Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 24/24 odrzucające skargę D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r. nr 1994/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 24/24, odrzucił skargę D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że K. P. i D. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Sąd wyjaśnił, że badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone być musi sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w ustawowym terminie.

Krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi określa art. 50 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią tego przepisu, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny. Innymi słowy interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej.

Zadaniem Sądu Wojewódzkiego D. K. nie posiada przymiotu strony, bowiem nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Jak wynika z akt sprawy D. K. nie została uznana przez organ orzekający w sprawie za stronę przedmiotowego postępowania zażaleniowego i nie zostało jej doręczone kwestionowane postanowienie organu odwoławczego ani postanowienie organu pierwszej instancji.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Wojewódzki stwierdził, że D. K. nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego "inkryminowanym" postanowieniem organu odwoławczego, a skoro tak, to również nie posiada legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tej sytuacji Sąd uznał że skarga wniesiona przez podmiot niemający legitymacji do jej wniesienia, jest niedopuszczalna co obligowało Sąd do jej odrzucenia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę D. K..

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyły K. P. i D. K..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, że D. K. nie była uprawniona do wniesienia skargi.

Zgodnie art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei przepis art. 50 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. ma więc charakter lex generalis i znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie ujęta w innej ustawie, a więc stanowiącej lex specialis.

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze prawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. Związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2017, str. 321).

Zwrócić należy uwagę, że w przedmiotowej sprawie postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r. dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia przez K. P. zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2023 r. wstrzymującego budowę obiektu budowlanego nietrwale połączonego z gruntem, którego adresatem była wyłącznie K. P.

Słusznie zatem Sąd Wojewódzki zauważył, że stroną ww. postępowania administracyjnego była tylko K. P.. W rezultacie tylko ona miała interes prawny do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 listopada 2023 r. W przypadku D. K. zaskarżone postanowienie nie kształtuje jej sytuacji prawnej, bowiem nie istnieje związek między indywidualnym prawem czy obowiązkiem D. K. a zaskarżonym aktem. Tym samym słusznie Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie przysługiwała jej legitymacja skargowa w przedmiotowej sprawie, co warunkowało odrzucenie skargi.

Przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Pod pojęciem tych "innych przyczyn" można także rozumieć brak legitymacji skargowej po stronie wnoszącego skargę. Wprawdzie co do zasady brak interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. winien skutkować oddaleniem wniesionej skargi, jednakże w orzecznictwie ukształtowany został pogląd, że postanowienie odrzucające skargę jest dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny (porównaj: postanowienie NSA z dn. 27.01.2011 r., sygn. akt II FSK 2500/10, postanowienie NSA z dn. 13.06.2007 r., sygn. akt II FSK 1337/06).

W konsekwencji orzeczono o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.