Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki obiektu oddala skargę.

Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. - na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) - nakazał K. G. rozbiórkę trójkomorowego, przejazdowego silosu na kiszonkę o wymiarach zewnętrznych 50m x 29m, samowolnie wybudowanego na działce nr "[...]" w M. W., gmina M. W uzasadnieniu podano, iż w trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że K. G. w okresie od 2006r. do 2008r. samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wybudował trójkomorowy, przejazdowy silos na kiszonkę, którego ściany zewnętrzne o wysokości 1,8m wykonano jako żelbetowe monolityczne grubości 25cm, natomiast ściany środkowe pomiędzy komorami wymurowano z bloczków betonowych grubości 25cm, a na dnie silosu wykonano posadzkę betonową. W celu umożliwienia legalizacji samowoli budowlanej postanowieniem z dnia "[...]" nałożono na K. G. obowiązek trwałego zabezpieczenia przedmiotowego silosu przez dostępem osób postronnych oraz przedłożenia organowi w terminie 90 dni od daty otrzymania postanowienia wskazanych w postanowieniu dokumentów. Inwestor w wyznaczonym terminie wywiązał się z nałożonego obowiązku. W związku z tym postanowieniem z dnia "[...]" ustalono wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 125 000 złotych. Na skutek zażalenia wniesionego przez K. G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]" uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak określenia kategorii obiektu. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji, zgodnie z załącznikiem do obowiązującej ustawy - Prawo budowlane, zakwalifikował przedmiotowy silos do kategorii VIII – inne budowle i postanowieniem z dnia "[...]" ponownie ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 125 000 zł za dokonanie samowolnej budowy przedmiotowego silosu na kiszonkę. Na postanowienie to K.G. złożył zażalenie, jednakże organ II instancji postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. K. G. nie uiścił opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie i dlatego wydano decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.

Od decyzji tej odwołanie złożył K. G., wnosząc o przesunięcie terminu rozbiórki przedmiotowego silosu na przyszły rok. Podał, że w silosie zgromadzona jest pasza dla bydła i jej wcześniejsze usunięcie i rozebranie silosu w chwili obecnej zachwiałoby hodowlą.

Decyzją z dnia "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż działania organu nadzoru budowlanego są ściśle regulowane przez obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, które w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej dokładnie określają rozstrzygnięcia jakie mogą zostać wydane. W myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej. Nakaz taki nie jest wydawany jedynie w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W takim przypadku organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. Ich przedłożenie otwiera drogę do zalegalizowania budowy. W takim wypadku organ w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Stosownie do art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej w terminie skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Słusznie zatem organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę przedmiotowego silosu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano, iż Prawo budowlane nie przewiduje odroczenia terminu wykonania przymusowych rozbiórek, a tym samym niemożliwe jest uwzględnienie prośby inwestora o przesunięcie terminu rozbiórki na przyszły rok. Podano, że Prawo budowlane przewiduje określoną procedurę postępowania organów nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, która nie pozwala organowi badać kwestii dotyczących interesu społecznego lub interesu strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł K. G., żądając jej uchylenia. Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż ustalona w wysokości 125 000 zł opłata legalizacyjna jest rażąco wysoka i krzywdząca. Wskazał, iż prowadzi gospodarstwo rolne (o dwóch numerach) w M. W. o powierzchni około 30ha każde z nich, jednak nie stać go na poniesienie opłaty w tak znacznej wysokości bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podał, iż obciążają go liczne zobowiązania pożyczkowe i kredytowe, które z trudem reguluje, a gospodarstwo rolne stanowi jedyne źródło utrzymania dla niego i rodziny. Dodatkowe obciążenia w ocenie skarżącego doprowadzą do utraty gospodarstwa wobec niemożności pokrycia bieżących zobowiązań.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Podniesiono, że kwestia opłaty legalizacyjnej była przedmiotem badań w postępowaniu zażaleniowym. Postanowieniem z dnia "[...]" utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej, a skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego. Wskazano, że zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej w terminie skutkuje wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyjaśniono także, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu Prawa budowlanego nie bierze się pod uwagę względów społecznych, jak również sytuacji materialnej danej osoby.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 3 lutego 2015r. skarżący podał, że nie wiedział o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, a także wniósł o przesunięcie terminu rozbiórki do jesieni 2015r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego trójkomorowego, przejazdowego silosu na kiszonkę o wymiarach zewnętrznych 50,00m x 29,00m w związku z nieuiszczeniem przez skarżącego opłaty legalizacyjnej.

Należy podnieść, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) roboty budowlane - co do zasady - można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały określone art. 29 powołanej ustawy. Wskazany przepis zawiera katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d) Prawa budowlanego jedynie budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej - naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30m² i wysokości nie większej niż 4,50m nie wymaga pozwolenia na budowę. Jednakże nawet w takim wypadku – z mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - wymagane jest dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Przepisy te obowiązywały także w dacie wybudowania przedmiotowego silosa.

Z ustaleń organu wynika, że skarżący w okresie od 2006 roku do 2008 roku wybudował na działce nr "[...]" w M. W., gmina M., trójkomorowy, przejazdowy silos na kiszonkę o wymiarach zewnętrznych 50m x 29m, którego ściany zewnętrzne o wysokości 1,8m wykonano jako żelbetowe monolityczne grubości 25cm, natomiast ściany środkowe pomiędzy komorami wymurowano z bloczków betonowych grubości 25cm, a na dnie silosu wykonano posadzkę betonową. Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżący - stosownie do art. 28 Prawa budowlanego - winien uzyskać przed rozpoczęciem robót budowlanych decyzję o pozwoleniu na budowę. Tym samym budowa opisanego wyżej silosu stanowi samowolę budowlaną. Stosownie zaś do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego organ, w drodze decyzji, nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli jednak budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem właściwy organ przeprowadza postepowanie legalizacyjne. W związku z tym organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego) i ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Przedłożenie w wyznaczonym terminie wskazanych żądanych dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego). Właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego). W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego).

W niniejszej sprawie organ przeprowadził procedurę legalizacyjną, w toku której wydano postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 125 000 złotych. W związku z tym, iż organ drugiej instancji utrzymał w mocy wskazane postanowienie, stało się ono ostateczne. Jednakże ani w terminie wynikającym z postanowienia organu I instancji, ani po wydaniu postanowienia przez organ odwoławczy skarżący nie uiścił ustalonej opłaty legalizacyjnej. W związku z tym organ był zobowiązany do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego.

Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii wysokości ustalonej opłaty legalizacyjnej podnieść należy, że została ona ustalona ostatecznym postanowieniem, które nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, pomimo zawartego w tym postanowieniu pouczenia o takim uprawnieniu strony. W związku z tym podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego pozostają poza zakresem orzekania w niniejszej sprawie. Nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej – jak wskazano wyżej – obliguje organ nadzoru do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. W związku z tym ani sytuacja finansowa strony, ani też zasady współżycia społecznego nie mają w tym przypadku żadnego znaczenia. Podnieść przy tym należy, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest obowiązkiem inwestora. Jej uiszczenie jest bowiem swojego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. Nie korzystając z przywileju tego i nie uiszczając opłaty inwestor musi jednak liczyć się z tym, iż w takim przypadku właściwy organ na podstawie art. 49 ust. 3 i 48 ust. 1 Prawa budowlanego zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę wybudowanej bez pozwolenia budowlanego części obiektu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 842/07, dostępny w Internecie).

Natomiast wniosek skarżącego o odroczenie terminu nakazanej rozbiórki do jesieni 2015r. nie znajduje podstawy prawnej. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż przepisy Prawa budowlanego nie zawierają żadnych unormowań odnośnie terminu wykonania rozbiórki, a w związku z tym organ nadzoru nie może takiego terminu w decyzji rozbiórkowej określić (por: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lipca 2013r. sygn. akt II SA/Lu 259/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010r. sygn. akt IV SA/Po 140/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1105/08, wszystkie dostępne w Internecie). Brak w przepisach Prawa budowlanego podstawy do określenia terminu wykonania nakazanej rozbiórki oznacza, że decyzja orzekająca nakaz rozbiórki obiektu budowlanego podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja ta staje się ostateczna. Skoro zaś nie określa się terminu wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, to tym bardziej nie można orzekać o jego odroczeniu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.