Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 4 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej wysokości świadczenia pieniężnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...], Nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Rozkazem personalnym Nr [...] roku Komendant Miejski Policji w Ł., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r, Nr 43, poz. 277 - z późń. zm.), zwolnił ze służby w Policji z dniem [...] roku zawieszonego w czynnościach służbowych J. D.

W dniu [...] roku J. D. zwrócił się z prośbą do Komendanta Miejskiego Policji w Ł.. o doręczenie dokumentu - decyzji, w którym zostaną wskazane składniki i wysokość przyznanych świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby w Policji.

Decyzją Nr [...] roku Komendant Miejski Policji w Ł., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 6f, art. 114 ust. 1 i 2, art. 115 ust. 1 i art. 117 ust. 1 ustawy o Policji, przyznał J. D. w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem [...]roku świadczenia w postaci odprawy pieniężnej za 15 lat i 8 miesięcy służby w Policji w wysokości 22.597,64 zł, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku 2008 i 2009 oraz niewykorzystany urlop dodatkowy z tytułu stażu służby za rok 2009, w łącznym wymiarze 37 dni – w wysokości 5.359,70 zł oraz wypłatę przez okres jednego roku po zwolnienie ze służby świadczenia pieniężnego w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu pobieranemu na ostatnio zajmowanym stanowisku wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie 4.345,70 zł.

Decyzją [...] roku, wydaną na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., Komendant Miejski Policji w Ł. zmienił własną decyzję nr 18 z dnia 15 czerwca 2009 roku w części tiret 3 w ten sposób, że wypłatę przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, świadczenia pieniężnego przyznano w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu pobieranemu przez J. D.na ostatnio zajmowanym stanowisku wraz dodatkami o charakterze stałym tj. w wysokości 50% z kwoty brutto tj. 4.345,70 zł. W uzasadnieniu decyzji Komendant Policji podniósł, iż zgodnie z art. 117 ust. 1 cytowanej ustawy, policjantowi w służbie stałej, zwolnionemu ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 4, wypłaca się co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku. W związku z powyższym zapisem, organ l instancji w decyzji z [...]. błędnie wskazał przyznane i wypłacane przez Wydział Finansów KWP w Ł. świadczenie pieniężne wynikające z wyżej wskazanego przepisu. Wysokość powyższego świadczenia przyznanego J.D. winna zostać wskazana z pobieranego a nie należnego uposażenia zasadniczego.

Od powyższej decyzji J. D. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 154 § 1 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Podkreślił, iż decyzją Nr 18 dnia 15 czerwca 2009 roku Komendant Miejski Policji w Ł. przyznał mu określone w art. 117 ustawy o Policji świadczenie pieniężne wypłacane przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w Policji, jednakże decyzja ta nie może być zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a.

Decyzją Nr [...] roku Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna jest rozstrzygnięciem trwałym, korzystającym z domniemania prawidłowości i domniemanie to może zostać obalone tylko w jednym ze wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego trybów nadzwyczajnych. Z dyspozycji art. 154 k.p.a. wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, decyzja na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, to decyzja z treści której strona nie może wywieść uprawnień lub obowiązków, czyli taka, którą pozbawia się stronę określonych uprawnień lub decyzja odmowna. W rozpatrywanej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] roku w stosunku do J. D. został zastosowany środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Orzeczeniem natomiast z dnia [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Ł.skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do służby w Policji, zdolnym do pracy i zaliczony do trzeciej grupy inwalidów w związku ze służbą w Policji. W związku z powyższym rozkazem personalnym Nr [...] roku Komendant Miejski Policji w Ł.zwolnił J. D. ze służby w Policji z dniem [...] roku wskazując, że policjant zwalniany ze służby jest uprawniony do świadczeń pieniężnych określonych w art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 117 ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Decyzją nr 18 z dnia 15 czerwca 2009 roku Komendant Miejski Policji w Ł.przyznał skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji świadczenia pieniężne, jednakże z naruszeniem art. 117 cytowanej ustawy, gdyż wysokość przyznanego świadczenia pieniężnego obejmowała 100%, a nie 50% pobieranego przez policjanta na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Uzasadniło to konieczność zmiany wskazanej decyzji. Organ administracji podkreślił, iż ustalenie prawa do świadczenia pieniężnego należy zakwalifikować jako czynność materialno-techniczną; gdyż prawo do świadczenia wynika wprost z przepisu ustawy, a wyłącznym warunkiem do jego otrzymania jest zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 lub art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy i złożenie stosownego oświadczenia w tej sprawie. Podzielając stanowisko Komendanta Miejskiego Policji w Ł. organ odwoławczy podkreślił, iż decyzja nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ł.z dnia [...] roku jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, który potwierdza, że w danej sytuacji adresat aktu ma określone uprawnienia których sam akt nie tworzy, gdyż wynikają one z przepisów prawa. Decyzja ta potwierdza jedynie w sposób wiążący, że w danej sytuacji wynikają z ustawy określone prawa i obowiązki.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. D. podniósł zarzut naruszenia art. 154 § 1 k.p.a., art. 61 § 4, a w konsekwencji naruszenie art. 7, art.9 i art. 10 i art. 130 § 1 k.p.a. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji lub ewentualnie o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż decyzja przyznająca prawo do świadczeń pieniężnych nie mogła zostać zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a., gdyż na jej podstawie strona nabyła prawa. Skarżący podkreślił ponadto, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania gwarantujących stronie prawo do aktywnego w nim udziału poprzez niepoinformowanie o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji. Podniesiono także, iż decyzja organu I instancji została wykonana przed upływem terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga J.D. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Organy administracji w rozpoznawanej sprawie naruszyły przepis art. 154 § 1 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art.154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Z wymienionego przepisu wynika, iż można uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, w sytuacji kiedy na jej podstawie żadna ze stron nie nabyła prawa.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma wyjaśnienie sformułowania "nienabycie prawa". W doktrynie powszechnie przyjęty jest pogląd, iż pojęcie "nabycie prawa" należy rozumieć szeroko i odnosi się ono do sfery prawa materialnego. Nabycie prawa ma miejsce gdy następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. Jest to więc każda korzyść jaką strona wyciąga pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. Szerokie rozumienie pojęcia "nabycie prawa" oznacza, iż obejmuje ono także sytuacje gdy w decyzji nałożone są na stronę jakieś obowiązki. Powstaje bowiem wówczas prawo do wykonania ciążącego na stronie konkretnego obowiązku.

Ustalenie czy na podstawie decyzji strona nabyła lub nie nabyła jakieś prawa wymaga zbadania treści rozstrzygnięcia. Przyjęcie, że strona nie nabyła prawa ma miejsce wówczas gdy z treści rozstrzygnięcia strona nie może wyciągnąć żadnych uprawnień ani obowiązków. Strona zatem nie nabywa prawa z decyzji jeżeli decyzja odmawia jej żądanych uprawnień bądź pozbawia ją posiadanych przez nią uprawnień.

Również decyzję deklaratoryjną należy uznać za decyzję na mocy której następuje nabycie prawa. Należy zaznaczyć, iż decyzją deklaratoryjną jest decyzja potwierdzająca istniejący stan prawny, ustalająca stosunek prawny lub prawo bądź obowiązek prawny świadczenia. Wprawdzie decyzje deklaratoryjne nie tworzą praw dla strony lecz potwierdzają uprawnienia, które strona nabyła z mocy prawa. Decyzje te dają stronie prawo nabyte w postaci pewności stanu prawnego lub faktów, której nie było przed wydaniem decyzji administracyjnej. W związku z czym decyzje deklaratoryjne należy traktować jako decyzje, na mocy których strona nabyła prawo. Przedstawione powyżej poglądy dotyczące pojęcia "nabycie praw" oraz charakteru prawnego decyzji deklaratoryjne zostały przedstawione w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz M. Jaśkowska, A. Wróbel (Wydawnictwo Zakamycze 2005r. str.909 – 910, 918 – 919) oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski (Wydawnictwo C.H.Beck 2003r. str.676 – 679, 687 – 691). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w obu wymienionych komentarzach.

Organy administracji błędnie uznały, iż decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z [...]. jest decyzją na mocy której strona nie nabyła prawa w rozumieniu art.154 § 1 kpa. Analiza wymienionej decyzji wskazuje, iż przyznała ona skarżącemu prawo do odprawy pieniężnej, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby. Przyznała ona prawo do świadczeń przewidzianych w przepisach ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. nr 43 z 2007r. poz.277 z późn. zm.). Jest to zatem decyzja deklaratoryjna gdyż stwierdziła ona nabycie przez skarżącego praw do świadczeń wynikających z przepisów ustawowych. Z wymienionej decyzji wynikają uprawnienia przysługujące J. D.a więc przewiduje ona korzyści prawne dla skarżącego. Oznacza to, iż wymienioną decyzję należy uznać za decyzję na mocy której strona nabyła prawo w znaczeniu, o którym mowa w art.154 § 1 kpa.

Decyzja na mocy której strona nie nabyła prawa w rozumieniu art.154 § 1 kpa to taka decyzja, która odmawia stronie przyznania określonych uprawnień bądź która pozbawia stronę posiadanych uprawnień. Decyzja z [...]. nie jest taką decyzją. Przyznaje ona skarżącemu określone uprawnienie a więc nie jest decyzją na mocy której strona nie nabyła prawa.

Konsekwencją uznania, iż decyzja z [...] nie jest decyzją na mocy której strona nie nabyła prawa jest to, iż nie może ona być zmieniana lub uchylana w trybie określonym w art.154 § 1 kpa. Organy administracji błędnie zmieniły wymienioną decyzję w oparciu o treść przepisu art. 154 § 1 kpa.

Ewentualna zmiana lub uchylenie decyzji z [...]możliwa byłaby w trybie określonym w przepisie art.155 § 1 kpa. Należy dodać, iż wymieniony przepis przewiduje dodatkowe przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji w stosunku do przesłanek przewidzianych w art. 154 § 1 kpa. Do wzruszenia decyzji potrzebna jest bowiem nadto zgoda strony a ponadto zmianie lub uchyleniu nie mogą się sprzeciwiać przepisy szczególne. Organy administracji nie prowadziły jednak postępowania w oparciu o treść przepisu art.155 § 1 kpa i nie zostały rozważone przesłanki określone w tym przepisie.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Decyzja z dnia [...]. przyznała J.D. określone uprawnienia przewidziane w przepisach ustawy z 6 kwietnia 1990r. Nie jest to zatem decyzja na mocy której strona nie nabyła prawa, w znaczeniu, o którym mowa w art.154 § 1 kpa. W związku z czym nie jest możliwa zmiana lub uchylenie tej decyzji w trybie określonym w art.154 § 1 kpa. Organy administracji naruszyły przepis art.154 § 1 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...].

Z uwagi na tom, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

t.p.