II SAB/Łd 66/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-07-30	
Data wpływu	2024-05-07	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659	
Hasła tematyczne	Przewlekłość postępowania
Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 12 par. 1, art. 35 par. 1, par. 3, par. 5, art. 36, art. 37 par. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 149 par. 1, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Dnia 30 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2024 roku sprawy ze skargi G. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach w przedmiocie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach do wydania decyzji w przedmiocie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego; 3. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Brzezinach grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach na rzecz skarżącego G. W. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach na rzecz skarżącego G. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR	
Uzasadnienie
Pismem z 27 marca 2024 r. G.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach w przedmiocie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...], I. 25A, gm. B. stanowiącej własność A.S. i P.S. .

Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 1 000,00 zł, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1 000,00 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w związku z przeprowadzonymi 17 listopada 2017 r. oględzinami terenowymi dla potrzeb innego postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Brzezinach toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na nieruchomości nr ewid. [...], I. 25A, gm. B. . O wszczęciu postępowania organ zawiadomił strony postępowania pismem z 28 listopada 2017 r. Pomimo upływu ponad 6 lat od formalnego jej wszczęcia organ nie zakończył postępowania nie ustalając przy tym zasadniczych kwestii oraz faktów pozwalających na prawidłowe jej rozstrzygnięcie i zastosowanie właściwego trybu. Kilkukrotnie wydawane decyzje i postanowienia były uchylane przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi. Sprawa była również poddana kontroli sądowej, w której potwierdzono naruszenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach przepisów postępowania, gdzie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W związku z niezasadnie przedłużanym przez organ postępowaniem skarżący kilkukrotnie korzystał z ponaglenia. W wyniku rozpatrzenia ostatniego ponaglenia Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. nr 24/I/2024, znak: WOP.766.3.2024.DB, m.in. stwierdził przewlekłość działań Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach oraz wyznaczył mu dodatkowy termin na jej załatwienie do 22 lutego 2024 r. Jednakże pomimo upływu wyznaczonego terminu sprawa nie została dotychczas rozstrzygnięta.

W ocenie skarżącego poprzez tak daleko idącą opieszałość w prowadzeniu sprawy, organ w istocie rzeczy sanuje faktycznie posadowienie na nieruchomości samowolnie zrealizowanego budynku. Dotychczas nie określono przy tym prawidłowo ani faktycznej daty jego realizacji ani sposobu rzeczywistego wykorzystywania. Budynek ten jest przy tym zlokalizowany w odległości ok. 50 cm od granicy ze stanowiącą własność skarżącego nieruchomością oznaczoną nr ewid. [...]. Takie usytuowanie budynku, w ocenie skarżącego, w sposób niezgodny z warunkami technicznymi oraz przepisami budowlanymi, powoduje notoryczne powstawanie szkody w jego majątku, zatem celowe i w pełni uzasadnione należy uznać jak najszybsze zakończenie sprawy.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący wskazał, że w wyniku bezprawnych działań organu w okresie ponad sześciu lat od wszczęcia postępowania nie wykonuje on czynności, do których obligują go obecnie obowiązujące przepisy. Wnioskowana kwota pozostaje symboliczna, jako minimalne zadośćuczynienie za jego krzywdę, która powstała w związku z urągającymi polskiemu porządkowi prawnemu działaniami organu.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że postępowanie w sprawie było prowadzone przewlekle. Świadczy o tym nie tyle ponad 6 letni okres jego prowadzenia, ale przede wszystkim długie odstępy czasu pomiędzy podejmowanymi czynnościami, które nie są uzasadnione przepisami proceduralnymi.

Odnosząc się do zarzutów nieustalenia daty wybudowania budynku i jego funkcji organ stwierdził, że są one niezasadne, bowiem decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach zawierały ustalanie daty i funkcji budynku wraz z uzasadnieniem dokonanych ustaleń. W szczególności ostatnia decyzja nr 17/2024 z 22 kwietnia 2024 r. została poprzedzona wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego i prawnego w sprawie. Ocena dowodów dokonana została z uwzględnieniem reguł logicznego wnioskowania, komplementarności dowodów, wiedzy oraz doświadczenia życiowego i zawodowego.

Jednocześnie organ wyjaśnił kwestię stwarzania zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, w tym czy stan techniczny budynku i usytuowanie, narusza przepisy techniczno-budowlane.

W ocenie organu wniosek o ukaranie organu grzywną w celu zdyscyplinowania jest niezasadny wyjaśniając, że do lipca 2023 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Brzezinach zatrudniał 3 pracowników merytorycznych z uprawnieniami budowlanymi. Od września 2023 r. do 31 marca 2024 r. inspektorat zatrudniał tylko 1 pracownika merytorycznego. Zmiany kadrowe objęły również stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach. W ocenie organu przywołane okoliczności faktyczne, niemające znaczenia prawnego przy ustalaniu przewlekłości postępowania, miały jednak znaczący i nieunikniony negatywny wpływ na szybkość jego procedowania. W tych okolicznościach nałożenie grzywny w celu dyscyplinowania pracowników inspektoratu jest niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Ustawowym warunkiem wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).

W stanie faktycznym sprawy skarżący pięciokrotnie składał ponaglenie na działania organu I instancji. Organ II instancji pięciokrotnie stwierdził, dopuszczenie się przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ I instancji, ostatni raz postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r. Wychodząc z powyższych ustaleń Sąd przyjął, że skarga została wniesiona z zachowaniem wymogu wyczerpania wskazanych środków zaskarżenia, a zatem jako dopuszczalna może podlegać merytorycznej ocenie.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi przede wszystkim należy wskazać, iż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., który wskazuje, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Sąd w pełni podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegająca na dodaniu (od dnia 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności", przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych, tj. niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna "bezczynności" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą, stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.

Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. II OSK 1031/12). Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Dokonana z perspektywy powołanych regulacji analiza akt sprawy dowodzi, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 27 listopada 2017 r. W związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem pismem z dnia 28 listopada 2017 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budynku gospodarczego. Następnie w dniu 8 grudnia 2017 r. organ nie dokonał oględzin budynku; w dniu 23 stycznia 2018 r. dokonano oględzin; w dniu 31 stycznia 2018 r. PINB w Brzezinach postanowieniem zobowiązał A.S. do przedstawienia inwentaryzacji budowlanej – do 31.03.2018 r.; w dniu 29 marca 2018 r. A.S. przedstawiła inwentaryzację budowlaną; w dniu 19 kwietnia 2018 r. PINB w Brzezinach wydał pierwszą decyzję nakazująca A.S. wykonanie robót budowlanych (zamurowanie okna); Decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. ŁWINB uchylił decyzję z 19 kwietnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; w dniu 26 lipca 2018 r. skarżący zawiadomił ŁWINB o bezczynności; w dniu 24 sierpnia 2018 r. PINB w Brzezinach wydał decyzję umarzającą postępowanie (nie wykonując zaleceń ŁWINB); w dniu 27 sierpnia 2018 r. ŁWINB wydał postanowienie stwierdzające dopuszczenie się przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w Brzezinach; w dniu 23 października 2018 r. ŁWINB wydał decyzję uchylająca decyzję z 24 sierpnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał, że PINB w Brzezinach nie uwzględnił zaleceń, wynikających z poprzedniej decyzji; w dniu 12 grudnia 2018 r. skarżący drugi raz zawiadomił ŁWINB o bezczynności; w dniu 14 stycznia 2019 r. ŁWINB wydał drugie postanowienie stwierdzające dopuszczenie się przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w Brzezinach; w dniu 5 marca 2019 r. skarżący zawiadomił ŁWINB o bezczynności; w dniu 1 kwietnia 2019 r. – doszło do uzupełnienie informacji przez A.S.; w dniu 18 kwietnia 2019 r. doszło do przesłuchania świadka; w dniu 06 maja 2019 r. PINB w Brzezinach wydał trzecią decyzję nakazująca A.S. wykonanie robót budowlanych do 30 czerwca 2019 r. (zamontowanie rynien i rur); w dniu 7 maja 2019 r. ŁWINB wydał postanowienie stwierdzające dopuszczenie się przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w Brzezinach; w dniu 10 lipca 2019 r. ŁWINB wydał decyzję uchylająca decyzję z 6 maja 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; w dniu 10 września 2019 r. skarżący zawiadomił ŁWINB o bezczynności; w dniu 24 września 2019 r. PINB w Brzezinach wydał czwartą decyzję nakazująca A.S. wykonanie robót budowlanych – do 30.11.2019 r. (wykonanie rynien i rur); w dniu 3 października 2019 r. ŁWINB wydał postanowienie stwierdzające dopuszczenie się przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w Brzezinach; w dniu 22 listopada 2019 r. ŁWINB wydał na podstawie art. 136 kpa postanowienie zlecające PINB przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego; w dniu 28 stycznia 2020 r. dokonano oględzin; w dniu 3 listopada 2020 r. ŁWINB wydał decyzję uchylająca decyzję z 24 września 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; w dniu 18 sierpnia 2021 r. wpłynęło pismo uzupełniające A.S. ; w dniu 17 września 2021 r. PINB w Brzezinach wydał piątą decyzję nakazująca A.S. wykonanie robót budowlanych – do 30.11.2021 r. (zamontowania rynny i rur); w dniu 9 lutego 2022 r. ŁWINB wydał decyzję uchylająca decyzję z 17 września 2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; w dniu 10 maja 2022 r. ŁWINB wydał postanowienie o sprostowaniu oczywistych omyłek w decyzji ŁWINB z 9 lutego 2022 r.; w dniu 12 maja 2022 r. PINB w Brzezinach wystąpił do Starostwa Powiatowego w Brzezinach o udzielenie informacji od jakiej daty budynek jest zaewidencjonowany i uwidoczniony w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; w dniu 31 maja 2022 r. Starostwo poinformowało, że budynek został wpisany do bazy Ewidencji Gruntów i Budynków w 2014 r. zgodnie z operatem; w dniu 26 maja 2022 r. PINB w Brzezinach wezwał strony postępowania do wskazania osób, które posiadają wiedzę o dacie wybudowania przedmiotowego budynku gospodarczego; w dniu 10 czerwca 2022 r. A.S. wskazała na B.S. i S.S. ; 17 czerwca 2022 r. PINB w Brzezinach przeprowadził czynności kontrolne; w dniu 20 czerwca 2022r. doszło do przesłuchania B.S. i S.S. ; w dniu 29 czerwca 2022 r. skarżący złożył pismo zawierające wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków: M.K., K.W., A.R. oraz E.W.; w dniu 12 lipca 2022 r. PINB w Brzezinach wezwał M.K., K. W., A.R. oraz E.W. do złożenia w siedzibie organu wyjaśnień dotyczących daty wybudowania budynku; w dniu 5 sierpnia 2022r. przesłuchano A.R.; w dniu 30 sierpnia 2022r. wobec wniosku skarżącego PINB w Brzezinach wystąpił do Wójta Gminy Brzeziny o udzielenie informacji dotyczącej opodatkowania budynków; w dniu 7 września 2022 r. Skarbnik Gminy Brzeziny poinformował, iż zakres żądania obejmuje dokumentację stanowiącą tajemnicę skarbową; w dniu 12 października 2022 r. PINB w Brzezinach wydał postanowienie zobowiązujące A. i P. S. do przedłożenia dokumentów; w dniu 6 grudnia 2022 r. ŁWINB wydał postanowienie uchylające ww. postanowienie i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania; w dniu 23 maja 23 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na w/w postanowienie (II SA/Łd 140/23) i w dniu 11 lipca 23 r. nastąpił zwrot akt administracyjnych; w dniu 14 listopada 2023 r. skarżący zawiadomił ŁWINB o bezczynności; w dniu 19 stycznia 2024 r. – ŁWINB wydał postanowienie stwierdzające dopuszczenie się przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB w Brzezinach;

W dniu zaś 27 marca 2024 r. skarżący skierował do Sądu, za pośrednictwem organu, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiotowej sprawie.

Z kolei w dniu 22 kwietnia 2024 r. PINB w Brzezinach wydał szóstą decyzję nakazująca A.S. i P.S. wykonanie robót budowlanych do 31 lipca 2024 r. poprzez zamontowanie rynny i rur. Przewlekłe prowadzenie postępowania ustało w dniu 22 kwietnia 2024 r., a zatem już po wpływie skargi do organu.

Ustalenie w powyższym zakresie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania został zrealizowany w niniejszej sprawie, bowiem organ wydał akt w postaci decyzji nie ostatecznej. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, z uwagi na bezprzedmiotowość żądania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z skarżącego z dnia 27 listopada 2017 r. dotyczącego nieprawidłowości posadowienia budynku na działce [...].

Jednakże likwidacja stanu przewlekłości postępowania w toku postępowania sądowego nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobligowany jest także do rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. bądź przyznania sumy pieniężnej, o którą wnioskował skarżący.

Przystępując więc w pierwszej kolejności do oceny, czy wskazane przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi zatem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy orzecznictwa (por. np.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. II SAB/Po 69/13; CBOSA).

Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 35 § 3 k.p.a., która, jak już wskazano powyżej, zobowiązuje organy do załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Wychodząc z powyższych ustaleń podkreślić jeszcze raz należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 27 listopada 2017 r. Z kolei w dniu 22 kwietnia 2024 r. organ wydał szóstą decyzję nakazująca A.S. i P.S. wykonanie robót budowlanych do 31 lipca 2024 r. poprzez zamontowanie rynny i rur. Przy czym co istotne w sprawie organ I instancji wydając decyzję nie stosował się do wytycznych organu II instancji. Wcześniejsze decyzji organu I instancji w dużej mierze były ze sobą identyczne i stanowiły nieuprawnioną polemikę z wytycznymi organu II instancji.

Z zestawienia powyższych dat (daty wszczęcia postępowania i daty decyzji kończącej postępowanie w sprawie na dzień wyrokowania) wynika zatem, że postępowanie w sprawie trwało ponad 6 lat, podczas gdy – zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. – powinno się zakończyć nie później niż w terminie dwóch miesięcy i to w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej, której cech nie wykazywała rozpoznawana przez organ sprawa.

Z tego powodu Sąd uznał, iż organ dopuścił się bezczynności w stopniu rażącym, a postępowanie prowadzone było w sposób rażąco przewlekły, i nie było uzasadnione szerokim zakresem postępowania wyjaśniającego, czy też wielością stron czy świadków. Niewątpliwie postępowania nie cechowała wymagana dynamika, o czym niezbicie świadczy powołana wyżej analiza czynności procesowych podejmowanych przez organ.

Dodatkowo na tle powyższych okoliczności dotyczących przewlekłego prowadzenia postępowania i przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie uwadze nie może umknąć fakt, że organ I instancji ani razu nie zastosował art. 36 kpa

W konsekwencji stwierdzenia, iż organ dopuścił się rażąco przewlekłego prowadzenia postępowania, Sąd za uzasadnione uznał nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Podstawowym warunkiem stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. jest upływ terminu załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie trwało ponad 6 lat, co niewątpliwie potwierdza naruszenie przepisów określających terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym. Sąd określając wysokość grzywny uwzględnił rozmiar przekroczenia terminu, jakiego dopuścił się organ stwierdzając, że grzywna w kwocie określonej w wyroku będzie w sprawie adekwatna do rozmiaru bezczynności organu i stopnia przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, długoterminową zwłokę organu i towarzyszące jej okoliczności, Sąd przyznał na rzecz skarżącego od organu sumę pieniężną w wysokości określonej w wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd, uwzględniając skargę na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). W kolejnym punkcie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku dnia 27 listopada 2017 r. (pkt 2 sentencji wyroku) w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei w 3 punkcie sentencji wyroku Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 2.000 złotych, w punkcie 4 sentencji przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1.000 złotych, czyniąc to w oparciu o regulację art. 149 § 2 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania (wpisu od skargi) od organu na rzecz skarżącego Sąd postanowił w punkcie 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

IB