Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 21 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na uchwałę Rady Gminy Budziszewice z dnia 30 lipca 2024 roku nr IV/27/2024 w sprawie ustalenia zasad i wysokości diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych Rady Gminy Budziszewice postanawia: odrzucić skargę.

A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Gminy Budziszewice z dnia 30 lipca 2024 r. nr IV/27/2024 w sprawie ustalenia zasad i wysokości diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych Rady Gminy Budziszewice.

W odpowiedzi na skargę Gmina Budziszewice wniosła o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niedopuszczalna.

Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).

Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1–9 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a); akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.).

Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność rozszerzają też przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

W przypadku wniesienia skargi sąd bada z urzędu jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi wymieniona w art. 58 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., odrzucenie skargi następuje, gdy interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest uchwała Rady Gminy Budziszewice z dnia 30 lipca 2024 r. nr IV/27/2024 w sprawie ustalenia zasad i wysokości diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych Rady Gminy Budziszewice.

W związku z przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej, takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.), dalej: u.s.g., który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. A zatem sąd może dokonać merytorycznej kontroli uchwały kwalifikującej się z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. i zaskarżonej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. dopiero wówczas, gdy stwierdzi, że interes prawny skarżącego lub jego uprawnienie zostały tą uchwałą naruszone. Podstawą zaskarżenia na tej podstawie jest bowiem nie tylko istnienie interesu prawnego, ale jego naruszenie.

Z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że w art. 101 ust. 1 u.s.g. legitymacja skargowa została oparta na naruszeniu indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia, co oznacza, że uprawnionym do wniesienia skargi jest tylko ta osoba, której interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Nie jest wystarczające samo legitymowanie się interesem prawnym lub uprawnieniem. Naruszenie interesu prawnego skarżącego musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Z naruszeniem interesu prawnego mamy do czynienia wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostanie, w sferze prawnej, odebrane lub ograniczone jakiekolwiek prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa, bądź też zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub zmieniony obowiązek dotychczasowy. Związek między własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej a zaskarżoną uchwałą musi istnieć obecnie, a nie w przyszłości oraz powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków. Podmiot wnoszący skargę winien zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie (a nie faktycznie) gwarantowaną sytuacją. Dla ustalenia legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie jest więc wystarczające wykazanie potencjalnej możliwości naruszenia interesu prawnego w przyszłości. Związek ten powinien mieć charakter aktualny, realny i indywidualny. Wymogu tego nie spełnia hipotetyczne oddziaływanie normy prawnej na sytuację prawną danego podmiotu albo wnoszenie skargi w interesie innego podmiotu niż skarżący, lub w interesie ogólnym. W szczególności interesem prawnym nie legitymuje się podmiot jedynie zainteresowany podjęciem albo uchyleniem określonego aktu, który nie oddziałuje bezpośrednio na jego sferę prawną. Podmiot ten dysponuje jedynie interesem faktycznym (por. wyrok NSA z 17 lutego 2022 r., I OSK 117/19, wyrok NSA z 17 listopada 2021 r., III OSK 4476/21, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, że o istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa materialnego.

Wobec powyższego, w każdej sprawie należy wykazać naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego, które wpływa negatywnie na sytuację prawną skarżącego, a wpływ ten jest realny, aktualny, bezpośredni.

Tymczasem w sprawie niniejszej skarżący zarzuca, że radni Gminy Budziszewice nie sprawują prawidłowego nadzoru nad działalnością Wójta, dopuszczają się łamania prawa poprzez pomijanie skarżącego w postępowaniach skargowych. Zdaniem strony podwyżka diet radnym jest ekonomicznie bezzasadna i stanowi niegospodarność.

Zdaniem sądu, nie jest możliwe wywiedzenie z uzasadnienia skargi negatywnego wpływu uchwały na sferę materialnoprawną skarżącego czy też pozbawienia go jakiegokolwiek uprawnienia. Zarzuty skargi nie odnoszą się do jego konkretnej, indywidualnej sytuacji prawnej, zatem brak jest związku między zaskarżoną uchwałą a własną, prawnie gwarantowaną sytuacją skarżącego. Trudno zaaprobować pogląd, że interesem prawnym skarżącego w niniejszej sprawie jest działanie Rady Gminy na jego szkodę. Tak sformułowany zarzut wskazuje na działanie w interesie ogólnym. Jak wyżej zaś wywiedziono, interes ogólny nie stanowi podstawy wywiedzenia skargi i ustalenia istnienia legitymacji skargowej w oparciu o art. 101 ust. 1 u.s.g. (por. także postanowienie NSA z 15 maja 2019 r. w sprawie II OSK 1643/17).

Skarżący nie wykazał, aby zaskarżona uchwała dotyczyła jego własnego, indywidualnego, konkretnego interesu prawnego oraz naruszała ten interes prawny – tzn. nie wykazał istnienia związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną, wyznaczoną regulacjami o charakterze materialnoprawnym. Podkreślić należy, że to po stronie skarżącego leżało wykazanie tego interesu prawnego. Rolą sądu administracyjnego nie jest bowiem zastępowanie strony w poszukiwaniu naruszeń jej praw lub uprawnień.

Wobec powyższego, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi jako nieodpuszczalnej.

eg