Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, Protokolant referent Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi L.P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień, październik i listopad 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2016 r. znak: [...]; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz L.P. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 17 września 2019 r. L.P. (zwany dalej: "Skarżącym" lub "Stroną") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za wrzesień, październik i listopad 2013 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

1.1. Decyzją z [...] października 2016 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych orzekł o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego jako byłego członka zarządu ze spółką T.Sp. z o.o. (poprzednio: M. Sp. z o.o., dalej "Spółka") za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za wrzesień, październik i listopad 2013 r. w kwocie głównej 3 924 zł i w odsetkach 977 zł.

1.2. Od ww. decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił zarzucił naruszenie:

- art. 116 § 1 pkt. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r. poz. 800, ze zm., dalej: "O.p.") poprzez błędne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że Skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części;

- art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez organ pierwszej instancji poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;

- art. 181 O.p. poprzez niewykorzystanie przez organ pierwszej instancji dowodów zgromadzonych przez organ w innym postępowaniu prowadzonym przed Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (znak: [...] );

- art. 187 § 1 i 3 O.p. poprzez nie uczynienie zadość przez organ obowiązkowi zebrania całości możliwego w sprawie materiału dowodowego, nie wykorzystanie przez organ faktów znanych organowi z urzędu.

Z uwagi na powyższe, Strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, lub uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie.

1.3. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, na podstawie zebranych materiałów, tj. uchwały nr 2 wynikającej z protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników Spółki z [...] marca 2011 r. oraz uchwały nr 2 wynikającej z aktu notarialnego z [...] grudnia 2013 r. zostało udowodnione, że Skarżący od 21 marca 2011 r. do 30 grudnia 2013 r. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki.

Co do drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności członków zarządu Spółki, tj. bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z [...] lipca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki z uwagi na jego bezskuteczność.

Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, zgodnie z którym Strona nie wykazała, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku. Jak podkreślił organ odwoławczy w niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony. Pierwsza zaległość z tytułu wpłat na PFRON dotyczy września 2013 r., w związku z powyższym terminem wpłaty na PFRON był dzień 20 października 2013 r., gdyż zgodnie z art. 49 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji") pracodawcy dokonują wpłat na PFRON w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje. Natomiast zgodnie z art. 21 ustawy - Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym w czasie powstania obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłośc) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wobec niedokonania ww. wpłaty wniosek o upadłość w niniejszym stanie faktycznym winien zostać złożony do 4 października 2013 r. (3 października 2013 r. przypadał w dniu wolnym od pracy).

W niniejszym postępowaniu postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało wydane [...] lipca 2016 r., a więc po dacie wskazania przez Stronę majątku Spółki. W związku z powyższym w stosunku do ujawnionego majątku, w ocenie organu odwoławczego, nie tylko nie było możliwości zastosowania egzekucji, ale też dotyczył on majątku, który znany był jeszcze przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym zarzut wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki nie zasługuje na uwzględnienie.

Konkludując organ odwoławczy skonstatował, że Strona w ogóle nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości, choć były do tego podstawy, ani nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku. Nie wskazała też mienia Spółki, z którego skuteczna egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do niniejszej skargi na okoliczność wskazania przez Skarżącego mienia, z którego możliwe było przeprowadzenie skutecznej egzekucji, zaistnienia okoliczności wyłączającej odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania Spółki. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 116 § 1 pkt 2 O.p. poprzez wadliwe przyjęcie, że Skarżący nie wskazał mienia, z którego możliwe było przeprowadzenie skutecznej egzekucji;

- art. 187 § 1 i 3 O.p. poprzez brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym w szczególności brak ustalenia i weryfikacji czy Skarżący wskazał mienie, z którego możliwe było przeprowadzenie skutecznej egzekucji;

- art. 122 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez organ pierwszej instancji i zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 181 O.p. poprzez niewykorzystanie przez organ dowodów zgromadzonych przez organ w innym postępowaniu prowadzonym przed PFRON (znak: [...]).

2.2. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

4. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Strona skutecznie wskazała mienie Spółki, z którego można zaspokoić zaległości Spółki.

5. Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Organ błędnie ocenił, że właściwy czas na wnioskowanie o upadłość przypadał za rządów Skarżącego w Spółce. Trafne okazały się też zarzuty dotyczące wystąpienia przesłanki uwalniającej od odpowiedzialności, w związku ze wskazaniem mienia Spółki.

6. W pierwszej kolejności Sąd nie będąc związanym zarzutami skargi zweryfikował możliwość orzekania w niniejszej sprawie pod kątem przedawnienia, o którym mowa w art. 118 § 1 i 2 O.p. Weryfikacja ta jest pozytywna dla zaskarżonej decyzji. Decyzja orzekająca odpowiedzialność Skarżącego (organu pierwszej instancji) została wydana przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania Spółki.

7.1. Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółek kapitałowych jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia odpowiedzialności konkretnego członka zarządu. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości lub postępowanie układowe albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

7.2. Pozytywną przesłanką obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu jest nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 - wyroki sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl"). Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 O.p., nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie, w jego konsekwencji, postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2007 r., II FSK 233/06 i wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., II UK 152/11).

7.3. Przed przystąpieniem do rozważenia sporu wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które obecnie regulowane jest przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

Aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wynika to z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe).

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca zobowiązany jest nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki. Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Celem postępowania upadłościowego jest ochrona praw wierzycieli oraz zaspokojenie roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany przepisami. Termin 14 dni na złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w sposób odmienny, niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości. Członkowie zarządu dłużnika będącego osobą prawną, nie dochowując tego terminu i rozporządzając majątkiem przedsiębiorcy, narażają prawa wierzycieli. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że rygor zawarty w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego jest emanacją naczelnej zasady tego rozporządzenia (tj. ochrony praw wierzycieli) i jako taki powinien być interpretowany w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej".

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42).

7.4. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2011 r., I GSK 1033/12, ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 grudnia 2009 r., III UK 51/09, LEX nr 578159; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 515/12).

Z powyższego wynika m.in., że organ tylko wtedy może wydać decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, gdy wykaże, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości i z winy członka zarządu taki wniosek nie został złożony. Dlatego też, określając zakres obowiązków dowodowych organów podatkowych w rozpoznanej sprawie, których niespełnienie zarzucał Skarżący, Sąd wziął również pod uwagę konieczność wykazania istnienia przesłanek upadłości Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji w zarządzie.

7.5. Na podstawie art. 208 § 2 Kodeksu spółek handlowych każdy członek zarządu spółki posiada prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, co jednocześnie oznacza, że odpowiada za wszystkie istotne sprawy spółki, w tym również związane z jej sytuacją ekonomiczno-finansową. Natomiast zgodnie z art. 293 § 2 K.s.h., członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykonywaniu swoich obowiązków powinien dołożyć szczególnej staranności będącej wynikiem zawodowego charakteru i w czasie trwania mandatu stale monitorować dokumentację spółki i stan jej finansów.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 czerwca 2009 r., III SA/GI 1513/08, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała w Spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 r., sygn. akt II UK 381/07).

8. Przenosząc na grunt rozpatrywanej sprawy powyższe poglądy odnośnie do prawa materialnego, które Sąd podziela i przyjmuje za własne, podkreślenia wymaga to, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych toczy się z uwzględnieniem zasad ogólnych Ordynacji podatkowej. Oznacza, to, że organ podatkowy prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.), a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Dotyczy to także ustalenia przesłanki bezskuteczności egzekucji w całości lub w części, z uwzględnieniem oceny dowodów stwierdzających lub podważających tę przesłankę oraz okoliczność "właściwego czasu" na wystąpienie o ogłoszenie upadłości (art. 191 O.p.).

9. 1. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązań wobec PFRON. Organ błędnie jednak przyjmuje, że właściwy czas na wnioskowanie o upadłość przypada jeszcze z rządów Strony w Spółce, co Sąd stwierdza nie będąc związanym zarzutami skargi.

Należy tu wskazać na regulacje art. 21 oraz art. 11 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej "P.u.n."), w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie. W ramach wyjaśnienia podstaw prawnych wyroku w tej materii należy przywołać orzeczenia sądów administracyjnych, które zapadały na gruncie art. 116 § 1 O.p. W pierwszej kolejności należy wskazać na wyrok z 14 stycznia 2016 r., II FSK 3063/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "współstosowanie z art. 116 § 1 ust. 1 lit. a) Ordynacji podatkowej oraz odpowiednich przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze jest niezbędne i uzasadnione, ponieważ przepis ten nie definiuje i nie wyjaśnia terminów i pojęć: zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości - zagadnienia te są natomiast całościowo uregulowane w powoływanym Prawie upadłościowym, tak więc bez odwołania się do niego zastosowanie wymienionego na początku przepisu prawa podatkowego nie byłoby możliwe".

Zgodnie z art. 11 ust. 1 P.u.n., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

W ocenie Sądu zasadnicze znaczenie ma w tym miejscu zwrot "we właściwym czasie" użyty w art. 116 § 1 O.p. W przekonaniu Sądu, właściwego czasu na wnioskowanie o upadłość nie należy wiązać ze sporadycznym, krótkotrwałym wstrzymaniem się od płacenia zobowiązań na skutek przejściowych trudności, czy niedopatrzenia. W świetle art. 10 oraz art. 11 ust. 1 P.u.n. musi dojść do stanu trwałej niewypłacalności.

Wbrew temu co twierdzi organ, zdaniem Sądu ma znaczenie wysokość niepłaconego w terminie zobowiązania. Niewypłacalność może spowodować nawet nieuregulowanie jednego zobowiązania, ale zobowiązania o znacznej kwocie. Jeżeli jednak mowa o drobniejszych zaległościach, jak to ma miejsce w rozstrzyganej sprawie, aby uniknąć doszukiwania się niewypłacalności w zwykłych przeoczeniach terminu lub błędu księgowości Spółki należy brać pod uwagę cykliczność i systematyczność występowania zaległości. Pod tym kątem można ocenić, czy sytuacja niewywiązywania się z wymagalnych zobowiązań ma przymiot trwałości.

9.2. Organ prezentowany w decyzji pogląd o wiązaniu przesłanki wnioskowania o upadłość już tylko z jednym niezapłaconym zobowiązaniem i to bez względu na jego wysokość, próbuje argumentować poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowym.

Podkreślić więc należy, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2014 r., I FSK 1603/13 niewypłacalność w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 1 P.u.n. istnieje tylko wtedy, gdy dłużnik z braku środków nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań. Wprawdzie literalna wykładnia art. 11 ust. 1 P.u.n. może doprowadzić do wniosku, że niezapłacenie choćby jednego, wymagalnego zobowiązania pieniężnego powoduje niewypłacalność dłużnika w rozumieniu tego przepisu, to jednak wykładnia celowościowa wskazuje na to, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę wyrażeń "niewykonywanie", a nie "niewykonanie" i użycie liczby mnogiej "zobowiązań", a nie liczby pojedynczej "zobowiązania". Dopiero wystąpienie przesłanki "trwałości" zaprzestania wykonywania zobowiązań przez dłużnika powoduje konieczność ogłoszenia jego upadłości.

Organ powołuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z 9 września 2016 r., I FSK 1522/14, iż zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W świetle tej definicji niezrealizowanie zobowiązań w wymaganych terminach będzie skutkował uznaniem, że w przypadku dłużnika zachodzi stan jego niewypłacalności. Nie ma tutaj znaczenia, z jakiego powodu nie wypełnia on swoich wymagalnych zobowiązań, jaki jest okres tego opóźnienia, ani też, jaka jest wysokość długu w porównaniu do stanu jego aktywów. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne, czy cywilnoprawne oraz to, czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym, czy wykonawczym. Organowi umyka jednak, że w sprawie, w której wydano wskazany wyrok chodzi o zaległości w wysokości ok. 3 mln zł za okresy rozliczeniowe powstające ciągiem przez pół roku.

Organ błędnie odczytuje orzecznictwo sądowe wskazujące, że nawet niewykonanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 P.u.n. Organ mechanicznie przenosząc na grunt niniejszej sprawy tezy z orzecznictwa nie zauważa, że stany faktyczne spraw, w których orzekały sądy różnią się znacząco do realiów niniejszej sprawy.

Przykładowo wyrok NSA z 6 marca 2020 r. II FSK 2144/19 dotyczy sprawy, w której zobowiązania jakkolwiek w niewielkich kwotach (ok. 3 tys. zł) to jednak powstawały za 6 kolejnych miesięcy. Inny wyrok NSA z 1 lutego 2019 r., II FSK 3042/18 dotyczy sprawy, w której zobowiązania, jakkolwiek w niewielkich kwotach, to jednak powstawały za 15 kolejnych miesięcy. W wyroku NSA z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1545/16 orzekano w sprawie, w której zobowiązania wynikały z wielu tytułów, wobec różnych wierzycieli.

Powyższe przykłady przywołano dla wykazania, że nie można schematycznie przyjmować poglądu, że każda, nawet jednorazowa, zaległość powoduje stan niewypłacalności wymagający składania wniosku o ogłoszenie upadłości.

9.3. Fakt, że Spółka miała zobowiązania wobec PFRON za wrzesień, październik i listopad 2013 r., których nie uregulowała w terminie nie musi oznaczać automatycznie, że stała się niewypłacalna. W rozstrzyganej sprawie należności główne za trzy kolejne miesiące dają niespełna 4 tys. zł.

Organ uznaje, że już tylko brak zapłaty jednego zobowiązania (za wrzesień 2013 r. w wysokości 1566 zł prowadzi do stanu niewypłacalności Spółki. Z tego wywodzi właściwy czas na wnioskowanie o upadłość w odniesieniu do tego jednego zobowiązania.

Zobowiązanie Spółki za wrzesień 2013 r. wynosi 1566 zł. Nie jest to kwota zupełnie bagatelna, ale nie można też uznać, że brak zapłaty takiej kwoty czynił od razu Spółkę akcyjną niewypłacalną. Skrajne rozumienie tej okoliczności prezentowane w zaskarżonej decyzji, a więc wiążące niewypłacalność z jednym zobowiązaniem, we wskazanej wysokości, mogłoby praktycznie sparaliżować działalność gospodarczą doprowadzając do wnioskowania o upadłość zdecydowaną większość przedsiębiorstw, które wcale nie są niewypłacalne.

Zaznaczyć należy, że wysokość stałej opłaty sądowej od wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 1000 zł. Wnioskowanie o upadłość w stanie, w którym Spółka nie zapłaciła na rzecz PFRON kwoty 1566 zł byłoby nieracjonalne.

Organ nie wskazuje przy tym, że we wskazanym czasie Spółka miała jeszcze inne wymagalne zobowiązania.

Zdaniem Sądu, nieuregulowanie należności za jeden tylko miesiąc nie spowodowało powstania sytuacji objętej dyspozycją art. 11 ust. 1 P.u.n., ponieważ wartość tych zobowiązań nie była znaczna. Odpowiedzialność członka zarządu jako osoby trzeciej w rozumieniu art. 107 § 1 O.p. może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do Spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości.

Zdaniem Sądu o trwałej niewypłacalności można by mówić, jeżeli dochodzi o nieuregulowania kolejnych następujących po sobie zobowiązań. Wówczas bez znaczenia jest już ich wysokość. Systematyczność generowania zaległości wskazuje, że nie jest to sytuacja sporadyczna, wynikająca np. z błędu księgowości lub przeoczenia terminu, ale stan który się utrwala.

O niewypłacalności Spółki można więc mówić ujmując trzy kolejne zobowiązania za wrzesień, październik i listopad 2013 r. Z uwagi na termin płatności zobowiązania za listopad przypadający w grudniu, właśnie na 21 grudnia można byłoby przyjąć za dzień, w którym wystąpiły podstawy do wnioskowania o upadłość. A więc dwutygodniowy termin, o którym mowa w art. 21 P.u.n., przypada najwcześniej na 5 stycznia 2014 r. Skarżący w tym czasie wniosku o upadłość nie złożył. Jak ustalił jednak organ podatkowy z dniem 30 grudnia 2013 r. Skarżący przestał pełnić funkcję prezesa zarządu Spółki. Właściwy czas na wnioskowanie o upadłość nie przypadał na czas rządów Strony w Spółce, ale przypadał później.

9.4. Fakty opisane w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji nie pozwalają uznać, że Spółka zaprzestała w sposób trwały regulowania swoich zobowiązań. Organ nie potrafił wykazać, że przesłanki wnioskowania o upadłość zaistniały za rządów Strony w Spółce.

Sąd stwierdza, że organ naruszył art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. oraz art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. w związku z art. 11 ust. 1 P.u.n., bo w okolicznościach faktycznych uznanych za udowodnione i opisanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie można było uznać, że właściwy czas na wnioskowanie o upadłość przypadał w czasie pełnienia funkcji w zarządzie przez Stronę.

9.5. Niezależnie od powyższego, na marginesie, Sąd zauważa, że organ popełnił też błąd lokując właściwy czas na wnioskowanie o upadłość w dniu 4 października 2013 r. Termin płatności zobowiązania za wrzesień 2013 r. to 20 października 2013 r. A więc, nawet gdyby przyjmować rozumowanie organu, które Sąd - jak wyżej wskazano - uważa za wadliwe, to właściwy czas na wnioskowanie o upadłość należałoby przesunąć na 4 listopada 2013 r.

10.1. Przechodząc do rozstrzygnięcia istoty sporu wyjaśnić należy, że nie każdy przypadek ujawnienia mienia spółki prowadzi do uwolnienia od odpowiedzialności podatkowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest ugruntowany i jednolity pogląd (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 989/15 - CBOSA), że mienie wskazane na podstawie art. 116 § 1 pkt 2 O.p. musi:

- faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych,

- przedstawiać realną i identyfikowalną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów, m.in. zaległości podatkowych spółki.

Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa i istnieją szanse jej efektywności poprzez uzyskanie zaspokojenia znacznej części zaległości spółki. Dlatego też ocena spełnienia przesłanek uwolnienia od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki powinna uwzględnić to, czy egzekucja ze wskazanego majątku jest możliwa, a nie to, czy mienie to ma jakąkolwiek wartość rynkową (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1286/16; CBOSA).

Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 899/10; z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2426/10).

Tylko wierzytelności spółki, które są stwierdzone i pewne w dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy, tzn. wynikają z orzeczenia sądu, zawartej ugody sądowej czy uznania długu, mogą być dochodzone w ramach prowadzonej egzekucji (wyrok NSA z 5 lutego 2020 r. II FSK 3894/17).

Należy wyjaśnić, że mienie wskazane przez członka zarządu musi faktycznie istnieć, mieć realną wartość finansową, nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej wyegzekwowanie kwot i wskazanie to musi wystąpić po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. Nie można zatem wywodzić, że została spełniona przesłanka ekskulpująca określona w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli członek zarządu wskazuje mienie spółki, posiadane przez nią, przed stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji, jak również jeżeli wskazuje na hipotetyczną możliwość podjęcia działań prawnych, w których wyniku mógłby zwiększyć się majątek spółki. (wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., II FSK 177/18)

W wyroku z dnia 9 marca 2017 r. I UK 93/16 Sąd Najwyższy stwierdził, że "wskazanie mienia w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej następuje dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji i obejmuje majątek, który albo nie został ujawniony w toku egzekucji, albo z którego w postępowaniu egzekucyjnym nie udało się uzyskać zaspokojenia, lecz taka możliwość pojawiła się po umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Z kolei NSA w wyroku z dnia 3 sierpnia 2018 r. II FSK 2199/16 zauważył, że w aspekcie art. 116 § 1 pkt 2 O.p. może być grupowany tylko ten majątek, który nie był wcześniej objęty postępowaniem egzekucyjnym. Wskazanie mienia, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. dotyczy czasu po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji".

10.2. Sąd orzekający w niniejszej sprawie identyfikuje się z tymi poglądami, a przenosząc je na grunt niniejszej sprawy zauważa, że Strona wskazała mienie Spółki – listę wierzytelności Spółki przysługującej jej z tytułu wynagrodzenia za wykonane usługi, które to wynagrodzenia zostały zgodnie z umowami zatrzymane przez kontrahentów do określonych terminów w charakterze kaucji gwarancyjnych na pokrycie kosztów usunięcia ewentualnych wad. Skarżący wskazał wszystkie znane mu okoliczności dotyczące sprecyzowanych podmiotowo i przedmiotowo wierzytelności, uwzględniając, że od końca 2013 r. nie pełnił już funkcji członka zarządu spółki, co sprawiało, że wiedza Skarżącego dotycząca dalszych losów tych wierzytelności była ograniczona.

Strona wskazała te wierzytelności w piśmie z 29 czerwca 2015 r. Organ twierdzi, że pismo to zostało złożone do akt sprawy wymierzającej Spółce zobowiązania za inne okresy niż te objęte decyzją, a samo wskazanie nastąpiło przed stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki, co wynika z postanowienia Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w L.z [...] lipca 2016 r.

W aspekcie art. 116 § 1 pkt 2 O.p. może być grupowany tylko ten majątek, który nie był wcześniej objęty postępowaniem egzekucyjnym. Ta okoliczność jest bowiem istotna dla skuteczności wskazania mienia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. jako przesłanki egzoneracyjnej. Wymóg wskazywania mienia dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji zmierza do tego, aby próby uwolnienia się od odpowiedzialności nie polegały na wskazywaniu mienia znanego już organowi egzekucyjnemu. Celem art. 116 § 1 pkt 2 O.p. jest bowiem uwolnienie od odpowiedzialności w uznaniu współdziałania członka zarządu ze organami fiskalnymi w kierunku zaspokojenia zobowiązania spółki z jej majątku. Polega to na ujawnieniu nowego, mienia nieznanego wcześniej organom, które otwiera nowe, realne możliwości efektywnego zaspokojenia zobowiązań Spółki, jeżeli nie w całości, to chociaż w znacznej części.

Minister nie wskazał jednak, że umarzając postępowanie egzekucyjne organ egzekucyjny wiedział już o istnieniu tych wierzytelności i próbował podejmować w stosunku do nich czynności egzekucyjne. Nie wskazuje na to treść postanowienia z [...] lipca 2016 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne.

Minister nie wykazał więc, że pismo Strony z 29 czerwca 2015 r. nie wnosi nic nowego do wiedzy organu egzekucyjnego o mieniu Spółki, albo że organ egzekucyjny dowiedział się innymi sposobami o istnieniu wierzytelności kaucyjnych Spółki. Z treści uzasadnienia decyzji nie wynika bowiem by organ egzekucyjny oraz Minister i Prezes PFRON podjęli jakiekolwiek działania i czynności mające na celu ustalenie i zweryfikowanie czy od wskazanych przez Skarżącego podmiotów przysługują Spółce wierzytelności.

Z tych względów zgłoszenie Strony istnienia mienia Spółki, jako nowe, nieznane organom, należało uznać za spełniające wymogi art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

10.3. Kluczowe dla sprawy jest jednak to, że w odwołaniu z dnia 24 stycznia 2017 r., a więc już po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, (akta administracyjne, karta nr 113) Strona nadal przypomina Ministrowi o swoich wcześniejszych pisma adresowanych do organów, w których informowała o wierzytelnościach Spółki z tytułu kaucji. Strona przywołała swoje wskazania tego mienia, przypominając swoje pismo z 29 czerwca 2015 r. (akta administracyjne, karta nr 56), pismo z 21 kwietnia 2016 r. (karta nr 95), inne odwołanie z 5 lutego 2016 r. (karta nr 65).

W tym zakresie należy uznać, że wskazanie mienia nastąpiło ponownie, po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji. W ocenie Sądu nie było przeszkód formalnych, aby organ włączył do akt niniejszej sprawy pismo Strony z 29 czerwca 2015 r., traktując je jako integralny element odwołania.

Zdaniem Sądu najwyraźniej zabrakło odpowiedniego przepływu informacji między Ministrem a Prezesem PFRON w przedmiocie objęcia postępowaniem egzekucyjnym wierzytelności Spółki sygnalizowanych przez Stronę Ministrowi lub podjęcia na nowo postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

10.4. Skarżący udowadnia, na co wskazują decyzje organów podatkowych załączone do skargi, że w toku innych postępowań (a do tego wszczętych później niż postępowanie w niniejszej sprawie) wskazał mienie tożsame z tym wskazanym w niniejszym postępowaniu, co pozwoliło na zaspokojenie roszczeń publicznoprawnych. Treść tych decyzji ma istotne znaczenie dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, a więc Sąd zaliczył je na poczet materiału dowodowego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Z dokonanych przez organy podatkowe ustaleń wynika, że wskazane przez Skarżącego podmioty faktycznie posiadały w stosunku do Spółki realne i wysokie zobowiązania z tytułu kaucji gwarancyjnych. Sądowi są też znane z urzędu prawomocne wyroki WSA w Lublinie z 7 lipca 2017 r. I SA/Lu 260/17 oraz z 15 września 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 259/17, które zdeterminowały treść decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. wydanych w innych sprawach odpowiedzialności podatkowej Skarżącego. WSA w Lublinie wypowiadał się w z zakresie istnienia mienia Spółki, z którego można było prowadzić skuteczną egzekucję.

Wierzycielami Spółki, do których organy podatkowe skierowały skuteczne czynności egzekucyjne są te same podmioty, które zostały pominięte przez organy w niniejszym postępowaniu jako rzekomo nie mogące przyczynić się do skutecznej egzekucji. Tak twierdząc organ błędnie rozumie treść art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Z tego przepisu wynika bowiem, że ma być wskazane mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości. Oznacza to, że mienie musi faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej wyegzekwowaniem znacznych kwot w porównaniu do wysokości zaległości, za które odpowiedzialny jest członek zarządu. Taka charakterystyka mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części wskazuje, że w przypadku wierzytelności nie muszą być to w wierzytelności wymagalne w dacie podejmowania przez organ decyzji, ale mogą to być także takie wierzytelności, których wymagalność jest odłożona, lecz termin płatności jest na tyle bliski, że egzekucja z nich może nastąpić w rozsądnym czasie. Wierzytelności niewymagalne mogą być przecież zajęte przez organ egzekucyjny, a dłużnik takiej zajętej wierzytelności ma obowiązek jej zapłaty organowi egzekucyjnemu po zapadnięciu terminu wymagalności, aż do czasu zwolnienia z zajęcia, w tym na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę bliski termin wymagalności wierzytelności, jak wynika z decyzji organów podatkowych załączonych do skargi, przypadający na początku 2017 r. należy stwierdzić, że organ odwoławczy bezzasadnie zaniechał analizy możliwości i stopnia zaspokojenia z tych wierzytelności zaległości Spółki wobec PFRON.

Organ powinien był ocenić, czy rzeczywiście ustalenie nadejścia terminów wymagalności poszczególnych wierzytelności jest wystarczające do przyjęcia, że wskazane zostało mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości. Wierzytelności takie powinny być niewątpliwe i bezsporne, a więc takie, że na skutek zajęcia nastąpi przekazanie środków komornikowi. Organ powinien zatem zwrócić się o wyjaśnienie do kontrahentów Spółki, czy wierzytelności zostaną zapłacone w całości, czy nastąpi lub nastąpiło definitywne zatrzymanie środków w związku z realizacją kaucji gwarancyjnych.

Dla Sądu jest niezrozumiałe, dlaczego Minister i Prezes PFRON przez 3 lata toku postępowania odwoławczego nie uczynili żadnego użytku z wiedzy, którą posiedli od Strony o istnieniu wierzytelności Spółki. Inne organy, mając analogiczną wiedzę, a uzyskując ją nawet później niż Minister i Prezes PFRON, doprowadziły przecież w ciągu tych 3 lat do zaspokojenia swoich zaległości względem Spółki na znaczne kwoty; zaspokojono ze wskazanych wierzytelności kwotę ok. 1,2 mln zł. Strona ma rację twierdząc, że podjęcie odpowiednich działań przez Ministra i Prezesa PFRON doprowadziłoby do skutecznego wyegzekwowania należności w kwocie 4.901 zł, tak jak skutecznie czyniły to w późniejszym okresie inne organy.

Zaniechanie to stanowi naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie można wykluczyć, że uwzględnienie ewentualnego zaspokojenia z tych wierzytelności pozwoliłoby na ustalenie, że mienie Spółki umożliwi zaspokojenie zaległości wobec PFRON w całości.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. członek zarządu winien wskazać mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ewidentne jest, że Strona wskazała takie mienie, zrobiła to też w właściwym czasie, a tym także po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ponawiając swoje wcześniejsze wskazanie z 2015 r. Mienie okazało się realne i - wbrew temu co twierdzi organ - poddające się egzekucji, czego dowodzą efektywne postępowania egzekucyjne na rzecz innych wierzycieli (organów podatkowych). Wierzytelności były znacznej wartości, a więc możliwe było zaspokojenie całości zobowiązania Spółki.

10.5. Reasumując, Skarżący wskazał mienie, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie należności, a prowadzone w późniejszym okresie przez inne organy postępowania potwierdzają tę okoliczność. Tym samym Skarżący wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wykazania mienia. Okoliczność, że Minister i Prezes PFRON nie skorzystali z możliwości stworzonej przez Skarżącego do zaspokojenia swoich należności, nie może go obciążać.

10.6. Zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 2 O.p. okazał się zasadnym. Organ wyciągnął błędne wnioski z zebranych dowodów co do niespełnienia tej przesłanki egzoneracyjnej, a także pominął istotne dla sprawy dowody znajdujące się w aktach innej sprawy, o których wielokrotnie przypominała Strona. Tym samym organ naruszył też art. 122, art. 187 § 1 i 3, art. 181 oraz art. 191 O.p.

11. Niezależnie od powyższego, wydaje się, że możliwość zaspokojenia zaległości Spółki objętych skarżoną decyzją nie została całkiem zaprzepaszczona. Skarżący wskazuje, że jak wynika z ustaleń poczynionych w toku innego postępowania (vide decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w L. ), Spółce przysługuje od E. S.A. kwota zatrzymanej kaucji gwarancyjnej wynosząca 59.685,51 zł, która będzie wymagalna z dniem 23 listopada 2020 r. Podejmując aktywność w obszarze windykacyjnym PFRON nadal może uczestniczyć w podziale tych środków, a przynajmniej ma taką możliwość. Jeżeli jednak tak się nie stanie, to i tak nie przekreśla to skuteczności wskazania mienia przez Stronę na podstawie art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

12. Wskazane naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowa ocena zebranych dowodów i prawidłowa wykładnia i zastosowanie prawa materialnego powinna doprowadzić do umorzenia postępowania w tej sprawie. Decyzja zaskarżona wymaga uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Decyzja organu pierwszej instancji także jest dotknięta wadami takimi samymi wadami jak decyzja ostateczna i wymaga uchylenia na podstawie art. 135 P.p.s.a.

Jednocześnie Sąd wobec zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych odpowiedzialności Strony, nie znajdując przesłanek do prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, umarza je na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a.

13. Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 500 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).