Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 27/23 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 listopada 2022 r. nr 1601-IOA.4246.26.2022 w przedmiocie kary pieniężnej w związku z ujawnieniem w lokalu niezarejestrowanego automatu do gier postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 27/23 oddalił skargę M.S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: Dyrektor IAS) z 16 listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 100 000 złotych w związku z ujawnieniem w lokalu niezarejestrowanego automatu do gier.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wyegzekwowanie nałożonych na niego decyzjami Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu kar pieniężnych w kwocie ponad 170 000 zł (aktualna wysokość zadłużenia) przekracza jego możliwości finansowe i spowoduje, że skarżący nie będzie mógł w przyszłości realnie zarobkować. Wskazał, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone na wniosek Naczelnika III Urzędu Skarbowego w Szczecinie.

Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie rozprawy w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata aktu lub czynności z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać ich wykonanie, zanim sprawa zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08).

Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20).

Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu choćby lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo przytoczenie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19).

Należy też przypomnieć, że postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 27/23, WSA w Opolu w postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku w niniejszej sprawie, rozpoznając wniosek skarżącego, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia, a zatem brak jest podstaw do oceny, czy zaistniały przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej sformułowane w art. 61 § 3 p.p.s.a.

W ocenie sądu drugiej instancji sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Podobnie jak wniosek rozpoznawany przez sąd pierwszej instancji, tak i ten nie zawiera argumentacji, która uzasadniałaby udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Po raz kolejny skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnił tego wniosku w sposób przekonujący. Uzasadnienie wniosku ogranicza się bowiem do lakonicznego stwierdzenia, że wyegzekwowanie nałożonych na niego decyzjami Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu kar pieniężnych (przy aktualnej wysokości zadłużenia w kwocie ponad 170 000 zł) przekracza możliwości finansowe strony i spowoduje, że skarżący nie będzie mógł w przyszłości realnie zarobkować. Argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku nie może być również stwierdzenie, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone na wniosek Naczelnika III Urzędu Skarbowego w Szczecinie, z treści wniosku nie wynika bowiem nic więcej.

Brak argumentacji wspierającej żądanie skarżącego oraz niezałączenie jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację materialną – uprawdopodobniających istnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – musiało prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku.

W tej sytuacji, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.