. W.. W opinii tej czytamy, iż brak jest opracowań naukowych dowodzących bezpośredniej korelacji pyłu drewna twardego oraz pyłu azbestu z procesem powstania raka szczęki. Ponadto w opinii tej wskazano, że "w przypadku raka szczęki o ile uda się wykazać ekspozycję zawodową na pył drzewny i azbest możemy jedynie uznać że czynniki te mogły być częściowo odpowiedzialne za chorobę (...).

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że zdiagnozowana u J. W. choroba nowotworowa została spowodowana działaniem czynników rakotwórczych występujących w środowisku pracy.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy w zw. z § 5 ust. 1, § 6 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.