Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Gd 114/26 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od sierpnia 2020 roku do lipca 2022 roku postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z 27 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Gd 114/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: DIAS) z 3 grudnia 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od sierpnia 2020 roku do lipca 2022 roku.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 18 lutego 2026 r. wezwano spółkę do usunięcia braków formalnych skargi przez podatnie wartości przedmiotu zaskarżenia, względnie do potwierdzenia, że jest to kwota 1.846.054 zł - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została skierowana na adres spółki i doręczona jej 23 lutego 2026 r. Termin wyznaczony do usunięcia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie w dniu 2 marca 2026 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec niewskazania wartości przedmiotu zaskarżenia skarga podlega odrzuceniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem merytorycznego rozstrzygnięcia Sądowi pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 215 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że niewskazanie przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia w wyznaczonym terminie stanowiło brak uniemożliwiający nadanie skardze dalszego biegu podczas gdy wartość ta wynikała wprost z akt sprawy oraz z odpowiedzi organu na skargę,

- art. 7 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przejawienie nadmiernego formalizmu procesowego, co doprowadziło do zamknięcia drogi sądowej i naruszenia prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy z przyczyn czysto technicznych, mimo posiadania przez Sąd wiedzy o wartości sporu z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Przy ocenie zarzutów zażalenia, wniesionego przez skarżącą zasadne jest powołanie postanowienia składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2039/06 zgodnie z którym: niewskazanie w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego o uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie określonym w art. 49 § 1 P.p.s.a., jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi określonym w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rygor ten dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do tego wezwania. Należy jednak zaznaczyć, że określony w art. 215 § 1 P.p.s.a. wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość ta wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie (por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2008 r., sygn. akt I GSK 885/07).

Oznacza to, że ustalenie czy została podana wartość przedmiotu zaskarżenia wymaga każdorazowo oceny. Artykuł 215 § 1 P.p.s.a. nie reguluje, w którym miejscu pisma procesowego oraz w jaki sposób winna być wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Niemniej wymaga, żeby "w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji (...) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty". Dodatkowo, skarga, jako pismo w postępowaniu sądowym, stanowi jedną całość, kolejność umieszczenia elementów skargi nie decyduje o zachowaniu przez nią wymogów formalnych (art. 57 § 1 P.p.s.a.). W świetle tych wniosków obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia należy uznać za spełniony w sytuacji, gdy na podstawie dowolnej części skargi można ustalić tę kwotę.

W niniejszej sprawie, okolicznością bezsporną jest, że spółka, pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, względnie do potwierdzenia, że jest to kwota 1.846.054 zł wskazana przez organ administracji w odpowiedzi na skargę, w żaden sposób nie zareagowała na powyższe wezwanie. Co więcej, skarżąca w swojej skardze nie wskazała wprost wartości przedmiotu zaskarżenia w jednej kwocie, w treści skargi również nie sprecyzowała czy zaskarża decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 3 grudnia 2025 r. w całości, czy też w części. W świetle powyższych okoliczności zasadnym było, skierowanie wezwanie na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. do podania wartości przedmiotu zaskarżenia. Konsekwencją powyższego, było odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. z powodu niewykonania tego wezwania.

Zauważyć przy tym należy, że nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuty, w których powołano się na naruszenie prawa do sądu. Prawo do sądu jest jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 - "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a także art. 77 ust. 2 - "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw", jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Obywatela).

Jak jednak wyjaśnił Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. 60606/11 (LEX nr 1477698), " (...) prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. (...)".

Prawo dostępu do sądu nie ma, charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka pozbawiła się prawa do sądu, gdyż nie uzupełniła braków formalnych skargi, do których uzupełnienia została wezwana przez Sąd pierwszej instancji.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.