Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: "PINB") wstrzymał M. G. prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z realizacją drewnianej wiaty o powierzchni zabudowy około 258 m2 na działce nr [...] położonej w miejscowości S. w gminie Z.. Na mocy ww. postanowienia PINB zobowiązał M. G. do przedłożenia:

(1) zaświadczenia Burmistrza Gminy Z. o zgodności budowy wiaty

z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - do dnia [...] stycznia 2019 r.; (2) po spełnieniu wymagań z pkt 1, 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowej drewnianej wiaty atrialnej, wybudowanej na planie koła, o powierzchni zabudowy około 258 m2 wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2017, poz. 1257, dalej: "P.b."), aktualnym na dzień opracowania projektu - do dnia 31 sierpnia 2019 r.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: "PWINB") postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 638/18 oddalił skargę na to postanowienie. Skarga kasacyjna wywiedziona przez skarżącego od tego wyroku nie została jeszcze rozpoznana przez NSA.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], PINB nakazał inwestorowi M. G. rozbiórkę drewnianej wiaty o powierzchni 258 m2 posadowionej na planie koła na działce nr [...] (wcześniej [...]) w S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku wizji lokalnej w dniu [...] maja 2018 r. stwierdzono wybudowanie wyżej opisanej wiaty atrialnej na działce o użytku oznaczonym "R", bez pozwolenia na budowę. Pomimo umożliwienia inwestorowi uregulowania stanu prawnego popełnionej samowoli budowlanej na mocy ww. postanowienia z dnia [...] czerwca 2018 r., które zostało utrzymane w mocy przez PWINB, inwestor nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, w związku z czym zastosowanie w sprawie znajdują przepisy dotyczące rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu, tj. art. 48 ust. 1 i 4 P.b.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], PWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w jej uzasadnieniu, że M. G. wybudował na ww. działce na planie koła drewniany obiekt budowlany o średnicy ok. 17,85 m i powierzchni zabudowy około 258 m2. Ściany zewnętrzne obiektu są pełne i wykonane z desek. Umiejscowiono w nich 9 okien i 4 drzwi. Część budowli od strony ściany zewnętrznej na szerokości około 3,75 m jest zadaszona, zaś środek obiektu nie jest zadaszony. Całość wykonana została w konstrukcji drewnianej opartej na słupach drewnianych o wymiarach 14x14 cm, ustawionych na bloczkach betonowych. W części zadaszonej została wykonana podłoga drewniana z desek na legarach, natomiast w części niezadaszonej polbruk. Centralną część obiektu zajmuje palenisko wykonane z kamienia i betonu. Nad paleniskiem, na stalowych odciągach umieszczony został blaszany okap. Wewnątrz obiektu pod zadaszeniem, ścianami pełnymi z desek, wydzielone zostało pomieszczenie o wymiarach 2,80 x 2,90 m, w którym przechowywane są rzeczy niezbędne do utrzymania obiektu. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną. Właściciel obiektu M. G., oświadczył do protokołu, że obiekt wykorzystywany jest w celach agroturystycznych i nie jest tam prowadzona żadna działalność handlowa. M. G. nie uzyskał pozwolenia na budowę ani nie dokonał zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W związku z tym inwestorowi umożliwiono dokonanie legalizacji przedmiotowego obiektu, na mocy postanowienia PINB z dnia [...] czerwca 2018 r., jednakże inwestor do dnia [...] października 2019 r. nie przedłożył żadnych dokumentów w nim wymienionych, a niezbędnych do zakończenia procedury legalizacyjnej, co skutkowało koniecznością nakazania rozbiórki obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 P.b.

Skargę na ww. decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku M. G. , zarzucając w niej naruszenie:

1. Art. 29 ust. 1 lit. 2c P.b. przez niewłaściwe zastosowanie;

2. Art. 48 ust. 1 P.b. w zw. z art. 48 ust. 4 P.b. przez niewłaściwe zastosowanie;

3. Przepisów postępowania tj.: art. 28, art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości. W uzasadnieniu skargi podniósł zaś, że PWINB powinien był ustalić, że

w myśl art. 29 ust. 1 lit. 2c P.b. jeżeli działka nr [...] ma powierzchnię 22.592 m2 to skarżący może na niej posadowić 44 wiaty o powierzchni po 50 m2, w dowolnej odległości od siebie, o łącznej powierzchni 2.200 m2. Tymczasem skarżący posadowił na niej 3 samodzielne wiaty o powierzchni po około 46 m2 każda (co daje łącznie zabudowę o powierzchni 138 m2, a nie 258 m2), w bliskiej odległości od siebie. Zgodnie z powyższym w sprawie nie ma samowoli budowlanej, a wobec powyższego organy nie mogły stosować przepisów art. 48 P.b. Odnośnie naruszenia przepisów o postepowaniu administracyjnym skarżący podniósł, że organy nie wyjaśniły w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy. Na działce skarżącego nie ma bowiem jakiejś dużej wiaty, tylko kilka samodzielnych wiat, zgodnych

z normatywem. Co więcej organy oparły się na zarzutach sąsiadów, którzy nie mają interesu prawnego w tej sprawie, nie dokonując własnych ustaleń faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik toczącego się postepowania. W konsekwencji podjęta decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, nieprzemyślana i naruszająca P.b. oraz własność skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2020 r. sąd postanowił dopuścić jako dowód w sprawie akta o sygn. II SA/Bk 638/18 (dotyczące skargi na postanowienie PWINB

z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty, które w przeważającej mierze stanowią powtórzenie argumentacji skarżącego prezentowanej w postepowaniu administracyjnym, nie podważyły legalności zaskarżonych rozstrzygnięć.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny zarówno w aspekcie kwalifikacji kategorii wzniesionego obiektu, jak też jego zgodności z obowiązującym w chwili wydawania decyzji porządkiem prawnym.

Jak wynika bowiem z ustaleń organów obu instancji, skarżący zrealizował na nieruchomości o nr [...] (obecnie [...]) drewnianą wiatę na planie koła o średnicy około 17,85 m i powierzchni 258 m2. Zewnętrzna ściana tego obiektu jest pełna

i została wykonana z desek. W ścianie zamontowano okna w ilości 9 sztuk oraz drzwi w ilości 4 sztuk. Część tej budowli, od strony pełnej ściany zewnętrznej jest zadaszona na szerokości około 3,75 m, a środek obiektu jest niezadaszony. Organy stwierdziły również, że całość obiektu wykonana jest w konstrukcji drewnianej, opartej na słupach drewnianych 14x14 cm, a słupy ustawione są na bloczkach betonowych. Ponadto w części zadaszonej wykonana została drewniana podłoga

z desek na legarach, a w części niezadaszonej położony jest polbruk. Centralną część obiektu zajmuje palenisko z kamienia i betonu. Nad paleniskiem, na stalowych odciągach umieszczony jest blaszany okap. Wewnątrz obiektu, pod zadaszeniem, wydzielone jest ścianami pełnymi z desek, pomieszczenie o wymiarach 2,80 x 2,90 m, w którym przechowywane są rzeczy niezbędne do utrzymania obiektu. Jednocześnie obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną. Skarżący w toku postępowania oświadczył, że obiekt wykorzystywany jest w celach agroturystycznych i nie jest tam prowadzona żadna działalność handlowa.

Omawiana inwestycja polegała zatem, jak słusznie przyjęły organy, na budowie obiektu budowlanego i bez wątpienia stanowiła roboty budowlane, które zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Tymczasem jak wynika to z akt sprawy, skarżący -jako inwestor, przed przystąpieniem do realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego nie uzyskał stosownego pozwolenia na jego budowę ani zgłoszenia, dopuszczając się tym samym tzw. samowoli budowlanej.

Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym protokole kontroli oraz oględzin spornego obiektu i jako takie nie budzą wątpliwości Sądu i odpowiadają prawu.

Sąd podziela przy tym stanowisko organów, że obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania nie podlegał wyłączeniu spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. c P.b. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, kwestia ta była już przedmiotem oceny tutejszego Sądu, który w wyroku z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 638/18 w sprawie wstrzymania robót budowlanych wskazał, że sporny obiekt nie spełnia kryteriów powołanego przepisu. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd wskazał, że powołany przepis odnosi się do realizacji wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkalne, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji fotograficznej oraz rysunkowej wynika, że w konkretnym przypadku powstał jeden obiekt budowlany (wiata). Takie stanowisko potwierdza jedna wspólna ściana zewnętrzna zadaszona na szerokości około 3,75 m, brak zadaszenia na środku obiektu, brak przegród w dachu. Jednocześnie Sąd ten zauważa, że "co prawda na zdjęciach dołączonych do skargi przez skarżącego widoczne są szczeliny w dachu kontrolowanego obiektu, tym niemniej porównując obie dokumentacje fotograficzne wyraźnie widać, że na potrzeby zdjęć wykonanych przez skarżącego zostały zdemontowane deski maskujące i łączące poszczególne części połaci dachowych. O tym, że

w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z jednym obiektem świadczy też traktowanie przez samego skarżącego powierzchni spornego obiektu jako jednej powierzchni wykorzystywanej w celach agroturystycznych. W tej sytuacji również przewidziana w inwentaryzacji powykonawczej kontrolowanego obiektu, dylatacja dzieląca całą budowlę na klika części nie jest wystarczającym argumentem za uznaniem przedmiotowego obiektu za trzy odrębne wiaty, każda o powierzchni ok. 46 m2. Jak trafnie podkreślił bowiem PWINB, dylatacja to techniczna przerwa

w konstrukcji danego obiektu i jej zastosowanie nie powoduje powstania kilku odrębnych obiektów z jednej bryły". Powyższy pogląd Sąd w składzie obecnym

w pełni podziela.

Konkludując tę część rozważań stwierdzić należy, że skoro przedmiotowa wiata nie spełnia kryteriów z art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., to do jej realizacji konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Takiego pozwolenie skarżący bezspornie nie uzyskał, zatem organy nadzoru budowlanego, prawidłowo zastosowały procedurę określoną w art. 48 P.b. Zgodnie z tym przepisem organy nadzoru budowlanego mogą zaoferować inwestorom możliwość legalizacji samowoli budowlanej, w trybie i na warunkach prawem określonym, nakładając na nich stosowane obowiązki.

Oczywiście legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Generalnie, warunkiem legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 48 ust. 2 P.b. jest przedstawienie przez inwestora dokumentów pozwalających organowi nadzoru budowlanego dokonać oceny, czy konkretna samowola kwalifikuje się do zalegalizowania. Nieprzedstawienie zaś przez inwestora wymaganych dokumentów, zobowiązuje organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 48 ust. 4 P.b., który stanowi, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 art. 48, czyli nakaz rozbiórki. Organ przy tym wydając taką decyzję nie może opierać się na czynnikach społeczno – gospodarczych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1999 r. wskazał, iż konstrukcja przepisu art. 48 ustawy z dnia 1994 r. prawo budowlane jest jednoznaczna i kategoryczna, niedająca organom możliwości odstąpienia od nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (IV SA 1311/96, Lex nr 47790). Podobnie w wyroku WSA w Kielcach z dnia 26 listopada 2009 r., stwierdzono, iż kategoryczne brzmienie przepisów prawa budowlanego normujących kwestie samowoli budowlanej (art. 48) nie pozwala organowi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, organ nie może zatem brać pod uwagę sytuacji rodzinnej inwestora, powodów dla których popełnił samowolę budowlaną, czy szkód związanych z rozbiórką (II SA/Ke 593/09).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy nadzoru budowlanego zgodnie z posiadanymi kompetencjami usiłowały doprowadzić do zgodności z prawem popełnionej samowoli budowlanej. W tym celu prowadzono postępowanie legalizacyjne. Na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b. organ

I instancji nałożył na inwestora postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. określone obowiązki, zakreślając termin ich wykonania do dnia [...] stycznia 2019 r. i 31 sierpnia 2019 r. W tym miejscu zauważyć należy, że termin przedłożenia stosownych dokumentów wskazany przez organ wydający postanowienie w trybie art. 48 ust. 2

i 3 P.b. jest określany w ramach tzw. "uznania administracyjnego", a organ przy jego wyznaczaniu winien uwzględniać realne możliwości wywiązania się z nałożonych obowiązków. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że w konkretnej sprawie organ I instancji zakreślił 6 miesięczny i ponad roczny termin na przedłożenie żądanych dokumentów. Powyższe rozstrzygniecie zostało utrzymane

w mocy przez organ II instancji, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 listopada

2018 r. sygn. akt II SA/Bk 638/18 oddalił skargę na to postanowienie (wyrok jest nieprawomocny).

Skarżący nie wykonał powyższego obowiązku, niezbędnego do legalizacji omawianego obiektu budowlanego, nie wnosił również o przedłużenie zakreślonego terminu. Zauważyć przy tym należy, że skarżący był świadomy skutków nie wykonania nałożonych nań obowiązków, gdyż jak wynika z postanowienia z dnia

[...] czerwca 2018 r. organ pouczył go o ewentualnym nakazie rozbiórki w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków.

W związku z nie przedłożeniem przez skarżącego w wyznaczonym terminie kompletu wymaganych dokumentów, organy nadzoru budowlanego stosownie do zapisu art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 będąc zobowiązane do wydania decyzyjnego nakazu rozbiórki przedmiotowej wiaty, prawidłowo orzekły o nakazie jej rozbiórki. Nakaz ten w istocie stanowił konsekwencję niewykonania nałożonych obowiązków, których celem było doprowadzenie obiektu do zgodności

z przepisami prawa, nie był zaś powodowany brakiem możliwości legalizacji samowoli. Jak już wyżej wskazano, konstrukcja przepisu art. 48 ust. 4 P.b. jest jednoznaczna i kategoryczna, nie dająca organom możliwości odstąpienia od nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, który został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonej decyzji nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały

i zinterpretował przepisy prawa obowiązujące w chwili wydawania skarżonego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.

W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie

art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.