II SA/Wa 1717/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-05-27	
Data wpływu	2015-10-13	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Andrzej Góraj
Ewa Grochowska-Jung /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej	
Hasła tematyczne	Straż pożarna	
Skarżony organ	Komendant Państwowej Straży Pożarnej	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 1340; art.115 ust.1; Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.), Andrzej Góraj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę.	
Uzasadnienie
II SA/Wa 1717/15

UZASADNIENIE

W sprawie ustalono stan faktyczny. Rzecznik Dyscyplinarny przy L. Komendancie Wojewódzkim PSP w L., działając na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r. poz.1340 ze zm.), złożył w dniu [...] października 2014 r. do Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej przy L. Komendancie Wojewódzkim PSP w L. wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko [...] Z. K. Dowódcy Jednostki Ratowniczo – Gaśniczej PSP w B. - obwinionemu o to, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. w czasie udziału w ćwiczeniach współdziałania jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych z udziałem organów zarządzania kryzysowego oraz Wojska Polskiego pod kryptonimem [...] spożywał alkohol oraz w sposób niewystarczający nadzorował przestrzeganie porządku i dyscypliny przez podległych strażaków, czym naruszył:

1) rotę ślubowania strażaka, której treść określono w art. 30 ustawy o PSP w zakresie narażenia dobrego imienia służby i naruszenie dyscypliny służbowej;

2) naruszył postanowienia § 9 pkt 5 w zw. z § 2 Regulaminu Służby KM PSP w L., co należy rozpatrywać, jako rażące naruszenie dyscypliny służbowej;

3) naruszył postanowienia § 7 ppkt 1 i 5 zakresu czynności podpisanego przez [...] Z. K. w dniu [...] sierpnia 2009 r., co należy rozpatrywać, jako zaniedbanie obowiązków służbowych.

Komisja Dyscyplinarna przy L. Komendancie Wojewódzkim PSP w L., po przeprowadzeniu postepowania dyscyplinarnego w sprawie, wydała w dniu [...] lutego 2015 r. orzeczenie, którym:

1) uznała obwinionego za niewinnego w zakresie naruszenia postanowienia § 9 pkt 5 w zw. z § 2 Regulaminu Służby KM PSP w L.;

2) uznała obwinionego za winnego w zakresie naruszenia postanowienia pkt 7 ppkt 1 i 5 zakresu czynności podpisanego obwinionego w dniu [...] sierpnia 2009 r. oraz w zakresie narażenia dobrego imienia służby i naruszenia dyscypliny służbowej, tj. naruszenia postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o PSP i za to na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP wymierzyła mu karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe - tj. stanowisko specjalisty;

3) kosztami postępowania obciążyła Skarb Państwa na podstawie art. 124 g ust. 1 ustawy PSP;

4) kosztami obrony obciążyła obwinionego na podstawie art. 124 g ust. 1a zd. 1 ustawy o PSP.

Odwołanie od powyższego orzeczenia w zakresie jego pkt 2 i 4 złożył obrońca obwinionego, zarzucając mu dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uwzględnienie jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść obwinionego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie umiejętności obwinionego w zarządzaniu podwładnymi.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej orzeczeniem nr [...]z dnia [...] kwietnia 2015 r.:

1) zmieniła pkt. 2 zaskarżonego orzeczenia i wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną nagany;

2) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie zawarte w pkt. 4;

3) kosztami funkcjonowania Odwoławczej Komisji obciążyła Skarb Państwa, a kosztami obrony - obwinionego.

W uzasadnieniu Komisja wskazała, że popełnienie przez obwinionego przewinienia, o którym mowa w pkt. 2 skarżonego orzeczenia nie ulega wątpliwości. Świadczy o tym fakt, iż czterech strażaków podległych w tym czasie obwinionemu znajdowało się pod wpływem alkoholu podczas wykonywania obowiązków służbowych. Bezspornym jest, że utrzymanie przez obwinionego podległych strażaków w należytym stanie psychofizycznym miało niebagatelny wpływ na utrzymanie gotowości do wykonywania obowiązków służbowych.

W ocenie Komisji niezrozumiałym jest twierdzenie obwinionego, że nie zauważył, że jego podwładni są w stanie po spożyciu alkoholu, bowiem osoby kontrolujące obozowisko zwróciły uwagę na odbiegające od normy zachowanie strażaków podległych obwinionemu. Nietrafny jest więc podnoszony w odwołaniu zarzut, że strażacy pili alkohol "po kryjomu" zaś na obozowisku brak było śladów łamania dyscypliny. Organ podkreślił, że obwiniony, jako przełożony, funkcjonariusz publiczny, umundurowany strażak PSP powinien szczególnie dbać o nienaganny wizerunek swojej formacji i być zawsze gotowym do właściwego i rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, będąc jednocześnie świadomym odpowiedzialności nie tylko za siebie, ale także za podległych mu podwładnych.

Dalej stwierdził, że organ I instancji brał pod uwagę okoliczności świadczące na korzyść obwinionego, m.in. to, iż obwiniony [...] Z. K. informował swoich podległych o regulaminie obozowiska, w tym o zakazie spożywania alkoholu na jego terenie. Nieprawdą jest też w ocenie organu, że organ I instancji nie wskazał, jakiego obowiązku obwiniony nie dopełnił, ponieważ w uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji w sposób jednoznaczny wskazał, że [...] Z. K. nie sprawował właściwego nadzoru nad podwładnymi oraz nie egzekwował właściwie wydanych poleceń i rozkazów.

Odnosząc się natomiast do wymierzonej kary Komisja wskazał, że orzeczona kara obniżenia stanowiska służbowego z dowódcy [...] do specjalisty jest karą niewspółmierną do popełnionego czynu. Zdaniem Komisji adekwatną karą dyscyplinarną, która spełni właściwy element oddziaływania wychowawczego wobec obwinionego, będzie kara nagany.

Organ wskazał też że kosztami obrony obciążono obwinionego zgodnie z treści art. 124g ust 1a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu utrzymanie w mocy części pkt 2 orzeczenia Komisji I instancji w zakresie uznania obwinionego za winnego, podczas gdy organ I instancji, dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz pominął jego znaczną część. Skarżący wyjaśnił, że organ pominął zeznania świadków i wyjaśnienia obwinionego wskazujące na przekazanie przez skarżącego podległym mu funkcjonariuszom wszelkich informacji o obowiązującej ich dyscyplinie, zakazie oddalania się z miejsca zakwaterowania oraz stosownych rozkazów i poleceń, co do koniecznych do przeprowadzenia prac oraz branie przez skarżącego czynnego udziału we wszystkich czynnościach podejmowanych w powstającym obozie, a zatem podjęcie wszystkich uzasadnionych i leżących w gestii dowódcy działań. W ocenie skarżącego organ pominął też te dowody, które wskazywały na brak wiedzy skarżącego, co do nagannych działań podejmowanych przez podległych mu funkcjonariuszy. Skarżący zarzucił też zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 107 kpa, poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji i niezawarcie uzasadnienia faktycznego odnoszącego się do postępowania samego skarżącego tj. wskazania błędnie podjętych bądź bezzasadnie niepodjętych, w ocenie organu, działań a dokonanie jedynie opisu nagannego zachowania podległych mu strażaków. Wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.

Rozpatrywana pod tym kątem skarga Z. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków została uregulowana w Rozdziale 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1340 ze zm.), zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna strażaków". W sprawach nieuregulowanych w tym Rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego, stosuje się natomiast odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 124n ustawy o PSP).

Postępowanie dyscyplinarne przewidziane w ustawie o PSP ukształtowane jest na wzór postępowania sądowego, w którym rzecznik dyscyplinarny pełni rolę podobną do oskarżyciela publicznego, a komisje dyscyplinarne rolę podobną do sądu. Należy jednak pamiętać, że nie jest to postępowanie stricte sądowe, a więc pierwszeństwo w tym postępowaniu mają przepisy ustawy o PSP, natomiast przepisy kodeksu postępowania karnego stosuje się w tym postępowaniu odpowiednio z uwzględnieniem specyfiki postępowania dyscyplinarnego.

Zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy o PSP strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem.

W świetle powyższego przepisu, nie ma w ocenie Sądu przeszkód do tego aby w jednym postępowaniu dyscyplinarnym postawiono strażakowi zarzut popełnienia kilku czynów sprzecznych ze złożonym ślubowaniem. Nie ma też przeszkód do tego aby Komisja Dyscyplinarna w swoim orzeczeniu uznała strażaka winnym tylko niektórych z zarzucanych czynów, uniewinniając go jednocześnie od zarzutu popełnienia pozostałych czynów.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniono o to, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. w czasie udziału w ćwiczeniach współdziałania jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych z udziałem organów zarządzania kryzysowego oraz Wojska Polskiego pod kryptonimem [...] spożywał alkohol oraz w sposób niewystarczający nadzorował przestrzeganie porządku i dyscypliny przez podległych strażaków, czym naruszył rotę ślubowania strażaka, której treść określono w art. 30 ustawy o PSP w zakresie narażenia dobrego imienia służby i naruszenie dyscypliny służbowej; naruszył postanowienia § 9 pkt 5 w zw. z § 2 Regulaminu Służby KM PSP w L., co należy rozpatrywać, jako rażące naruszenie dyscypliny służbowej; naruszył postanowienia § 7 ppkt 1 i 5 zakresu czynności podpisanego przez [...] Z. K. w dniu [...] sierpnia 2009 r., co należy rozpatrywać, jako zaniedbanie obowiązków służbowych.

Ostatecznie natomiast organy uznały obwinionego za winnego w zakresie naruszenia postanowienia pkt 7 ppkt 1 i 5 zakresu czynności podpisanego obwinionego w dniu [...] sierpnia 2009 r. oraz w zakresie narażenia dobrego imienia służby i naruszenia dyscypliny służbowej, tj. naruszenia postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o PSP i za to na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 3 ustawy o PSP wymierzyły mu karę nagany.

W ocenie Sadu, Komisja Dyscyplinarna w uzasadnieniu orzeczenia, opierając się na zebranym w postępowaniu dyscyplinarnym materiale dowodowym, w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśniła w czym przejawiło się popełnienie przez skarżącego powyższego czynu.

Należy zauważyć, że z uwagi na brak uregulowań odrębnych w ustawie o PSP, uzasadnienie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej powinno spełniać wymogi określone w art. 424 kpk. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie powinno zawierać wskazanie, jakie fakty zostały uznane za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparto się dowodach i dlaczego nie uznano dowodów przeciwnych, wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia oraz przytoczenie okoliczności, które miano na względzie przy wymiarze kary.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonych orzeczeń spełnia powyższe wymogi. Komisja Dyscyplinarna przy L. Komendancie Wojewódzkim PSP w L. w uzasadnieniu orzeczenia I instancji wyjaśniła bowiem w sposób szczegółowy w oparciu o jakie dowody ustaliła, że obwiniony dopuścił się zarzucanego mu czynu oraz dlaczego uniewinniła go od zarzutu popełnienia czynu opisanego w punkcie 1 wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego. Wskazała też podstawę prawną swojego orzeczenia oraz przytoczyła okoliczności, które miała na względzie przy wymiarze kary.

Z kolei Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej odniosła się do wskazanych przez obrońcę obwinionego w odwołaniu zarzutów naruszenia przepisów, a także wyjaśniła dlaczego zarzuty te uznała za niezasadne. Wyjaśniła też dlaczego zmieniła karę orzeczoną przez organ I instancji na mniej dolegliwą.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności podkreślić, że w sprawie nie miały zastawania przepisy kodeksu postepowania administracyjnego dlatego też niezrozumiałym jest zarzucanie organowi naruszania tych przepisów, a za drugiej strony niemożliwym jest ustosunkowanie się Sądu do tych zarzutów.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 124n ustawy o PSP w zw. z art. 4 i 7 kpk.

Zgodnie z art. 4 kpk organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Stosownie zaś do art. 7 kpk organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie dyscyplinarne nie naruszył ani zasady obiektywizmu (art. 4 kpk), ani też zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk). Organy uwzględniły bowiem nie tylko okoliczności niekorzystne dla skarżącego, ale wzięły też pod uwagę to, że skarżący przekazał swoim podwładnym informacje o regulaminie obozowiska, w tym zakaz spożywania alkoholu na jego terenie. Te fakty niewątpliwie świadczą na korzyść skarżącego.

Co zaś tyczy się zasady swobodnej oceny dowodów, należy wskazać, że w doktrynie przyjmuje się iż oznacza ona wolność wewnętrznego przekonania organu procesowego w kwestii oceny dowodów i wyciągania z nich racjonalnych wniosków, kierowania się swoim przekonaniem ukształtowanym wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad prawidłowego rozumowania (por. J. Grajewski, S. Steinborn "Komentarz do art. 7 Kodeksu postępowania karnego" [w:] S. Steinborn Sławomir (red.), J. Grajewski ,P. Rogoziński Piotr "Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów", publ. LEX nr 493602). Skoro zatem z zebranych dowodów wynikało, że osoby kontrolujące obozowisko zwróciły uwagę na odbiegające od normy zachowanie strażaków podległych skarżącemu i ustaliły, że są oni (podwładni) w stanie po spożyciu alkoholu, to trudno uznać, że okoliczności tej nie zauważył sam skarżący, który pomimo swoich dolegliwości żołądkowych, był w obozowisku, pomiędzy swoimi podwładnymi i sprawował nad nimi nadzór. Należy zatem stwierdzić, że nie uwzględnienie twierdzenia skarżącego, że jego podwładni spożywali alkohol w ukryciu, nie wynika z dowolnej oceny dowodów, ale z oceny swobodnej, opartej na wskazaniach wiedzy, doświadczeniu życiowym i zasadach prawidłowego rozumowania. Zgodnie z § 7 ppkt 1 i 5 zakresu czynności podpisanego przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2009 r. wynika, że był on odpowiedzialny za właściwą organizację pracy komórki organizacyjnej, sprawne i terminowe wykonywanie zadań oraz porządek i dyscyplinę (ppkt 1) a także za utrzymanie gotowości do prowadzenia działań (ppkt 5). Zatem, w ocenie Sądu, skarżący nie mógł zwolnić się od powyżej odpowiedzialności stwierdzeniem, że nie miał wiedzy na temat nagannego zachowania podwładnych.

Odnosząc się natomiast do wymierzonej kary nagany, należy wskazać, że wymierzona skarżącemu kara nagany jest drugą w katalogu kar dyscyplinarnych przewidzianych w art. 117 ust. 1 ustawy o PSP i jest ona, w ocenie Sądu, adekwatna do charakteru popełnionego przez skarżącego czynu.

Konkludując, w ocenie Sądu zarówno orzeczenie organu I, jak i II instancji są prawidłowe. Natomiast argumentacja skarżącego żądającego uchylenia zaskarżonych orzeczeń sprowadza się do odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy oraz zebranego materiału dowodowy. Zatem, zaskarżone orzeczenia odpowiadają prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.