Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 11 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta J. a Burmistrzem S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. G. o dofinansowanie pobytu w [...] dla osób starszych i niepełnosprawnych w S. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta S. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 7 maja 2024 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działający z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta J. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta J., a Burmistrzem S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. G. (dalej również jako: "zainteresowany") w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. G. o dofinansowanie pobytu w "Domu [...]" dla osób starszych i niepełnosprawnych w S. i wniósł o wskazanie Burmistrza S. jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zainteresowany wystąpił o dofinansowanie pobytu w "Domu [...]" dla osób starszych i niepełnosprawnych w S. Jak ustalono, wniosek zainteresowanego miał dotyczyć umieszczenia go w Domu Pomocy Społecznej, a nie zwrotu kosztów za miesięczny pobyt w "Domu [...]", w którym zainteresowany przebywał w październiku 2023 r.

Jak dalej podano, wcześniej zainteresowany zamieszkiwał samodzielnie w swoim mieszkania w J., natomiast w sierpniu 2022 r. był hospitalizowany w Szpitalu Specjalistycznym w P. Aktualnie - od września 2022 r. - przebywa u córki w S., tam korzysta z opieki medycznej, tam jest zgłoszony jako mieszkaniec. Do swojego mieszkania w J. nie ma możliwości powrotu, bowiem znajduje się ono na trzecim piętrze i ze względów zdrowotnych nie mógłby w nim samodzielnie funkcjonować - z uwagi na stan zdrowia. Ponadto mieszkanie wyremontował syn zainteresowanego i zamieszkuje w nim z dziewczyną. W związku z czym, z uwagi na aktualne miejsce zamieszkania zainteresowanego w S., organem właściwym do rozpoznania wniosku powinien być Burmistrz S.

W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta S., podniósł, że przedmiot sporu w istocie dotyczy zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów pobytu w "Domu [...]" w S. Jak podniesiono, doprecyzowanie wniosku zainteresowanego podczas rozmowy telefonicznej z jego córką nie może być skuteczne, bowiem nie jest ona jego pełnomocnikiem i nie jest stroną postepowania. Jak wskazano dalej, z oświadczenia zainteresowanego wynika, że jego miejsce zamieszkania znajduje się w J., gdzie ma mieszkanie, a u córki znajduje się jedyna na czas rekonwalescencji po leczeniu szpitalnym. W konsekwencji, w tej sytuacji, organem właściwym do rozpoznania wniosku zainteresowanego powinien być Burmistrz Gminy i Miasta J.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 kpa, spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa).

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie rozpoznawanej sprawy, nie ulega wątpliwości, że intencją zainteresowanego było zainicjowanie postępowanie w wyniku którego uzyska on - w przyszłości - wsparcie w finansowaniu stałego pobytu w placówce opiekuńczej, a nie jedynie wsparcie w zakresie miesięcznego pobytu w październiku 2023 r. w tej placówce.

Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2024.1283 t.j.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto, zgodnie z art. 101 ust. 6 ups, dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym koniecznym jest odwołanie się do definicji ogólnej zawartej w art. 25 z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2024.1061 t.j.), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania według tego przepisu decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OW 212/21).

Jak wynika z akt administracyjnych, co zostało już wyżej wskazane, zainteresowany do sierpnia 2022 r. zamieszkiwał samodzielnie w swoim mieszkaniu w J. W sierpniu 2022 r. był hospitalizowany w Szpitalu Specjalistycznym w P. i od września 2022 r., tj. od wyjścia ze szpitala, przebywa u córki w S., tam korzysta z opieki medycznej, tam jest zgłoszony jako mieszkaniec. Do swojego mieszkania w J. nie ma możliwości powrotu, bowiem znajduje się ono na trzecim piętrze i ze względów zdrowotnych nie mógłby w nim samodzielnie funkcjonować - z uwagi na stan zdrowia (zainteresowany jest niepełnosprawny w stopniu znacznym). Dodatkowo, mieszkanie zainteresowanego wyremontował jego syn i zamieszkuje w nim wspólnie z dziewczyną.

Dokonując analizy okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy dla rozstrzygnięcia sporu o właściwość należy zauważyć, że z uwagi na stan zdrowia zainteresowany nie jest w stanie samodzielnie mieszkać i nie ma możliwości, żeby wrócił do swojego mieszkania w J. (jego syn nie jest w stanie się nim zajmować). W związku z tym uznać należy, że jego rzeczywisty zamiar pobytu – do czasu umieszczenia go w placówce opiekuńczej – sprowadza się do zamieszkiwania wspólnie z córką w S., a zatem to na terenie S. znajduje się jego obecne miejsce zamieszkania.

W konsekwencji, z powyższych względów, organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Miasta S., na podstawie art. 101 ust. 1 ups.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak sentencji postanowienia.