Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Daniela Kozłowska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skarg Miasta W. oraz H. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia

2009 r. nr [..] stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody [...] dnia

[...] czerwca 1992 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej W., obręb [...],

nr dłużnika [...], uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalno – użytkowym z wyłączeniem [...] lokali sprzedanych – w części dotyczącej niesprzedanej części budynku.

Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły następujący stan faktyczny sprawy. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5

ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności opisanej wyżej nieruchomości.

M. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej niesprzedanej części budynku posadowionego na gruncie o powierzchni [...] m2 oznaczonym numerem działki [..].

Organ nadzorczy ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności o użytkowaniu gruntów na obszarze W. Z mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty położone na obszarze W. przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy W., a następnie stały się własnością Skarbu Państwa. Minister zaznaczył, że przejście własności gruntu nie obejmowało własności budynków położonych na gruncie, gdyż zgodnie z art. 5 dekretu budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy W. pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli. Dla zachowania tego prawa konieczne było złożenie przez dotychczasowych właścicieli gruntów lub ich następców prawnych – w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę – wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej. Prawo własności budynków byłych właścicieli gruntów wygasło dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji o odmowie przyznania im prawa własności czasowej, albo w razie nie złożenia wniosku we wskazanym w dekrecie terminie.

Minister wskazał, iż podaniem z dnia [...] lutego 1948 r. dawna właścicielka przedmiotowej nieruchomości złożyła wniosek o przyznanie jej prawa własności czasowej, który orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1952 r. został rozpatrzony odmownie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzja z dnia [...] września 1994 r. nr [...] stwierdziło nieważność w/w orzeczenia.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] odmówił następcy prawnemu dawnej właścicielki ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymało ją w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia

2008 r. sygn. akt I SA/Wa 43/08 obydwie te decyzje uchylił.

Następnie Prezydent W. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej Kw nr [...], położonego w W. przy

ul. [...] na rzecz M. S. W pozostałej części odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części opisanego gruntu z uwagi na to, że ta część gruntu została oddana w użytkowanie wieczyste właścicielom wykupionych lokali mieszkalnych nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podniesiono, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wywołuje skutek ex tunc. tzn., że następuje przywrócenie stanu poprzedniego obowiązującego przed wydaniem aktu, którego nieważność stwierdzono, a więc należy przyjąć, iż ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie nie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej nie zapadło, a zatem prawo własności budynku przy ul. [...] w W. nie przeszło na Skarb Państwa.

Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że skoro w dniu 27 maja 1990 r. budynek znajdujący się na skomunalizowanej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] w żadnej części nie stanowił własności Skarbu Państwa, to tym samym nie podlegał on działaniu ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Budynek ten zdaniem organu stanowił na podstawie art. 5 dekretu odrębny przedmiot własności przysługującej osobom fizycznym.

Organ I instancji ustalił, że w budynku tym zostało zbytych [...] lokali mieszkalnych nr [...] (z czego lokale nr [...] nie podlegały komunalizacji), a z uwagi na fakt, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył części decyzji komunalizacyjnej obejmującej niesprzedaną część budynku mieszkalnego, organ ograniczył się do orzekania w zakresie określonym wnioskiem

W związku z powyższymi okolicznościami Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, iż nabycie przez Gminę W. z mocy prawa na podstawie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. własności przedmiotowego budynku (z wyłączeniem lokali sprzedanych) stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1992 r. w części dotyczącej niesprzedanej części budynku.

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż w przedmiotowej sprawie o rażącym charakterze naruszenia prawa decyduje fakt, iż rozstrzygnięcie w kontrolowanej części decyzji sprzeciwia się wprost obowiązującej normie prawa.

W ocenie Ministra przedmiotowy budynek wypełniał warunki określone w przepisie art. 5 dekretu [...], wprawdzie zniszczony po działaniach wojennych nie stanowił całości funkcjonalnej, gotowej do użytkowania, lecz wymagał podjęcia robót budowlanych określonych jako "odbudowa".

Skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Miasto W. i H. D.

W skardze wniesionej przez Miasto W. zarzucono jej rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., art. 1, art. 5, art. 7 i art. 8 dekretu z dnia

26 października 1945 r. oraz art. 5 i art. 72 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ orzekający nie podjął wszelkich niezbędnych działań, które umożliwiłyby dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zaniechał wystąpienia do właściwych archiwów państwowych o nadesłanie dokumentacji źródłowej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał ani jednego dowodu, na którym się oparł wydając decyzję.

Strona skarżąca stwierdziła, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż stary budynek przy ul. [...] tj. ten, którego pozostałości istniały w dniu wejścia w życie dekretu uległ rozbiórce, a na jego miejsce został od fundamentów wybudowany nowy budynek, który nie został objęty działaniem art. 5 dekretu.

W ocenie strony skarżącej, jeżeli stary budynek, którego szczątki zachowały się do dnia wejścia w życie dekretu uległ rozbiórce, a w jego miejsce został wybudowany nowy należało przyjąć, iż zgodnie z przepisami art. 5 i art. 72 dekretu z dnia

11 października 1946 r. Prawo rzeczowe, stanowił on własność właściciela gruntu.

Skarżący H. D. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 18 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez ich błędną interpretację oraz naruszenie art. 76 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że w dniu wejścia w życie dekretu nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż jak wynika z pisma Gminy W. z dnia [...] lutego 2001 r. budynek położony w W. przy ul. [...] zburzony podczas wojny nie istniał na tej posesji w dniu [...] listopada 1945 r. Wobec powyższego zdaniem skarżącego do obecnie istniejącego budynku, który został wybudowany po 1945 r. przepisy dekretu nie mają zastosowania.

W ocenie skarżącego skoro do budynku znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] nie mają zastosowania przepisy dekretu [...] to i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 1999 r. nie ma żadnego znaczenia dla ich stanu prawnego.

W odpowiedzi na skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1967/09 i I SA/Wa 1968/09 zostały połączone do łącznego prowadzenia i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/Wa 1967/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji, orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargi są bezzasadne albowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem.

Prawidłowo została stwierdzona nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. stwierdzająca nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie, nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obręb ewidencyjny [...] jako działka nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalno- użytkowym z wyłączeniem [...] lokali sprzedanych, w części dotyczącej części niesprzedanej budynku.

Jak wynika bowiem z materiału dokumentacyjnego dawna właścicielka nieruchomości złożyła w terminie wynikającym z przepisów dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

Wniosek ten został rozpoznany odmownie orzeczeniem Prezydenta Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1952 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 1999 r. nr [...] stwierdziło nieważność w/w orzeczenia.

Należy podkreślić, iż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wywołuje skutek ex tunc tj. od dnia wydania kontrolowanej decyzji, co oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie odmowy przyznania własności czasowej byłym właścicielom nie zapadło. Zgodnie zaś z art. 5 powołanego dekretu budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy W. pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei art. 8 tego dekretu stanowi, że wszystkie budynki położone na gruncie objętym działaniem dekretu przechodzą na własność gminy w razie nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. Wynika więc z tych przepisów, że dopóki nie został rozpoznany złożony przez dotychczasowego właściciela gruntu wniosek dekretowy, to budynki nadal pozostawały jego własnością.

Z uwagi na datę decyzji rozstrzygającej wniosek dekretowy (decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2008 r.) złożony przez dawną właścicielkę przedmiotowej nieruchomości, nie ulega wątpliwości, że budynek znajdujący się na nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r. – istotnej dla komunalizacji w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – stanowił nadal własność prywatną. Ponieważ komunalizacji w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. podlegają tylko nieruchomości stanowiące w dniu 27 maja

1990 r. własność Skarbu Państwa, to oczywistym jest, że przedmiotowy budynek w części dotyczącej niesprzedanej części budynku nie mógł być skomunalizowany. Tak więc decyzja komunalizacyjna z dnia [...] czerwca 1992 r. w części odnoszącej się do budynku zapadła z rażącym naruszeniem art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i co prawidłowo organ stwierdził w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skarg, iż przedmiotowa nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie była zabudowana, gdyż istniejące na niej budynki uległy całkowitemu zniszczeniu w czasie działań wojennych, to Sąd uznał je za niezasadne. Jak wynika bowiem z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach administracyjnych, a w szczególności protokołu oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków, instalacji i urządzeń z dnia [...] lipca 1947 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek murowany, [...]. Z powyższego wynika, iż na gruncie przy ul. [...] znajdowały się budynki, co prawda zniszczone w czasie działań wojennych, ale istniejące. Ponadto pismem z dnia

[...] listopada 1947 r. poprzednia właścicielka przedmiotowej nieruchomości została wezwana do dokonania naprawy budowli, z którego wynika, iż została ona wezwana "do doprowadzenia budynku frontowego przez dokonanie naprawy polegającej na całkowitej odbudowie zgodnie z projektem".

Fakt, iż budynek frontowy nie nadawał się do użytkowania nie może przesądzać, iż należy uznać go za nieistniejący .Rodzaj bowiem zniszczeń wskazywał na to, iż nie może on być użytkowany ([...]). Również z pisma Ministerstwa Odbudowy z dnia [...] maja 1949 r. jasno wynika, iż przedmiotowy budynek został zakwalifikowany do naprawy.

Jeśli chodzi o pismo Gminy W. z dnia [...] lutego 2001 r., na które powołuje się skarżący H. D. i które miałoby potwierdzać fakt nie istnienia w dniu [...] listopada 1945 r. budynku przy ul. [...], to zdaniem Sądu dokument ten stanowi ocenę dokonaną przez urząd co do stanu budynku w dacie wejścia w życie dekretu [...] i nie może stanowić miarodajnego dowodu na powyższą okoliczność. Ponadto należy zaznaczyć, iż w piśmie tym stwierdzono, że budynek położony w W. przy ul. [...], zburzony podczas wojny nie istniał na tej posesji w dniu [...] listopada 1945 r. gdy tymczasem z dokumentów powołanych w tym piśmie jednoznacznie wynika, iż budynek istniał i nadawał się do odbudowy, naprawy.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w skardze Miasta W., że organ II instancji nie przeprowadził w sposób dokładny postępowania wyjaśniającego, nie rozpatrzył zgromadzonego materiału dowodowego, jak również nie sporządził uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, to zarzuty te są o tyle niezasadne, że uchybienia których dopuścił się organ w zaskarżonej decyzji sporządzając zbyt lakoniczne jej uzasadnienie nie są na tyle istotne by mogły mieć wpływ na wynik sprawy, która w ocenie Sądu została prawidłowo rozstrzygnięta.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.