Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

W IMIENIU RZECZPOSPOLITE J POLSKIE J Dnia 22 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Stanisław Śliwa Protokolant: st.sekr.sąd. B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.H. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w J. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w J. do rozpatrzenia wniosku A.H. z dnia 17 stycznia 2005r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku; II. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w J. na rzecz A.H. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SAB/Rz 5/05

UZASADNIENIE

W skardze z daty G., 25 lutego 2005r. A.H. zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego w J. bezczynność w sprawie załatwienia wniosku z 17.01.2005r. o udostępnienie informacji publicznej i domagał się zobowiązania Prezesa Sądu do załatwienia wniosku w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że 17 stycznia 2005r. złożył w Sądzie Rejonowym w J. wniosek z powołaniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie do wglądu akt sprawy sądowej J.K., sołtysa wsi K. sygn. akt II K 546/02. Wniosek ten nie został właściwie załatwiony, ponieważ w sprawie powinien zostać wskazany termin udostępnienia akt względnie organ powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia akt lub ich części. Skarżący zaznaczył również, że art. 156 kpk nie ma w tym przypadku zastosowania, gdyż nie jest przepisem szczególnym w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w J. wniósł o jej oddalenie podając, że w sprawie nie wydał decyzji ze względu na treść art. 156 § 1 Kpk oraz z uwagi na wyrok NSA z dnia 15 lipca 2003r. sygn. akt II SA 1214/03 z którego wynika, że udzielenie informacji lub poinformowanie strony o tym, że z uwagi na regulację zawartą w odrębnej ustawie, nie znajduje zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej i nie następuje to w drodze decyzji. Nadto stwierdził, że w dniu 25.01.2005r. udzielił skarżącemu informacji o treści wyroku, jaki zapadł w sprawie sygn. II K 546/02.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

skarga jest uzasadniona.

Stan faktyczny jest następujący: wnioskiem z dnia 17 stycznia 2005r. skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w J., A.H. domagał się udzielenia informacji publicznej poprzez "udostępnienie do wglądu akt sprawy sądowej J.K., byłego sołtysa wsi K., skazanego przez Sąd prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 284§ 2 kk polegające na przywłaszczeniu powierzonego mienia komunalnego - sygn. akt. II K 546/02". Wniosek swój oparł na art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym nie można ograniczać dostępu do informacji w sprawach rozstrzyganych w postępowaniu karnym ze względu na interes strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub osób pełniących funkcje publiczne. Prezes Sądu Rejonowego w J. pismem z dnia 25 stycznia 2005r. nr Prez. 65/05 poinformował wnioskodawcę o treści wyroku z dnia 25 listopada 2002r. sygn. II K 546/02. Jednocześnie powołał się na art. 156 § 1 kpk stwierdzając, że dostęp do akt sprawy przysługuję tylko stronom. Stwierdził też, iż informacja o treści wyroku wyczerpuje treść ustawy, na którą powołał się A.H. W związku z takim rozpatrzeniem wniosku A.H. w dniu 28 stycznia 2005r., na podstawie art.37 kpa, wniósł zażalenie do Prezesa Sądu Okręgowego w K. domagając się wyznaczenia Prezesowi Sądu Rejonowego w J. dodatkowego terminu do załatwienia sprawy. Naprowadził, że nie jest załatwieniem wniosku pismo z dnia 27.01.2005r.: Prezes Sądu Rejonowego nie udzielił bowiem do wglądu żądanych akt, ani nie wydał decyzji o odmowie ich udostępnienia, co zarzut bezczynności czyni zasadnym. Odpowiadając na zażalenie Prezes Sądu Okręgowego w K. pismem z dnia 17 lutego 2005r. nr Prez. [...] poinformował A.H., że dostęp do żądanych akt nie może zostać udzielony, z uwagi na art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Taką inną ustawą jest kodeks postępowania karnego, który w art. 156 § 1 reguluje zasady i tryb udostępniania akt postępowania karnego. Wobec tego, skoro w sprawie znajduje zastosowanie ustawa szczególna, to tryb odmowy udostępnienia informacji nie następuje w drodze decyzji.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy akta sprawy karnej, prawomocnie zakończonej, podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) - jak uważa skarżący, czy też z uwagi na zapis art.1 ust.2 ustawy, przepisy tej ustawy w stosunku do akt sądowych nie mają zastosowania, z uwagi na regulację zawartą w art.1 56 § 1 kpk; pogląd taki prezentuje Prezes Sądu Rejonowego.

Aby udzielić odpowiedzi na tak postawione pytanie należy w pierwszej kolejności sięgnąć do Ustawy Zasadniczej. W świetle art. 61 Konstytucji RP prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, a ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Z zapisu tego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że prawo do informacji jest zasadą, a wyjątkiem -ograniczenie tego prawa. Jeśli chodzi o zasady dostępu do informacji publicznej, to skonkretyzowane one zostały w ustawie z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej.

Definicję "informacji publicznej" zawiera art. 1 ust. 1 ustawy stanowiąc, że każda informacja w sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu (art.2 ust.1) i obejmuje ono uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, wglądu do dokumentów urzędowych oraz dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (art.3 ust.1). W art. 4 ustawy ustawodawca wskazał podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej; na sądach, jako organach władzy publicznej, obowiązek taki spoczywa, przy czym udostępnianie dotyczy informacji publicznej będącej w posiadaniu danego podmiotu (art.4 ust. 3). Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3 nie można ze względu na ochronę interesu strony ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu karnym, jeżeli postępowanie dotyczy osób pełniących funkcje publiczne w zakresie tych funkcji. Informacja publiczna łączy się w szczególności z zasadami funkcjonowaniem organów władzy państwowej (art.6 ust.1 pkt 4) i następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art.14 ust.2). Jeżeli informacja nie może być udostępniona w sposób określony we wniosku z uwagi brak odpowiednich środków technicznych, należy pisemnie poinformować wnioskodawcę o przyczynach i jednocześnie wskazać, w jaki sposób i w jakiej formie informacja może być udostępniona (art. 14 ust.2). Natomiast odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji następuje w drodze decyzji (art.16). Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art.1 ust.2 stanowi również, że jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

Stosownie do przepisu art. 156 § 1 Kpk stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Jak już wyżej stwierdzono, prawo do informacji jest zasadą i dobywa się na podstawie ustawy. Zasadę taką potwierdza art. 156 § 1 kpk, przy czym wynikające z treści tego przepisu reguły udostępniania akt sądowych odnosić należy do postępowania karnego i jego uczestników wskazanych w tym przepisie (zdanie pierwsze); w przypadku odmowy udostępnienia akt, dla stron Kodeks postępowania karnego przewidział tryb zaskarżenia, a to zażalenie (art. 159). Natomiast dla "innych osób" (zdanie drugie art. 156 § 1 kpk), zasadą jest również udostępnienie akt z tym tylko zastrzeżeniem, że zgodę na udostępnienie akt wyraża prezes sądu. Ewentualne zaś ograniczenia (brak zgody prezesa sądu) można rozpatrywać wyłącznie w kategoriach wyjątku od zasady dostępu do informacji. Za taką wykładnią przemawia również zasada jawności wyrażona w art. 355 kpk (Rozprawa odbywa się jawnie. Ograniczenia jawności określa ustawa.).

Zatem art. 156 § 1 kpk - o ile nie dotyczy stron postępowania - nie określa w rozumieniu art.1 ust.2 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmiennych zasad i trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Stąd też akta sądowe "innym osobom" podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w tym przepisie i w ustawie z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej.

Zaznaczyć też należy, akta zakończonego postępowania przygotowawczego podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej (tak NSA w wyroku z dnia 7.03.2003r. sygn. II SA 3572/02 - Wokanda 2003/10/35) oraz, że podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej udziela informacji albo odmawia udzielenia gdy informacja ta jest tajemnicą ustawowo chronioną. Może to dotyczyć całości akt lub ich części. W takim wypadku winien odmówić udzielenia informacji publicznej wskazując przyczyny stanowiące podstawę odmowy albo podać, że jest to tajemnica państwowa lub służbowa, o której mowa w ustawie z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych ( Dz. U. Nr 11, poz. 95 ze zm.) albo może odmówić z powodu prywatności (zob. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2005r. sygn. akt.OSK 1113/04 -Rzeczpospolita, 28/2005, str.21).

Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga istota skargi na bezczynność organu, która sprowadza się do wymuszenia przez stronę na organie podjęcia rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Innymi słowy z bezczynnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ uchyla się od wydania decyzji, postanowienia czy też nie podejmuje innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wynika to z przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a.).

Przechodząc do wniosku stwierdzić należy, że żądanie A.H. zawarte w piśmie z 17 stycznia 2005r. skierowane do Prezesa Sądu Rejonowego, będącego organem władzy publicznej, odnosiło się do konkretnych informacji dotyczących działania tego podmiotu, a więc dotyczyło informacji publicznej. Wniosek wskazywał też sposób i formę udostępnienie informacji, obejmował żądanie udostępnienia całości akt sądowych. Ponieważ Prezes Sądu Rejonowego w J. nie udzielił wnioskodawcy informacji zgodnie z wnioskiem, ani nie wydał decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji, dlatego pozostaje w bezczynności.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 149 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnienia art. 200 P.p.s.a.