Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL informacji o stanie cywilnym oddala skargę

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art.

47 ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010

r. o ewidencji i ludności (Dz. U z 2015 r. poz. 388, ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2015 r. nr [...], o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL informacji o stanie cywilnym I. J.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem A. K., z dnia [...] maja 2015 r., uzupełnionym wnioskiem z [...] lipca 2015 r. o udostępnienie z rejestru PESEL informacji o stanie cywilnym I. J. Uzasadniając potrzebę uzyskania danych, Wnioskodawca wskazał zamiar ich wykorzystania, jako dowodu w procesie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. sygn. akt [...], w którym Sąd uznał ojcostwo Wnioskodawcy względem J. J. Do wniosku dołączono kopię wyroku Sądu Rejonowego.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające - Minister Spraw Wewnętrznych pismem

z 24 czerwca 2015 r. wezwał Wnioskodawcę do nadesłania wniosku sporządzonego zgodnie z wzorem określonym w załączniku Nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 października 2011 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, rejestru zamieszkania cudzoziemców oraz rejestru PESEL oraz trybu uzyskiwania zgody na udostępnienie danych po wykazaniu interesu faktycznego, jednocześnie wezwał do wskazania czynności prawnej, której skuteczna realizacja wymaga legitymowania się żądanymi informacjami o stanie cywilnym poszukiwanej oraz do przedstawienia dokumentów,

które w świetle przytoczonej przez Wnioskodawcę okoliczności, potwierdzą jego interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych.

W dniu [...] lipca wpłynął do organu prawidłowo sporządzony wniosek

o udostępnienie z rejestru PESEL danych dotyczących informacji o stanie cywilnym

w latach 1996-1997 I. J., ponadto Wnioskodawca wskazał jako podstawę prawną żądania danych poszukiwanej - przepisy dotyczące wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, tj. art. 399 i 403 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 62 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jednocześnie podał, że uzyskanie żądanych danych może potwierdzić podstawę do wzruszenia wyroku z dnia [...] kwietnia 2003 r. Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...].

Organ kontynuując postępowanie wyjaśniające pismem z 21 lipca 2015 r. wezwał stronę do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny do uzyskania żądanych danych tj. kopii skargi o wznowienie postępowania pomiędzy Wnioskodawcą, a poszukiwaną z prezentatą lub potwierdzeniem jego nadania. Pomimo upływu terminu Strona nie ustosunkowała się do powyższego wystąpienia organu.

Wobec nieudokumentowania wznowienia postępowania pomiędzy Wnioskodawcą, a poszukiwaną organ stwierdził, że żądanie wskazania danych o stanie cywilnym I. J. należy uznać za nieuzasadnione i w tej sytuacji decyzją z

[...] października 2015 r., organ odmówił Wnioskodawcy udostępnienia z rejestru PESEL informacji o stanie cywilnym I. J.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem negatywnego rozstrzygnięcia był brak wystąpienia przesłanki warunkującej możliwość udostępnienia danych, ujętej w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedno - Dz. U. z 2015 r., poz. 388) tj. brak wykazania przez Wnioskodawcę rzeczywistego interesu prawnego po stronie Wnioskodawcy. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2012 r., w sprawie sygn. akt li OSK 417/11, podkreślił, że interes prawny musi mieć charakter realny, a więc

musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma interes prawny w uzyskaniu danych osoby przeciwko, której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiązał powoda do podania żądanych danych strony pozwanej.

Następnie, zgodnie z treścią art. 127 § 3 k.p.a., Wnioskodawca z zachowaniem ustawowego terminu złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych w dniu [...] grudnia 2015 r. wydał decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] października 2015 r., nr [...], odmawiającą udostępnienia z rejestru PESEL informacji o stanie cywilnym I. J.

Minister podtrzymał stanowisko, iż aktualnie brak jest podstaw prawnych do udostępnienia żądanych informacji. Organ wskazał, że interes prawny w uzyskaniu danych gromadzonych w rejestrze PESEL musi być przez Wnioskodawcę właściwie

udokumentowany. Minister Spraw Wewnętrznych powołał się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując jednocześnie, że A. K.

nie wykazał w sposób należyty związku pomiędzy jego sytuacją prawną, a czynnością organu tj. że jego sfera prawna jest zależna od uzyskania rejestru PESEL danych dotyczących stanu cywilnego I. J. w latach 1996-1997, Wnioskodawca nie przedłożył bowiem dokumentu, który w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości potwierdzałby aktualną potrzebę w uzyskaniu wnioskowanych danych z rejestru

PESEL

Minister zwrócił uwagę na brak wezwania sądowego wzywającego go do wskazania konkretnych danych z rejestru PESEL osoby poszukiwanej, brak potwierdzenia dopuszczenia takiego dowodu. W podsumowaniu organ podał, że Wnioskodawca wykazał jedynie żądanie hipotetyczne, zaś brak jest realności podnoszonego żądania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniósł A. K. (dalej skarżący) zarzucając jej naruszenie:

a) przepisów prawa materialnego tj.

art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną wykładnię przesłanki interesu prawnego stanowiącej podstawę udostępnienia danych objętych wnioskiem

oraz nieuwzględnienie, że interes prawny w uzyskaniu danych o stanie cywilnym matki dziecka, którego ojcostwo wnioskodawcy ustalono - wbrew istnieniu domniemania pochodzenia dziecka od męża matki - ma charakter jedynie hipotetyczny, nie realny.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zakażonej decyzji i poprzedzającej

ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2015 r.

Uzasadniając skargę, skarżący wywiódł, iż oparcie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy

o ewidencji ludności, na kategorii interesu prawnego oznacza, że Wnioskodawca powinien swe żądanie powiązać z takim przepisem prawa, którego obowiązywanie uzasadnia udostępnienie danych osobowych przetwarzanych w rejestrach ewidencji ludności. Dalej wywiódł, iż nie sposób negować posiadanie przez skarżącego interesu prawnego w zakresie pozyskania danych dotyczących I. J., bowiem jego wniosek dotyczy ściśle określonego zakresu danych, odnoszący się do jego sfery praw

i obowiązków. Od udzielenia powyższej informacji uzależniona jest możliwość podważenia przez A. K. ojcostwa J. J., w przypadku gdyby się okazało, że w latach 1996-1997 I. J. pozostawała w związku małżeńskim z obywatelem [...] – E. B., oznaczałoby to, że do ustalenia ojcostwa skarżącego doszłoby z naruszeniem przepisów prawa (naruszenie domniemania z art. 62 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki), a tym samym byłyby podstawy do zakwestionowania ojcostwa skarżącego, a także do zasądzenia od niego świadczeń alimentacyjnych.

W tym stanie rzeczy skarżący uważa, iż ma interes prawny w uzyskaniu ww. informacji. Nie posiadając ww. danych zostaje on pozbawiony jakiejkolwiek możliwości obrony swoich praw, dochodzenia ich na drodze sądowej. Wnioskodawca nie ma pewności, że jego wniosek o wznowienie postępowania ma podstawy prawne

i faktyczne. Skarżący zauważa także, iż wiedzę o stanie cywilnym I. J. powinien uzyskać w ramach sprawy o uznanie ojcostwa, co jednak nie nastąpiło.

Zatem w jego ocenie interes prawny jest interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" i ma charakter realny.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł

o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania

i wykładni norm prawa materialnego.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił art. 46 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, regulującym zasady udostępnianiu danych z rejestru PESEL zgodnie z którym dane m.in. z rejestru PESEL mogą być udostępnione przez Ministra osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny.

Zaznaczyć należy, że pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych zdefiniowane. Dla ustalenia znaczenia tego pojęcia

konieczne jest zatem odwołanie się do poglądów wypracowanych w doktrynie

i orzecznictwie, które wskazują że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne

i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 85 i n.; por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2009 r., w sprawie II OSK 95/08).

Interes prawny musi być interesem "własnym", "osobistym", indywidualnym" danego podmiotu i musi mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por. tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 lutego 1984 r. w sprawie I SA 1748/83, publikowany E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994,

s. 109).

Należy przy tym pamiętać, że dokonując oceny istnienia interesu prawnego, należy każdorazowo mieć na uwadze okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne konkretnej sprawy. Konsekwentnie tę zasadę należało stosować przy ustaleniu istnienia interesu prawnego Wnioskodawcy w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru PESEL. Niewątpliwie o interesie prawnym strony w żądaniu udostępnienia danych osobowych z ewidencji ludności mogą świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony jest zależna od danych uzyskanych z ewidencji. Innymi słowy chodzi

tu o takie sytuacje, gdy dane są potrzebne do zrealizowania przez Wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom.

W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu organ uznał, że kwestią kluczową było ustalenie, czy uprawnienie skarżącego znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, które w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy mają

zastosowanie. Takie stanowisko organu wynika z ugruntowanych poglądów orzecznictwa w zakresie wykładni pojęcia interes prawny. Przykładowo przytoczyć można wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98, gdzie sąd stwierdził, iż: ,,o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści."

Stawiając zatem warunek, aby interes prawny znajdował swoje uzasadnienie

w konkretnej normie prawnej, wystarczające jest, aby przepis przewidywał uprawnienie

jednej osoby względem innej do domagania się określonego zachowania

i sankcjonował naruszenie uprawnień jednej osoby przez inną (por. wyrok WSA

w Gliwicach z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/GI 820/11).

Z przedstawionych sądowi akt administracyjnych wynika, że skarżący domagał

się uzyskania z rejestru PESEL informacji o stanie cywilnym I. J. w latach 1996-1997, mając w zamiarze wykorzystanie tych danych jako dowodu w procesie

o wznowienie postępowania w sprawie o uznanie jego ojcostwa w stosunku do dziecka I. J. – J. J., która zakończyła się ustaleniem ojcostwa A. K. Skarżący wywodził, że w przypadku, gdyby potwierdziło się, że I. J. w latach 1996-1997 pozostawała w związku małżeńskim z innym mężczyzną, przy zastosowaniu domniemania ojcostwa męża matki, stanowiłoby to podstawę do zakwestionowania ojcostwa skarżącego wobec J. J.

W przekonaniu Sądu zarzut strony w tym zakresie pozostaje nieuzasadniony.

Niewątpliwie zastosowanie przepisu art. 46 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności przez skarżącego, z uwagi na cel ubiegania się

o informacje o stanie cywilnym I. J., jako dowodu w procesie

o wznowienie postępowania nie budziło wątpliwości ani organu ani Sądu. Kwestią kluczową i sporną było ustalenie czy w przedmiotowej sprawie skarżący posiada uprawnienie do uzyskania wnioskowanych informacji, a zatem czy wykazał, że jego interes jest realny i czy właściwie go udokumentował.

Zasadnie w przekonaniu Sądu Minister wywodzi, że interes prawny w uzyskaniu danych gromadzonych w rejestrze PESEL musi być przez skarżącego właściwie udokumentowany. Wynika to z użytego w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji

ludności sformułowania "wykażą", które interpretować należy w ten sposób, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia interesu prawnego.

Przywołać tu można orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1072/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że "Wnioskodawca nie może utożsamiać realności swojego interesu prawnego z zamiarem dokonania dopiero w przyszłości przez siebie jakiejś czynności prawnej. Samo powoływanie się na zamiar dokonania czynności prawnej, celem dochodzenia swoich praw, nie potwierdza rzeczywistego charakteru interesu prawnego po stronie Wnioskodawcy". Oznacza to, że obowiązkiem Wnioskodawcy jest

prawidłowe udokumentowanie interesu prawnego.

Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku

z 29 maja 2012 r. w sprawie sygn. akt II OSK 417/11 (Lex nr 1252062), w którym

wyraził pogląd "dążenie do ochrony swoich praw przez zamiar wytoczenia powództwa cywilnego nie dowodzi istnienia interesu prawnego po stronie skarżącego. Interes prawny musi mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć, w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości......Wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma interes prawny w uzyskaniu danych osoby przeciwko, której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym w sytuacji, gdy sąd powszechny zobowiązał powoda do podania tych danych".

Na gruncie przedmiotowej sprawy skarżący nie wykazał w należyty sposób istnienia interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych, bowiem nie udokumentował go w wystarczający i należyty sposób. A. K. nie przedłożył na żądanie organu wniesionego do sądu powszechnego pozwu z potwierdzeniem prezentaty złożenia dokumentu, nie przedstawił wezwania sądu do przedłożenia wnioskowanych danych, zobowiązującego go do przedłożenia informacji o stanie cywilnym I. J. w latach 1996-1997, Skarżący dopiero od treści uzyskanych informacji z rejestru PESEL uzależnia ewentualne wniesienia pozwu (skargi

o wznowienie) do sądu. Tak więc bez wątpienia wykorzystanie danych dotyczących stanu cywilnego I. J. w konkretnych latach, ma charakter wyłącznie hipotetyczny, przyszłościowy, a nie realny. Zatem nie można przyjąć, iż skarżący wykazał się istnieniem realnego aktualnego interesu.

Słusznie przyjął organ, iż wskazany zamiar udowodnienia określonego faktu

w sądzie, nie został poparty żadnym dokumentem sądowym, z treści którego wynikałoby, że sąd wezwał Wnioskodawcę do wskazania żądanych danych z rejestru PESEL osoby poszukiwanej, albo że sąd taki dowód dopuścił. Zasadnie także Minister podniósł, że dokument tego rodzaju potwierdziłby w sposób jednoznaczny i obiektywnie sprawdzalny, że żądane dane dotyczące stanu cywilnego I. J. są informacjami niezbędnymi w toku wszczętego postępowania sądowego i w tej sytuacji interes prawny skarżącego w uzyskaniu żądanych danych jest rzeczywisty i realny.

Przepisy odnoszące się do złożenia skargi o wznowienie postępowania, uregulowane są w kodeksie postępowania cywilnego. Określają one po pierwsze termin do złożenia takiej skargi, również termin do złożenia skargi po upływie określonego

czasu od uprawomocnienia się wyroku, podstawy wznowienia. Skarżący w toku postępowania administracyjnego powoływał się na złożony wyrok w sprawie [...], z dnia [...] kwietnia 2003 r., na podstawie którego ustalono jego ojcostwo

w stosunku do J. J. ur. [...] czerwca 1997 r,, ale w żaden sposób nie udokumentował, a nawet nie uprawdopodobnił, realnego interesu prawnego wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydanym wyrokiem [...], z dnia [...] kwietnia 2003 r. Od wydania wyroku upłynęło 5 lat, zaś strona skarżąca nie wskazywała przesłanki wynikającej z art. 408 k.p.c. Również we wniosku skarżący nie wykazał, że brak uzyskania danych informacji odnoszących się do stanu cywilnego I. J. pozbawia go możliwości obrony jego praw i dochodzenia na drodze sądowej roszczeń.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności chybiony jest zarzut stwierdzający, iż od przedmiotowych danych zależy sytuacja osobista skarżącego, rodzinna czy majątkowa. Nawet autor skargi posługuje się określeniem prawdopodobne jest, iż skarżący od kilkunastu lat ponosi ujemne konsekwencje niniejszego stanu rzeczy.

Z drugiej strony skarżący wskazuje w skardze, iż nie posiadając żądanych

danych co do stanu cywilnego poszukiwanej, nie ma podstaw do wystąpienia

z roszczeniami dotyczącymi naruszenia jego dóbr osobistych czy też roszczeniami odszkodowawczymi. W tej sytuacji przypomnieć należy, iż w złożonym wniosku

o udzielenie informacji o stanie cywilnym I. J. skarżący powoływał się na okoliczności związane z ustaleniem ojcostwa.

W przekonaniu sądu skarżący nie wykazał realnego interesu, zatem stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji należy uznać za prawidłowe.

W tej sytuacji nie można uznać argumentacji Strony, iż na obecnym etapie

sprawy informacje z rejestru PESEL o stanie cywilnym I. J. są niezbędne do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Dopiero wniesienie skargi i wezwanie przez sąd do wykazania żądanych informacji stanowiłoby o realnym interesie prawnym skarżącego. Minister nie był natomiast zobowiązany do podejmowania inicjatywy dowodowej we własnym zakresie, gdyż obowiązek udowodnienia interesu prawnego spoczywa na wnioskodawcy. Stanowisko powyższe znalazło potwierdzenie

w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który m.in.

w wyroku z dnia 30 października 2012 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 636/12

w którym wskazano, że ( ... ) na organie ewidencyjnym - administratorze danych

osobowych - nie spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, lecz to osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie."

Reasumując należy wskazać, iż dokonując kontroli zgodności zaskarżonej

decyzji zarówno w zakresie podniesionych zarzutów, jak również z urzędu, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i w tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak

w sentencji.