Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.W. i H. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2007 p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek S. W. o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla S. W. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka

W dniu [...] kwietnia 2008 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek S.W.o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2007. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 roku odrzucił skargi S. W. i H. Ł. na w/w postanowienie SKO.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 994 zł i stanowi go świadczenie emerytalne w wysokości 707 zł oraz dodatek kombatancki w wysokości 287 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi połowa domku jednorodzinnego o powierzchni 100 m², w którym zamieszkuje oraz nieruchomość rolna wielkości 1.743,25 m². Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi.

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że posiada zbyt niską emeryturę i nie stać jej na adwokata, ani na opłatę sądową. Utrzymuje się sama, nie korzysta z niczyjej pomocy. Posiada sporną działkę, lecz nie może jej sprzedać ze względu na nieuregulowany stan prawny. Skarżąca pozostaje w faktycznej separacji z mężem. Nie stać jej na przeprowadzenie rozwodu, ze względu na brak środków na codzienne życie. Skarżąca dodała, że mąż, poza wspólnym domem, nie posiada żadnego majątku.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca S.W. pobiera bowiem miesięczne dochody w wysokości 994 zł. Dochody te przypadają tylko na nią, nie ma bowiem nikogo na utrzymaniu. Orzekający uznał zatem, że skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku we własnym utrzymaniu ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (zgodnie z § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami).

Biorąc jednak pod uwagę fakt, że skarżąca jest osobą starszą (liczy 71 lat), samotną, nie posiadającą zgromadzonych oszczędności, należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla niej zbyt duże obciążenie finansowe. Dlatego w tym zakresie orzekający przychylił się do wniosku skarżącej i ustanowił dla niej adwokata w ramach prawa pomocy.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).