Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1558/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w sprawie ze skargi J. M. na decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...], znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 13 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1558/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi J. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...], znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, przyznał skarżącej J. M. prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnił ją od kosztów sądowych w 4/5 części, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych J. M. (dalej skarżąca) wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Jest współwłaścicielką w ½ nieruchomości zabudowanej domem o pow. 300 m2, nie ma zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 2700 zł wyjaśniając, że składa się na to 900 zł jej emerytury i 1800 zł emerytury męża. Na spłatę kredytu skarżąca przeznacza 650 zł miesięcznie, prąd 200 zł, gaz 200 zł, śmieci 28 zł, podatek kwartalnie 700 zł, telefon ok. 60 zł, lekarstwa - mąż 200 zł, skarżąca 100 zł, środki czystości ok. 80 zł, jedzenie i ubranie ok. 350- 400 zł.

Sąd I instancji w trybie art. 255 ppsa wezwał skarżącą do:

a) udokumentowanie dochodów skarżącej oraz jej męża;

b) przedstawienie zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2013 rok;

c) wyjaśnienie, czy skarżąca uzyskuje inne dochody z tyt. zasiłków, świadczeń socjalnych, pomocy od rodziny itp.;

d) wyjaśnienie, czy z posiadanego majątku czerpane są jakieś dochody;

e) potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem;

f) oświadczenie z jakich funduszy opłacany jest pełnomocnik z wyboru;

g) przedstawienie rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża z ostatnich trzech miesięcy.

Skarżąca oświadczył, że nie uzyskuje innych dochodów, nie ma kont bankowych, pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia za sporządzenie skargi.

Sąd I instancji rozpoznając niniejszy wniosek uznał, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, jednak nie w całym wnioskowanym przez nią zakresie.

Skarżąca wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a ich miesięczny dochód wynosi 2700 zł. Niniejszy dochód jest dochodem stałym i pewnym, a skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości. Wydatki wskazane przez skarżącą wynoszą ok. 2150 zł miesięcznie.

Zwalniając skarżącą od kosztów sądowych aż w 4/5 ich wysokości, Sąd I instancji wziął pod uwagę, że wpis od skargi jaki winna uiścić to kwota 500 zł. Jest to dla skarżącej suma na tyle duża, że odmowa zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych spowodować by mogła pozbawienie jej konstytucyjnego prawa do sądu.

Zdaniem Sądu I instancji sytuacja finansowa skarżącej w chwili obecnej nie jest dobra, jednak winna i może ona, biorąc pod uwagę posiadane przez nią środki finansowe - tj. stały dochód - ponieść koszty sądowe w pewnym stosunkowo niewielkim zakresie tj. w 1/5 ich wysokości (k. 17-20, 65-66, 69-72 akt sądowych).

Zażalenie na powyższe orzeczenie wywiodła J. M., reprezentowana przez adw. K. K., zaskarżając postanowienie w części, w jakiej oddalono wniosek. Żaląca się zarzuciła postanowieniu naruszenie przepisów postępowania – art. 246 § 1 pkt 2 [ppsa] - przez jego niezastosowanie.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o zmianę przedmiotowego postanowienia przez przyznanie skarżącej prawa pomocy w całości (k. 86-87 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) przez jego niezastosowanie nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że oparł swe rozstrzygniecie w niniejszej sprawie "na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 1 i § 3" ppsa, a więc tym samym zastosował wskazany przepis.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swych praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona winna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Zgodnie z art. 199 ppsa, koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji, oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze J. M., prawidłowo przyjął, że spełnia ona przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, skutkujące przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnieniem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w 4/5 części. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że poniesienie przez skarżącą pozostałych kosztów, co na obecnym etapie postępowania wiąże się z symboliczną opłatą w wysokości 100 zł, nie spowoduje uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu, czy utrzymaniu rodziny. Zaakcentowany w zażaleniu fakt, że skarżąca jest osoba starszą i schorowaną, nie pozwala na podważenie ustaleń co do stanu majątkowego i rodzinnego przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem, że zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.

Z pełnomocnictwa notarialnego z dnia 7 sierpnia 2013 r. Repertorium A nr [...] wynika, że S.A.M., zam. [...], [...], ustanowił swymi pełnomocnikami: matkę J. M. i ojca I. M. i upoważnił ich do zarządu i administracji całym jego majątkiem i interesami, w tym do: występowania we wszelkich postępowaniach sądowych, w każdej instancji prowadzonych w sprawie o zasiedzenie nieruchomości położonej w [...], obręb [...], stanowiącej działkę nr [...], o pow. [...] ha, zabudowaną budynkiem nr [...], [...]; zarządu i administracji ww nieruchomością; przeprowadzenia remontu, którym zabudowana jest ww nieruchomość (...). Z kopii rzutu piętra przedmiotowego domu, złożonego dnia 8 marca 2012 r. przez B. M. wynika, że na I piętrze domu nr [...] przy [...] znajduje się 8 pokoi, 2 kuchnie i 2 łazienki (k. 14-16, 73-74 akt administracyjnych). Zarówno charakter pełnomocnictwa, jego zakres, jak i zakres podjętych robót budowlanych (k. 1-4, 31-30, 60-61, 80, 86-89 akt administracyjnych) wskazuje, że rzeczywista sytuacja majątkowa i zdrowotna żalącej się jest znacznie lepsza, niż to deklaruje.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.