Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Ewelina Cyroń, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. C. – [...] na decyzję V.Sp. z o.o. w G. z dnia 22 września 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od V. Sp. z o.o. w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1657/24, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: sąd I instancji) z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 927/23 i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W punkcie drugim ww. wyroku NSA orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

M. C. (dalej: skarżący) powołując się na wykonywanie obowiązków dziennikarskich, pismem z 18 września 2023 r. domagał się od Spółki V. (dalej: Spółka, organ), ujawnienia informacji dotyczących wykonywania usług o charakterze publicznym, a w szczególności:

- czy Spółka V. wykonała polecenie Ministra Zdrowia zawarte w wystąpieniu pokontrolnym [...]; czy podjęła działania w celu realizacji wniosków i zaleceń tam zawartych, a jeżeli nie to dlaczego;

- wskazanie daty pisma odesłanego w sprawie zaleceń pokontrolnych do Ministra Zdrowia oraz daty jego wysłania ze wskazaniem w jakiej formie zostało ono przesłane (pocztą, kurierem, pocztą elektroniczną czy w inny sposób, a jeśli tak to jaki), jak brzmiała treść tego pisma, udostępnienia jego kopii, a jeżeli nie jest to możliwe wskazania powodów odmowy.

Z kolei, w piśmie z 19 września 2023 r. skarżący domagał się odpowiedzi na następujące pytania:

- dlaczego podmiot kontrolowany okazał postanowienia i decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. odnośnie spełniania warunków sanitarnych w szczególności przez laboratorium w zakresie struktury organizacyjnej z 2011 i 2013 r., skoro wniosek dotyczył jednostki tworzonej od zera, która przed 2020 r. nie istniała? Czy miało to związek z próbą ukrycia przed organami państwa faktu, że pracownia wirusologii funkcjonowała poza murami laboratorium diagnostycznego szpitala w odrębnym budynku (moduł kontenerowy)?;

- jak zostały wyjaśnione rozbieżności pomiędzy dokumentami architektonicznymi projektu a stanem faktycznym pomieszczeń głównych pracowni wirusologicznej? W szczególności, że śluza czysta i brudna krzyżują się, a śluza podawcza w dniu wizytacji nie spełniała swojej funkcji i nie była użytkowana? Czy to oznacza, że w pracowni wirusologii nie było bezpiecznych traktów komunikacyjnych a jedynie niebezpieczne?;

- czy wentylacja oraz klimatyzacja w obiekcie działały prawidłowo, skoro stwierdzono brak właściwej temperatury i czy to uchybienie mogło mieć wpływ na prawidłowość wyników badań?;

- dlaczego do kontroli nie okazano kart pomiarów temperatury i wilgotności panujących w środowisku pracy?;

- czy w części laboratorium panowała ciasnota, skoro stwierdzono, że na powierzchni 14,2 m2 zajętej również przez urządzenia może pracować 6 osób?;

- dlaczego nie zgłoszono faktu korzystania z dodatkowej lodówki podblatowej i czy to poważne uchybienie?;

- dlaczego nie korzystano z programu S.? Czy to zaniedbanie mogło mieć wpływ na jakość próbek dostarczanych do laboratorium do pracowni wirusologii, a w konsekwencji na wiarygodność wydawanych wyników badań?;

- czy próbowano ukryć przed organami państwa, że pracownia wirusologii znajdowała się poza murami szpitala?;

- dlaczego kierownik laboratorium "pomimo złożonego oświadczenia o nie świadczeniu czynności diagnostycznych na terenie pracowni wirusologii potwierdziła prawidłowość grafików czasu pracy personelu pracowni za okres od czerwca do sierpnia 2020 r.";

- dlaczego nie okazano żadnych dokumentów potwierdzających kwalifikacje Pani J. M. zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia? W jaki sposób te zostały zweryfikowane?;

- czy dokonywanie oceny jakości i wartości diagnostycznej badań i ich wykonywanie odbywało się z wykorzystaniem metod diagnostycznych PCR;

- czy wykonywanie obowiązków możliwe było zdalnie? Jeśli tak należało opisać zastosowaną metodę pozwalającą na zdalne wykonanie czynności i obowiązków przez Panią J. M. zatrudnioną w tym samym czasie w laboratorium w P.?;

- dlaczego kierownik laboratorium wbrew regulaminowi nie sprawował nadzoru organizacyjnego, kadrowego, merytorycznego i jakościowego nad pracownią wirusologii?;

- jakiego rodzaju zabezpieczenia zastosowano, by chronić dane wrażliwe przekazywane Pani J. M. w sytuacji, gdy prowadziła nadzór w sposób zdalny? Jakiego rodzaju rozwiązania, urządzenia, oprogramowanie zostały zastosowane ze wskazaniem ich nazwy, wersji i innych danych;

- czy wykonywanie obowiązków przez Panią J. M. w sposób zdalny mogło skutkować obniżeniem jakości pracy laboratorium i mogło skutkować wydaniem nieprawidłowych wyników badań?;

- czy brak podziału kompetencyjnego oraz zakresu odpowiedzialności miał wpływ na jakość pracy w laboratorium, a tym samym na wiarygodność wydawanych wyników i prawidłowość przeprowadzonych badań?;

- dlaczego w grafiku pracy za czerwiec 2020 r. ujęty był diagnosta bez doświadczenia z 11 miesięcznym stażem pracy w zawodzie? Czy mogło to wpłynąć na jakość wykonywanych badań oraz prawidłowość wydawanych wyników?;

- czy mogło dojść do poświadczenia nieprawdy, skoro diagnosta laboratoryjny wskazany we wniosku z maja i lipca 2020 r. nie wykonywał pracy w czerwcu i lipcu 2020 r., natomiast kierownik do spraw jakości został ujęty w grafiku w dniach 5,6,15,17 i 18 czerwca 2020 r., podczas gdy umowa zlecenia została z nim zawarta 29 czerwca 2020 r.? Czy w tym zakresie spółka wystąpiła o wyjaśnienia do prezes A. G.? Jeśli tak to jakie poczyniono w tym zakresie ustalenia?;

- dlaczego nie okazano czytelnych grafików czasu pracy planowanej i wykonanej?;

- dlaczego nie okazano żadnych dokumentów szkoleń personelu pod kątem wykonywania badań technikami biologii molekularnej?;

- dlaczego funkcje kierownicze powierzono osobom, które nie miały doświadczenia klinicznego lub nie mogły w pełni oddać się swoim obowiązkom ze względu na kierowanie innymi placówkami? W jaki sposób Pani J. M. uzyskała pracę na stanowisku?;

- dlaczego część opisów stanowisk z zakresu zadań pracownika narusza przepisy ustawowe lub jest nieadekwatna do kwalifikacji posiadanych przez pracownika?;

- dlaczego nie było pisemnego potwierdzenia zaznajomienia pracowników z procedurami SOP i czy to może oznaczać, że pracownicy nie zostali przeszkoleni w tym zakresie i nie wiedzieli jak postępować?;

- dlaczego laboratorium nie okazało żadnych dowodów potwierdzających udostępnienie procedur SOP?;

- dlaczego nie ma dowodu na wyznaczenie jednej z osób pracujących w laboratorium do pełnienia funkcji pracownika odpowiedzialnego za prowadzenie wewnętrznej kontroli jakości? Czy to oznacza, że tę osobę wskazano wyłącznie na potrzeby kontroli prowadzonej przez Ministerstwo Zdrowia?;

- dlaczego pracownia wirusologii objęta jest normą ISO 15 18 9, podczas gdy nie okazano żadnych dokumentów potwierdzających taką certyfikację;

- dlaczego oświadczono, że od momentu otwarcia laboratorium nie stwierdzono zdarzenia niepożądanego, mimo że była to nieprawda, co wynika z ustaleń kontroli zawartych na stronie 22;

- dlaczego nie było dowodów w zakresie szkolenia personelu oraz kwalifikacji z zakresu prowadzenia badań technikami biologii molekularnej, który to zarzut widnieje na stronie 22 protokołu;

- dlaczego dokumentacja pracowni wirusologii została wywieziona i przewieziona do zakładowej składnicy akt spółki V.? Czy tam jest w sposób profesjonalny chroniona?;

- jakie są wyjaśnienia co do stwierdzonych niezgodności pomiędzy godzinami dostarczenia materiału do laboratorium a godzinami wskazanymi jako przyjęcie materiału i czy te różnice były bardzo znaczące, uniemożliwiające nawet ocenę czy dane badanie zostało wykonane w ciągu 24 godzin od dostarczenia materiału, czy wyciągnięto konsekwencje wobec osób odpowiedzialnych za ten stan rzeczy?;

- czy ręczne wpisywanie danych oznacza, że procedura SOP była pracownikom laboratorium nieznana, czy też przez nich łamana?;

- dlaczego dochodziło do zamazywania tekstu w dokumentacji medycznej, o czym mowa na stronie 25 raportu.

Decyzją z 22 września 2023 r. V. Sp. z o.o. w G. odmówiła skarżącemu udostępnienia informacji na zadane pytania powołując się na toczące się spory sądowe, w tym dotyczące naruszenia dóbr osobistych, a nadto rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji na temat działalności V.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Powołując się na art. 4 ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 1914) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązanie Sp. z o.o. V. do udzielenia odpowiedzi na zadane pytania w terminie 14 dni od wydania orzeczenia, a także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Wyjaśnił, że jest dziennikarzem iw toku gromadzonych materiałów prasowych pozyskał informacje o nieprawidłowościach w wykonywaniu usług publicznych w szpitalu prowadzonym przez Spółkę V. realizującej kontrakt zlecony przez NFZ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 12 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 927/23, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził od V. Sp. z o.o. w G. na rzecz strony skarżącej 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).

Skargę kasacyjną wniosła Spółka, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego (pkt I), tj.:

1. art. 3a ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo Prasowe w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wnioski skarżącego z 18 września 2023 r. oraz 19 września 2023 r. dotyczyły informacji publicznej, podczas gdy w istocie skarżący zwracał się do spółki V. sp. z o. o. z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na pytania oraz udzielenie informacji niemających charakteru informacji publicznej,

2. naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pytania skarżącego złożone 18 września 2023 r. i 19 września 2023 r. dotyczyły informacji publicznej, która powinna odnosić się do sfery faktów, nie opinii, kiedy w rzeczywistości skarżący wnosił o wyrażenie opinii przez spółkę na wskazane przez skarżącego zagadnienia czy wyjaśnienia opisanych przez niego zagadnień używając zwrotów takich jak: "dlaczego tak się stało", "czy zdaniem Pani Prezes", "jak Pani wyjaśni", "proszę: o wyjaśnienie czy to możliwe" , "Czy zgodzi się Pani z tym, że",

3. naruszenie art. 3a oraz 4 ust. 1 Prawa prasowego przez ich błędną wykładnię i uznanie, że dla zastosowania procedury przewidzianej w u.d.i.p. w przypadku zapytania dziennikarskiego wystarczającym jest, aby podmiot, do którego pytanie wpłynęło pozostawał zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej ze względu na zakres wykonywanej przez niego działalności, tj. działalności publicznej w służbie zdrowia z pominięciem analizy charakteru wnioskowanych informacji, co doprowadziło do tego, że Sąd bezpodstawnie przyjął, że spółka zobowiązana była do rozpatrzenia wniosków skarżącego z 18 września 2023 r. oraz 19 września 2023 r. w trybie u.d.i.p., chociaż wnioskowane przez skarżącego informacje nie miały przymiotu informacji publicznej, a sam skarżący wnioskując o udzielenie informacji powoływał się na tryb przewidziany ustawą - Prawo prasowe oraz fakt pozostawania dziennikarzem,

4. naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy - Prawo prasowe przez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieodrzucenie skargi skarżącego, pomimo że skarżący nie wyczerpał ustawowego trybu odwoławczego przewidzianego przywołaną regulacją i nie wezwał spółki do doręczenia redakcji, w imieniu której rzekomo działał, odmowy udzielenia informacji prasowej na piśmie,

5. naruszenie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy - Prawo prasowe przez jego niezastosowanie i bezpodstawne uznanie, że skarżący nie miał obowiązku wykazania, że działa jako dziennikarz w imieniu prasy, kiedy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że kierowane przez niego zapytania nie dotyczyły informacji publicznej, a on sam działał w ramach zapytania prasowego, o którym mowa w art. 4 ustawy Prawo prasowe, a zatem ciążył na nim ustawowy obowiązek wykazania, że wniosek pochodzi od prasy,

6. "na wypadek, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznałby, że właściwym trybem postępowania był tryb przewidziany u.d.i.p." - naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wnioski o udostępnienie informacji z 18 i 19 września 2023 r. zasługiwały na uwzględnienie jako realizujące uprawnienie z art. 3 ust. 1 ustawy, podczas gdy w istocie działanie skarżącego wynikało wyłącznie z subiektywnego, a nie obiektywnego interesu w dążeniu do uzyskania żądanych informacji, co stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej i nie podlega ochronie na podstawie ustawy, ponieważ ustawa w art. 2 ust. 1 przyznaje prawo do otrzymania informacji publicznej wyłącznie w przypadku legitymowania się przez wnioskodawcę interesem obiektywnym, co nie miało miejsca w przedmiotowej sytuacji.

Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt II), tj.:

1. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 p.p.s.a. przez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności takie ogólnikowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy, nie daje możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, uniemożliwia spółce ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, pozbawiając możliwości rzeczowego polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, a ponadto uniemożliwia prawidłową kontrolę instancyjną tegoż orzeczenia, co polegało na odstąpieniu od oceny i analizy pytań postawionych przez skarżącego pismami z 18 września 2023 r. oraz 19 września 2023 r. i bezpodstawnym przyjęciu, że część z nich posiada przymiot informacji publicznej, co warunkowało dalsze rozważania Sądu i wywołało szereg naruszeń natury materialnoprawnej i procesowej, a także całkowite pominięcie wskazówek co do dalszego postępowania,

2. art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący wystąpił o udostępnienie mu informacji publicznej, kiedy w rzeczywistości wniosek skarżącego dotyczył stricte opinii spółki V. sp. z o.o., nie zaś informacji o faktach, czego wymaga się od informacji publicznej, co w konsekwencji spowodowało uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że spółka zobowiązana była do udzielenia skarżącemu wnioskowanych informacji,

3. art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że wobec tego, iż spółka - w ocenie innego składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - zobowiązana jest do udostępnienia informacji publicznej jako podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia niejako z automatu każe przyjmować, że wnioskowane przez skarżącego informacje mają charakter informacji publicznej i powinny być rozpoznawane we właściwym dla niej trybie,

4. "na wypadek, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznałby, że właściwym trybem postępowania był tryb przewidziany u.d.i.p." - art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 u.d.i.p. przez ich błędną wykładnię i uznanie, że pismo spółki z 22 września 2023 r. odmawiające udzielenia informacji skarżącemu jest niewystarczające dla uznania, że spółka działała w granicach prawa, podczas gdy spółka nie jest organem administracji publicznej, którego działalność reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności nie jest zobowiązana do załatwiania spraw w drodze decyzji administracyjnych, spór między stronami sięga roku 2020 r., a skarżący zaznajomiony jest z niezmiennym stanowiskiem spółki na temat jego działań, w tym kierowania do niej wniosków o udzielenie informacji,

5. "na wypadek, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznałby, że właściwym trybem postępowania był tryb przewidziany u.d.i.p." – art. 106 § 3 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów z akt postępowań sądowoadministracyjnych pomiędzy stronami bądź w sprawach tożsamych zawnioskowanych przez spółkę treścią odpowiedzi na skargę, chociaż były one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, w szczególności tego, że spółka szeroko uzasadniała swoje stanowisko względem wniosków skarżącego oraz że było ono niezmienne od kilku już lat, a pismo z 22 września 2023 r. stanowiło jedynie ich podsumowanie, co doprowadziło do błędnego uznania, że uzasadnienie wskazane w piśmie z 22 września 2023 r. nie mieści się w granicach u.d.i.p.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi skarżącego na odmowę udzielenia informacji prasie. Ewentualnie, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gliwicach. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

NSA za uzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia Spółce i Sądowi kasacyjnemu ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu I instancji oraz kontrolę instancyjną tegoż orzeczenia.

NSA wskazał, że podstawową i pierwszą kwestią, którą należało rozważyć w niniejszej sprawie, było ustalenie trybu w jakim powinno być prowadzone postępowanie wszczęte wnioskami skarżącego z 18 i 19 września 2023r. o udostępnienie informacji prasowej, skierowanymi do Spółki, ponieważ w przedmiotowych wnioskach nie wskazał na jakiej podstawie żąda udostępnienia informacji. W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że ustawa z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) wyróżnia dwa tryby udzielania prasie żądanych informacji. Pierwszy z nich wynika z art. 3a Prawa prasowego, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Oznacza to, że jeżeli wniosek jest skierowany do podmiotu, który jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej a wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia odbywa się w trybie u.d.i.p. Tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Dziennikarz traktowany jest zatem tak samo jak każdy inny obywatel składający wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W tym trybie odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje decyzją wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Z kolei drugi, odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego. W tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej. Przepis ten poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p. Wedle art. 4 ust. 1 Prawa prasowego w tym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objętą tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności, są przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Stosownie natomiast do art. 4 ust. 3 i ust. 4 Prawa prasowego w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni. Odmowę udzielenia informacji lub niezachowanie wymogów odmowy można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni, a w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżeniu do sądu decyzji administracyjnych. Tym samym prasa ma możliwość korzystania także z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa.

NSA przypomniał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, które skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w świetle art. 3a Prawa prasowego wniosek dziennikarza skierowany do podmiotów zobowiązanych (wskazanych w art. 4 u.d.i.p.) do udostępniania informacji a wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej, powinien być rozpoznany w trybie określonym w przepisach u.d.i.p. a odmowa jej udostępnienia powinna nastąpić w trybie art. 16 u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA: z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 1135/15, z 2 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 2286/21, z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 2998/23, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawiony pogląd jest zgodny ze stanowiskiem Sąd I instancji.

NSA zauważył jednak, że Sąd I instancji uznając wbrew stanowisku Spółki, że Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oparł się na poglądzie wyrażanym przez WSA w Gliwicach w wyroku z 27 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 255/23, nie przedstawiając własnej argumentacji opartej na okolicznościach mających miejsce w niniejszej sprawie. Ze stanowiska Sądu I instancji wydaje się wynikać, że niejako z automatu należy przyjmować, że Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej a żądane informacje mają charakter informacji publicznej.

Ponadto, zgodnie ze słusznym stanowiskiem Sądu I instancji, do prawidłowego określenia jednego z dwóch opisanych wyżej trybów rozpoznania wniosków dostępowych skarżącego należało także jednoznacznie ustalić, czy poszczególne żądane informacje są informacjami publicznymi. Sąd I instancji uznał, że część żądanych informacji nie jest informacją publiczną, ale nie wskazał, które informacje nie są publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Przy tym, Sąd I instancji nie przedstawił w tym względzie absolutnie żadnej argumentacji, w tym opartej na przepisach prawa i nie odniósł jej do poszczególnych pytań sformułowanych we wnioskach dostępowych skarżącego z 18 i 19 września 2023 r.

Wskazane uchybienia Sądu I instancji w zakresie uzasadnienia zakwalifikowania Spółki jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej i kwalifikacji żądanych informacji jako publicznych, uniemożliwiły ocenę prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że do rozpatrzenia wniosków miał zastosowanie tryb określony w przepisach u.d.i.p. W konsekwencji, przedwczesna była ocena zgodności z prawem formy i treści odpowiedzi z 22 września 2023 r. udzielonej przez Spółkę skarżącemu na wnioski dostępowe z 18 i 19 września 2023 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę i dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku NSA. Mimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, określone kwestie sporne uważać trzeba bowiem za ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.

W przedmiotowej sprawie NSA wskazał na uchybienia Sądu I instancji w zakresie uzasadnienia wyroku polegające na nienależytym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło Spółce i Sądowi kasacyjnemu ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu I instancji oraz kontrolę instancyjną tegoż orzeczenia. Wskazał na konieczność wyjaśnienia trybu udzielenia informacji i charakteru informacji, objętych wnioskami skarżącego.

Rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na decyzję organu w załatwieniu wniosków strony skarżącej z 18 i 19 września 2023 r. o udostępnienie informacji związanych z wykonywaniem usług o charakterze publicznym.

Skarżący składając do Spółki wnioski powoływał się na obowiązki dziennikarskie, ale tych okoliczności w żaden sposób nie wykazał. Wskazał natomiast na to, że pytania dotyczą wykonywania przez Spółkę usług o charakterze publicznym.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Spółki z 22 września 2023 r. zawiera odmowę udzielenia skarżącemu odpowiedzi na przesłane przezeń 18 i 19 września 2023 r. pytania. Decyzja ta jest bardzo lakoniczna, zaledwie jednozdaniowa i wynika z niej jedynie, że przyczyną odmowy są bliżej nieokreślone postępowania sądowe przeciwko skarżącemu oraz rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji na temat działalności Spółki V. Sądowi nie jest znana wcześniejsza korespondencja i uzasadnienie stanowiska organu w sprawie, bo takiej brak w nadesłanych aktach administracyjnych. Poza tym przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżone rozstrzygnięcie, a nie odpowiedź na skargę czy nieudokumentowana historia konfliktu stron.

Prawo prasowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1914) stanowi, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 i 1669, dalej: u.d.i.p.).

A zatem osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia, jak osoba działająca na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przypadku takiej osoby stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielania informacji prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy wynika z art. 3a Prawa prasowego, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Oznacza to, że jeżeli wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia winna nastąpić w trybie u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Odrębny tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p., ustanawiając autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielenia prasie informacji w oparciu o tę regulację. W powyższym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności są: przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku (art. 4 ust. 1 Prawa prasowego). W razie odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie 3 dni. ( por. wyrok NSA z 2 marca 2023 r., sygn.. III OSK 2286/21).

Tryb przewidziany w art. 4 ustawy Prawo Prasowe nie ma zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem Spółka V., jako podmiot leczniczy świadczący w 2023 r. również usługi finansowane ze środków publicznych, na co wskazują wyraźnie chociażby postawione przez skarżącego pytania, a skarżący nie wykazał swojej legitymacji do działania jako dziennikarz. Zarówno w decyzji jak i w odpowiedzi na skargę, Spółka nie kwestionuje tych okoliczności. W takim przypadku w odniesieniu do wnioskowanych przez prasę informacji mających charakter informacji publicznej, jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia winna nastąpić w trybie u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa.

Należy przy tym podkreślić, że skarżący na co słusznie wskazał w odpowiedzi na skargę organ, składając wnioski z pytaniami nie wykazał, aby działał w imieniu prasy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są poglądy, które skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w świetle art. 3a Prawa prasowego wniosek dziennikarza skierowany do podmiotu zobowiązanego o udostępnienie informacji, która ma charakter informacji publicznej, powinien być rozpoznany w trybie określonym w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia powinna nastąpić w trybie przepisów u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa (por. wyrok WSA z 3 marca 2020 r., sygn. akt II SAB/Lu 2/20 i powołane tam orzecznictwo).

Skarżący występując z wnioskami z 18 i 19 września 2023 r. wskazał, że realizuje działania dziennikarskie, a wnioskowane informacje związane są z wykonywaniem obowiązków dziennikarskich i pracą nad materiałami prasowymi. Jednak na okoliczność tę nie przedłożył żadnych dokumentów świadczących o tym, że jest dziennikarzem w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 5 Prawa prasowego, który stanowi, że dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji.

W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego należało rozpoznawać na gruncie u.d.i.p., a Spółka jako podmiot wykonujący zadania publiczne, choćby w związku zawartymi umowami z NFZ była podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

A zatem w kontrolowanej sprawie mają zastosowanie regulacje zawarte w ustawie o dostępie do informacji publicznych, wobec czego nie zasługują na akceptację argumenty organu, że skarga winna podlegać odrzuceniu..

Skoro już wskazano w jakim trybie organ powinien zareagować na pytania postawione w pismach z 18 i 19 września 2023 r., to rozważenia wymaga czy są to pytania o informację publiczną, czy też skarżący domaga się informacji, które takiego charakteru nie mają.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. W świetle przedstawionej definicji, w orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, bądź wykonują zadania publiczne w zakresie ich kompetencji. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując m.in., że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) u.d.i.p.), o zasadach ich funkcjonowania, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.d.i.p. ), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4). Przepis art. 6 u.d.i.p. konkretyzuje przedmiot informacji publicznej, przy czym zawarte w nim wyliczenie nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji publicznej. Określa on przedmiotowo, jakie informacje podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu powołanej ustawy decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji" (zob. wyroki NSA z: 24 maja 2013 r., I OSK 260/13, 30 listopada 2012 r., I OSK 1835/12.).

Zarówno wystąpienie pokontrolne Ministerstwa Zdrowia jak i informacja Spółki o sposobie wykonania zaleceń, o których mowa we wniosku skarżącego z 18 września 2023 r. niewątpliwie są informacją publiczną i taka powinna zostać udostępniona skarżącemu na wniosek zawarty w piśmie z 18 września 2026r.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.

Z kolei, każde z pytań zawartych we wniosku z 19 września 2023 r., a skierowanych do Prezesa Zarządu Spółki zdaniem Sądu odnosi się do opinii, poglądów, motywów działania, wewnętrznych kwestii organizacyjnych co nie stanowi informacji publicznej. Rzeczą organu było jedynie poinformowanie skarżącego, że nie udzieli informacji objętych wnioskiem z 19 września 2023 r., bowiem wniosek nie zawiera pytań o informację publiczną.

Wydana w sprawie decyzja nie może się ostać, bowiem nie wskazuje na okoliczności uzasadniające odmowę udzielenia informacji, dla których można by znaleźć podstawę prawną w przepisach u.d.i.p. Przeciwnie, w odniesieniu do wniosku z 18 września 2023 r. zawierającego wniosek o informację publiczną jest zdaniem Sądu wadliwa. Z tej przyczyny Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącego na jego wniosek koszty obejmujące uiszczony wpis od skargi.