Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del.WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 457/19 w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 27 lutego 2020 r., sygn. I SA/Ke 457/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej WSA w Kielcach), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. K. (dalej zwanego zobowiązanym lub skarżącym kasacyjnie) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia [...] października 2019 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach wniósł zobowiązany, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego poprzez powołanie się na nieobowiązujący przepis art. 48 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 253 poz. 2531 ze zm.) oraz naruszenie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj. Dz. U. z 2019. poz. 1801) polegające na uznaniu, że na skarżącym ciąży od 1 stycznia 2013 r. obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych mimo, że nigdy nie posiadał zarejestrowanego w swoim aktualnym miejscu zamieszkania odbiornika telewizyjnego;

- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 32 Konstytucji RP poprzez przyznanie przez władze publiczne podmiotowi gospodarczemu (spółce prawa handlowego) jakim jest Telewizja Polska S.A prawa do pobierania opłat abonamentowych bez jakichkolwiek wiążących ją z obywatelem umów i bez możliwości egzekwowania przez obywateli wzajemnych obowiązków tego podmiotu, a tym samym przyznanie temu podmiotowi przez władze publiczne pozycji uprzywilejowanej.

Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach. Oprócz tego zwrócił się o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że tytuł wykonawczy, w oparciu o który prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, jest pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych. Obowiązek zapłaty rzekomo zaległych opłat abonamentowych w rzeczywistości nie istnieje, bowiem w istocie nigdy nie powstał, a na pewno nie istniał w dniu 1 stycznia 2013 r., od której to daty egzekwowane są opłaty abonamentowe.

Oprócz tego skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że oczywistym jest, że dokumenty rejestracyjne telewizora nie "przechodzą" automatycznie wraz ze zmianą miejsca zamieszkania bowiem koniecznym jest ich wyrejestrowanie w dotychczasowym urzędzie pocztowym i zarejestrowanie w nowym, o ile zainteresowany chce używać telewizora tak jak to skarżący uczynił przy zmianie miejsca zamieszkania z Końskich na Kielce.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. art. 193 zdanie drugie P.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób został określony przez ustawodawcę zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza więc wymagania, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 193 zd. 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się w rozważaniach uzasadnienia wydanego przez siebie wyroku do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Artykuł 176 P.p.s.a. określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, wszystkie dost. w CBOiS - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, w kontekście wyżej przedstawionych wymogów wskazać należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia konkretnej regulacji (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.

Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji.

Brzmienie przytoczonej wyżej regulacji art. 183 § 1 P.p.s.a. oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania.

W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie podniósł dwa zarzuty, które określił, jako odnoszące do naruszenia przepisów prawa materialnego.

W pierwszym spośród nich zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 48 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji oraz naruszenie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, poprzez uznanie ciążącego na nim obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, pomimo że nigdy nie posiadał on zarejestrowanego odbiornika w miejscu swojego zamieszkania.

Mając na względzie postać tego zarzutu stwierdzić należy, że został on wadliwie sformułowany, przy czym wadliwość ta jest tego rodzaju, że wyklucza uznanie przedmiotowego zarzutu za zasadny. Skarżący bowiem skonstruował swój zarzut, jako dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. sam tak go określił, a jako naruszone regulacje wymienił w nim te, które mają materialnoprawny charakter. Niemniej jednak w twierdzeniach przedmiotowego zarzutu ograniczył się wyłącznie do zaprzeczenia posiadania przez niego podlegającego opłatom zarejestrowanego odbiornika. W tym aspekcie stwierdził, iż nigdy go nie posiadał w aktualnym miejscu zamieszkania.

Takie stwierdzenie prowadzi do jednoznacznego wniosku, że poprzez omawiany zarzut materialnoprawny skarżący kasacyjnie w istocie dąży do podważenia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Tymczasem zgodnie z ugruntowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem, poprzez zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego nie można podważać prawidłowości poczynionych ustaleń. Zwalczanie ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może ono być skuteczne tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zawartej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA: z 13. Lutego 2009 r., I OSK 414/08, z 29 kwietnia 2014 r., II OSK 2887/12, z 13 maja 2014 r., I GSK 482/12, z 23 września 2014 r., II FSK 2327/12, z 30 października 2014 r., I GSK 186/13; z 4 listopada 2014 r. – wszystkie dostępne w CBOiS – orzecznia.nsa.gov.pl).

Tak więc z uwagi na powyższe skonstatować należy, że pierwszy z zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej jest nieskuteczny.

Na marginesie dodać jedynie należy, że wbrew sugestiom skarżącego kasacyjnie, brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych jest powiązany z konkretnym miejscem użytkowania podlegającego tego rodzaju opłatom odbiornika. Przeciwne więc stanowisko może wynikać jedynie nadinterpretacji przepisów odnoszących się do problematyki opłat abonamentowych.

Jeżeli chodzi natomiast o drugi z zarzutów, również sformułowany jako zarzut oparty na twierdzeniach odnośnie naruszenia prawa materialnego, to w tym wypadku jego autor podniósł wyłącznie naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez przyznanie przez władze publiczne Telewizji Polskiej SA prawa do pobierania opłat abonamentowych. Odnosząc się do jego stwierdzeń również skonstatować należy, że zarzut ten nie znajduje uzasadnionych podstaw.

W pierwszej kolejności zauważyć bowiem należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym przysługującym od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, tak więc to do jego orzeczenia, winny się odnosić się jej zarzuty. W niniejszej sprawie zaskarżonym wyrokiem WSA w Kielcach oddalił skargę zobowiązanego na postanowienie w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów wniesionych przez niego w postępowaniu egzekucyjnym. Tak więc jedynie tego rodzaju kwestią zajmował się Sąd I instancji, oceniając legalność ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach. Tymczasem wnosząc skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach zobowiązany sformułował zarzut kwestionujący zgodność z art. 32 Konstytucji przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań w zakresie pobierania opłat abonamentowych. Dodatkowo przypisał prawo do pobierania tych opłat Telewizji Polskiej SA, z czym nie sposób się zgodzić, gdyż o ile opłaty abonamentowe rzeczywiście stanowią jedno ze źródeł finansowania tego publicznego nadawcy, to nie jest on uprawniony do samodzielnego pobierania tych opłat. Tego rodzaju kompetencje przyznano bowiem Poczcie Polskiej SA, natomiast samym rozdzielaniem tego rodzaju środków pomiędzy wszystkie media publiczne zajmuje się Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

Poza tym źródłem obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, jako daniny publicznej, są przepisy prawa, a nie jakakolwiek umowa o charakterze cywilnoprawnym, na co wskazuje skarżący kasacyjnie. W związku z tym stwierdzić należy, że jakiekolwiek argumenty, oparte na twierdzeniach odnośnie niezawierania przez niego tego rodzaju umów, są bezprzedmiotowe.

Niezależnie od powyższego nie można pominąć także tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może oceniać, in abstracto, konstytucyjności określonych rozwiązań ustawowych. Te zaś w niniejszym przypadku nie zostały nawet precyzyjnie wskazane.

Reasumując, w ramach przedmiotowych zarzutów skonstatować należy, iż skarżący kasacyjnie poprzez ten zarzut w istocie nie kwestionuje prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, ale przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania w zakresie finansowania mediów publicznych, przy czym tych ostatnich nie wiąże w czytelny i jednoznaczny sposób z dokonaną przez WSA w Kielcach wykładnią odpowiednich regulacji czy też ich zastosowaniem. W ramach przedmiotowego zarzutu jego autor nie sprecyzował nawet postaci zarzucanego przez siebie naruszenia regulacji materialnoprawnych, co jest niezbędnym elementem tego rodzaju zarzutu. Te zaś jego wady prowadzą do stwierdzenia o nieskuteczności zarzutu.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.