Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 października 2023 r. nr 1001-IEE.7192.89.2023.2.UJ w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa — Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu R. G. kwotę 480,– (czterysta osiemdziesiąt) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna (NUS) prowadzi wobec K. B. postępowanie egzekucyjne, między innymi na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lipca 2023 r. nr [...] oraz nr [...], obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 i 2018 r., wystawionych na podstawie dwóch decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (DIAS) z 26 maja 2023 r., wydanych w przedmiocie ww. zaległości.

W toku postępowania organ egzekucyjny skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. zawiadomienie z 20 lipca 2023 r., o zajęciu przysługujących zobowiązanemu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie zostało odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności (ZUS) 24 lipca 2023 r., natomiast przez skarżącego — 25 lipca 2023 r. W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu ZUS, w piśmie z 31 lipca 2023 r., poinformował organ o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji, wskazując jednocześnie organy egzekucyjne, które dokonały zajęcia świadczeń strony.

Następnie 2 sierpnia 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły dwa pisma K. B. z 31 lipca 2023 r., o analogicznej treści, zatytułowane "skarga", w których zaskarżona została wskazana wyżej czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zobowiązany wniósł jednocześnie o uchylenie zajęcia tych świadczeń. W uzasadnieniu swojego żądania wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia w związku z popełnieniem przestępstwa na jego szkodę, a ponadto, że dowody, na podstawie których zostały wydane decyzje określające zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym za lata 2017––2018, były fałszywe. Decyzje te zostały przez niego zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 1 września 2023 r. oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną. Zdaniem organu pierwszej instancji zajęcie świadczeń zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS było w pełni prawidłowe i zasadne.

W zażaleniu na to rozstrzygnięcie K. B. powtórzył argumentację podniesioną w swoich pismach z 31 lipca 2023 r. Wskazał w szczególności, że zajęcie świadczeń z ZUS zostało wydane w związku z popełnieniem przestępstwa, a dowody, w oparciu o które została wydana decyzja były fałszywe. Wskazał ponadto na postępowanie karne, które toczy się w jego sprawie i wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Do zażalenia dołączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. [...] Wydział Karny z [...]. sygn. akt [...].

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 30 października 2023 r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu Dyrektor stwierdził, że wykracza ona poza zakres przedmiotowy skargi na czynność egzekucyjną i z tego powodu nie może podlegać ocenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi K. B. wskazał, że dwoma postanowieniami z 9 listopada 2023 r. WSA w Łodzi zawiesił postępowania w sprawach I SA/Łd 568/23–569/23, dotyczących jego zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 oraz 2018 r. W związku z tym należy, zdaniem skarżącego, zawiesić postępowanie egzekucyjne ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie NUS o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną zajęcia przysługujących stronie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonaną na podstawie zawiadomienia o zajęciu z 20 lipca 2023 r. skierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w 25 lipca 2023 r. W odpowiedzi na zawiadomienie ZUS wyjaśnił, że zachodzi przeszkoda w realizacji zajęcia w postaci zbiegu egzekucji.

Sąd stwierdza, że zbieg egzekucji, czy inna przeszkoda w realizacji zajęcia nie stoi na przeszkodzie wniesieniu skargi na czynność egzekucyjną. Zgodnie bowiem z art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), przez czynność egzekucyjną rozumie się "wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego". Płynie stąd wniosek, że skarga służy na każdą czynność organu egzekucyjnego, która zmierza do zastosowania środka egzekucyjnego (w tym przypadku chodzi o zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej), niezależnie od tego, czy czynność taka wywołała zamierzony skutek.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Z przepisu tego wynika, że skarga na czynność egzekucyjną może się opierać wyłącznie na jednej ze wskazanych podstaw. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym okoliczności, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. (np. wyrok NSA z 8 września 2021 r., III FSK 2232/21, CBOSA), nie może ona natomiast być traktowana jako regulacja umożliwiająca kwestionowanie wszelkiego rodzaju nieprawidłowości składających się na dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej (np. wyrok NSA z 18 marca 2020 r., II OSK 241/19, CBOSA).

W szczególności, na skutek wniesienia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, nie mogą podlegać analizie kwestie dotyczące prawidłowości samego wymiaru podatku, tak jak tego oczekuje skarżący. Wniosek ten płynie wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Uwzględniając powyższe uwagi za całkowicie bezzasadne uznać należy argumenty skarżącego, które w swej istocie służą zakwestionowaniu podstawy wystawienia tytułów wykonawczych, to jest dwóch decyzji DIAS z 26 maja 2023 r., obejmujących zaległości strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 i 2018 r. Decyzje te są obecnie przedmiotem kontroli Sądu Administracyjnego, jednak wynik tej kontroli, stosownie do tego co już powiedziano, nie ma i nie może mieć żadnego wpływu na kwestię prawidłowości czynności egzekucyjnych zastosowanych przez organ egzekucyjny, to jest w niniejszej sprawie na prawidłowość zajęcia przysługujących zobowiązanemu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Argumentacja skarżącego może ewentualnie służyć uzasadnieniu zarzutów egzekucyjnych (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Podobnie, nie podlega badaniu w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną prawidłowość wystawienia tytułów wykonawczych. Tego rodzaju zarzuty mogą stanowić podstawę wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).

Sama zaś czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł określonych w art. 79 u.p.e.a. Jest to dość prosta, jeśli nie najprostsza, czynność polegająca na skierowaniu stosownego zawiadomienia do organu rentowego i zawiadomienia o tym skarżącego. Zarządzenie zajęcia świadczenia spełnia też wymagania określone prawem. Zresztą skarżący nie kwestionuje prawidłowości dokonania tej czynności. W takiej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego stanowi racjonalny sposób postępowania organu egzekucyjnego, który nie jest w stanie zaspokoić swojej wierzytelności w inny sposób. W stosunku do skarżącego, co niesporne, zachodzi zbieg egzekucji z tytułu różnych wierzytelności. A egzekucja jest bezskuteczna. Nie można też zarzucić organowi egzekucyjnemu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, gdyż w okolicznościach tej sprawy w gruncie rzeczy nie ma innego sposobu zaspokojenia wierzytelności. Z uwagi na ograniczenia w egzekucji ze świadczenia emerytalnego skarżący nie zostaje też pozbawiony środków koniecznego utrzymania.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazać należy, że rozpoznanie tego rodzaju żądania należy do wyłącznej kompetencji organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1–3 i 5 u.p.e.a. bądź z urzędu, bądź na wniosek wierzyciela, a na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 — wyłącznie za żądanie wierzyciela. Zobowiązany nie jest uprawniony do złożenia takiego wniosku, może jedynie przedstawić informacje świadczące o konieczności zawieszenia postępowania z urzędu, które następnie rozważy organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

dch