II GSK 2433/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-06	
Data wpływu	2021-11-08	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Dorota Dąbek
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6460 Znaki towarowe	
Hasła tematyczne	Własność przemysłowa	
Sygn. powiązane	VI SA/Wa 1855/20	
Skarżony organ	Urząd Patentowy RP	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok, uchylono zaskarżoną decyzję organu i poprzedzającą ją decyzję organu	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 776; art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art 129 ust. 2 pkt 2; Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1855/20 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. Sp. z o.o. w D. 3800 (słownie: trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1855/20, oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 1 lipca 2020 r. Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej, na podstawie art. 245 ust 1 pkt 1 oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 oraz art 129 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 oraz z 2015 r. poz. 1266, dalej: p.w.p.), po rozpatrzeniu wniosku A. sp. z o.o. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 30 marca 2017 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny perlage, zgłoszony w dniu 05.12.2014 roku pod numerem Z.436491 przez Spółkę (wcześniej: P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa, Warszawa, Polska).

Organ wyjaśnił, iż podstawą wydania decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy, przeznaczony do oznaczania towarów z klasy 32 tj. wody mineralne, był art 129 ust. 1 pkt 2 oraz art. 129 ust. 2 pkt p.w.p.

Zdaniem organu przedmiotowe oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w stosunku do towarów zawartych w wykazie towarów i usług załączonych do podania. Ma ono określone znaczenie, a mianowicie w odniesieniu do napojów oznacza sposób ich produkcji, to jest metodę nasycania wody dwutlenkiem węgla. W odniesieniu do wskazanych w wykazie wód mineralnych, zgłoszone oznaczenie jest bezpośrednio opisowe. Znak ten jest znakiem słownym, pozbawionym jakiejkolwiek grafiki oraz nie zawiera żadnych dodatkowych elementów, które ewentualnie mogłyby wyróżnić go i spowodować powstanie w świadomości odbiorców asocjacji między znakiem towarowym i źródłem komercyjnego pochodzenia. Urząd, po przeanalizowaniu dowodów załączonych przez Zgłaszającego do pisma z dnia 2 maja 2016 r. stwierdził także, iż materiał dowodowy w sprawie nie jest wystarczający do ustalenia nabycia przez oznaczenie słowne perlage wtórnej zdolności odróżniającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonym wyrokiem z 10 listopada 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1855/20 oddalił skargę.

Zdaniem WSA, Urząd prawidłowo ustalił, że słowo "perlage" posiada określone znaczenie, wskazuje bowiem na sposób produkcji napojów, polegający na zastosowaniu metody nasycania dwutlenkiem węgla pochodzenia naturalnego, co sprawia, że bąbelki są drobne, a ich uwalnianie odbywa się powoli. Zatem sporne oznaczenie - wskazując na metodę produkcji wód mineralnych - ma charakter bezpośrednio i konkretnie opisowy wobec tych towarów i nie może być zawłaszczone dla oznaczenia nim produktów lub usług pochodzących od jednego przedsiębiorstwa.

Sporny znak nie spełnia prawidłowo funkcji odróżniającej, ponieważ nie ma żadnych cech (znamion), które utkwiłyby w pamięci odbiorcy i pozwoliły zindywidualizować dany towar na rynku wśród towarów tego samego rodzaju, ale pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Znak perlage w kontekście oferowanych towarów w klasie 32 stanowi informacje o właściwościach wód mineralnych - wskazuje bowiem na sposób ich produkcji. Oznaczenie tego rodzaju może występować obok znaku towarowego, ale samodzielnie nie może być znakiem towarowym. Ponadto jest to oznaczenie, które ze względu na swoją użyteczność informacyjną powinno pozostać do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego, którzy prowadzą tego samego rodzaju działalność gospodarczą, świadczą usługi i/lub produkują tego samego rodzaju towary co zgłaszający. Także przedstawione przez Spółkę materiały nie potwierdzają nabycia wtórnej zdolności odróżniającej dla znaku słownego perlage.

Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając mu:

1. w ramach podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo rażącego naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez ocenę materiału dowodowego w sposób wybiórczy i sprzeczny z logiką i doświadczeniem życiowym oraz niedokładne zbadanie sprawy i bezkrytyczne przyjęcie ustaleń organu jako prawidłowych, a w konsekwencji błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że:

• słowo "perlage" posiada konkretne znaczenie o charakterze informacyjnym, tj. wskazuje na "sposób produkcji napojów, polegający na zastosowaniu metody nasycenia dwutlenkiem węgla pochodzenia naturalnego", podczas gdy słowo to nie występuje w języku polskim i zostało stworzone przez Skarżącego na potrzeby marketingowe;

• przeciętny konsument towarów takich jak woda do picia, którym jest ogół społeczeństwa polskiego, bez żadnego zastanowienia, wręcz natychmiastowo, dostrzeże w oznaczeniu "perlage" opis towaru, podczas gdy jest to niemożliwe, gdyż słowo to nie opisuje żadnej cechy związanej z wodą;

• przeciętny konsument zrozumie znaczenie słowa "perlage" jako wskazujące na metodę produkcji wód mineralnych, podczas gdy nawet jeżeli przyjąć, że słowo to posiada znaczenie w języku francuskim, które wskazuje na metodę produkcji wina, to przeciętny polski konsument nie zna na tyle języka francuskiego, żeby znać znaczenie tego słowa;

co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uznania, że oznaczenie słowne "perlage" nie posiada zdolności odróżniającej.

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania administracyjnego oraz niedokładnego zbadania sprawy i bezkrytycznego przyjęcia ustaleń organu jako prawidłowych, w szczególności:

• pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego do załatwienia sprawy. Organ wybiórczo ocenił materiał dowodowy przedłożony przez Skarżącego na wykazanie nabycia wtórnej zdolności odróżniającej oznaczenia "perlage", podczas gdy całościowa i zgodna z zasadami postępowania administracyjnego ocena dowodów winna prowadzić do odmiennych wniosków;

• powielenie błędnej, sprzecznej z logiką i zasadami doświadczenia życiowego oceny dowodów dokonanej przez Urząd Patentowy, że przedstawione przez Skarżącego dowody na nabycie wtórnej zdolności odróżniającej dotyczą oznaczenia słowno-graficznego "perlage", a nie oznaczenia słownego "perlage", podczas gdy ideą znaku słownego jest stosowanie go w określonej grafice;

co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uznania, że oznaczenie słowne "perlage" nie nabyło wtórnej zdolności odróżniającej w dacie zgłoszenia;

c) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez daleko idącą niekompletność uzasadnienia zaskarżonego wyroku i brak szczegółowego i pełnego odniesienia się w uzasadnieniu do zarzutów podniesionych w skardze, co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania sądu;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze, podczas gdy przeprowadzenie dowodów było niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a obowiązkiem sądu odwoławczego jest dążenie do poznania prawdy.

2. w ramach podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.2 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że oznaczenie "perlage" składa się wyłącznie z elementów wskazujących na cechy towaru, uznanie tego znaku za opisowy i nieposiadający pierwotnej zdolności odróżniającej, podczas gdy jest to fantazyjna nazwa wymyślona przez Skarżącego na potrzeby marketingowe, co miało wpływ na wynik sprawy;

b) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 130 p.w.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że stosowanie oznaczenia "perlage" razem z oznaczeniem "Cisowianka" wyklucza nabycie przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, podczas gdy stosowanie oznaczenia jako część innego znaku towarowego nie wyklucza nabycia przez to oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, co miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji z 30 marca 2017 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła też, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów powołanych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Organ nie skorzystał z uprawnienie do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107).

Należy jednak nadmienić, że w skardze kasacyjnej zarzuty zostały w ten sposób sformułowane, że istnieje podstawa do łącznego ich rozpoznania. Z jednej strony, sformułowano zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.2 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. poprzez uznaniu, że oznaczenie "perlage" składa się wyłącznie z elementów wskazujących na cechy towaru oraz art. 130 p.w.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że stosowanie oznaczenia "perlage" razem z oznaczeniem "Cisowianka" wyklucza nabycie przez zgłoszone oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej, a z drugie, sformułowano zarzuty natury procesowej odnoszące się do niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w odniesieniu do oceny przesłanki zdolności odróżniającej oraz wtórnej zdolności odróżniającej, a więc naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a., zarówno przez organ, jak i przez Sąd I instancji.

Należy zauważyć, że zarówno organ, jak i Sąd I instancji z jednej strony, przyjęły, że zgłoszony do rejestracji celem uzyskania prawa ochronnego znak słowny "perlage" ma charakter opisowy, gdyż ma określone znaczenie w języku polskim (pomimo pochodzenia z języka francuskiego) wskazujące w sposób bezpośredni na sposób produkcji napojów, polegający na zastosowaniu metody nasycenia dwutlenkiem węgla pochodzenia naturalnego, a z drugiej, że skarżąca nie wykazała, że oznaczenie to nabyło w wyniku używania wtórną zdolność odróżniającą. O ile w kwestii pierwotnej konkretnej zdolności odróżniającej poprzez opisowość zgłoszonego oznaczenia udowodnienie jej braku obciąża organ, o tyle udowodnienie wtórnej zdolności odróżniającej obciąża osobę, która z tego wywodzi skutki prawne, a więc podmiot wnoszący o udzielenie prawa ochronnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie miała potrzeby udowadniania wtórnej zdolności odróżniającej, z uwagi na fakt, że oznaczenie "perlage" posiada pierwotną zdolność odróżniającą.

Zgodnie z obowiązującym w dniu złożenia przez skarżąca wniosku o udzielenia prawa ochronnego art. 129 ust. 1 p.w.p nie udzielało się praw ochronnych na oznaczenia, które:

1) nie mogą być znakiem towarowym;

2) nie mają dostatecznych znamion odróżniających.

Z kolei ust. 2 powołanego przepisu stanowił, że z zastrzeżeniem art. 130 nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które:

1) nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone;

2) składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności;

3) weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że znakiem opisowym, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. jest znak, który ma cechy aktualnej (podlega ocenie obiektywnej i sprowadza się do ustalenia, czy z punktu widzenia aktualnych warunków rynku oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich jego uczestników), konkretnej (znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony) i bezpośredniej opisowości (przekazuje informację o cechach konkretnego towaru wprost, wyraźnie i jednoznacznie, tak że może być ona również do odczytania wprost, a nie drogą skojarzeń). (Wyrok NSA z 6.07.2023 r., II GSK 474/20, LEX nr 3614023).

Należy jednak zauważyć, że pierwszą przesłanką odmowy udzielenia prawa ochronnego na dane oznaczenie, z powodu jego opisowości jest wyłączność tej cechy istniejąca w zgłoszonym znaku. Z uwagi na spory dotyczące kwestii cechy "wyłączności" w orzecznictwie unijnym przyjęto, że nie jest konieczne, aby oznaczenia i wskazówki składające się na znak towarowy były rzeczywiście używane w chwili dokonywania zgłoszenia w sposób opisowy w stosunku do towarów lub usług lub cech charakterystycznych tych towarów lub usług. Wystarczy, że takie oznaczenia i wskazówki mogą być używane do takich celów. Należy zatem odmówić rejestracji oznaczenia, jeżeli co najmniej jedno z jego możliwych znaczeń określa właściwość danych towarów lub usług (wyrok ETS z 23 października 2003, C-191/0, ECLI:EU:C:2003:579, pkt 32). Zasada ta została następnie powtórzona również w wyroku NSA z 20.04.2021 r. (II GSK 720/18, LEX nr 3171691), iż znak towarowy ma charakter opisowy i jest pozbawiony dostatecznych znamion odróżniających, w rozumieniu art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 z późn. zm.), jeżeli przynajmniej w jednym ze swych możliwych znaczeń określa właściwość (cechę) towarów, do oznaczania których został zarejestrowany. Stąd w ramach badania przesłanki wyłączności opisowości zgłoszonego oznaczenia wystarczające jest, że w jednym swoich znaczeń dany zwrot opisuje rodzaj towaru, jego pochodzenie, jakość, ilość, wartość, przeznaczenie, sposób wytwarzania, skład, funkcję lub przydatność.

W ramach przesłanki aktualności opisowości, podnosi się, że "nie ulega wątpliwości, że opisowe jest więc takie oznaczenie, które jest aktualnie używane i jako takie odnosi się do cech towarów czy usług" (W. Gierszewski, Przeszkoda opisowości w praktyce udzielenia praw na znaki towarowe, Warszawa 2022, s. 62). Należy jednak zauważyć, że rozwój systemu znaków towarowych zarówno na gruncie prawa unijnego, jak i krajowego poszerzył możliwość przyjęcia, że konkretne oznaczenie ma charakter "aktualnej opisowości". Mianowicie przyjęto, że wystarczy samo istnienia prawdopodobieństwa opisowości, aby uniemożliwić uzyskanie ochrony zgłoszonego oznaczenia (Wyrok TSUE z 04 maja 1999, C-108/97 and C-109/97, ECLI:EU:C:1999:230). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że aktualność zawsze podlega ocenie obiektywnej i sprowadza się do ustalenia, czy z punktu widzenia aktualnych warunków rynku oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich jego uczestników. Należy przy tym zaznaczyć, że ustawodawca wskazał przy formułowaniu przeszkody opisowości możliwość służenia w obrocie do wskazywania przykładowo wymienionych cech. Stąd wskazuje się, że wprawdzie na cechę tę ma wpływ przewidywana opisowość, ale musi ona wynikać z aktualnej sytuacji rynkowej (zob. W. Gierszewski, Przeszkoda opisowości w praktyce udzielenia praw na znaki towarowe, Warszawa 2022, s. 64, W. Włodarczyk, Zdolność odróżniająca znaku towarowego : z uwzględnieniem ustawy - Prawo własności przemysłowej, Lublin 2001, s. 173). Należy jednak zauważyć, że ów obowiązek wnioskowania na przyszłość co do aktualności opisowości zgłoszonego oznaczenia jest krytykowany w doktrynie (Y. Basire, The assessment of the descriptive character of a sign revisited in Apoteke, JIPL&P 2017/12, no. 2, s. 78–79, W. Gierszewski, Przeszkoda opisowości w praktyce udzielenia praw na znaki towarowe, Warszawa 2022, s. 65). W wyroku TSUE z 6 grudnia 2018 r. (C‑629/17, ECLI:EU:C:2018:988) przyjęto, że oznaczeniami i wskazówkami są jedynie te, które mogą służyć, w ramach zwykłego używania, z punktu widzenia konsumenta, do określenia – albo bezpośrednio, albo poprzez wymienienie jednej z istotnych cech – towaru lub usługi, co do których dokonano zgłoszenia (wyrok z dnia 20 września 2001 r., Procter & Gamble/OHIM, C‑383/99 P, EU:C:2001:461, pkt 39). Stąd należy wnosić, że badanie aktualności opisowości zgłoszonego oznaczenia zawsze odnosi się do zwykłego używania z punktu widzenia konsumenta. Stąd sama możliwość wskazania na określoną cechę zostaje zawężona do istniejących w danym momencie racjonalnych i przewidywalnych oczekiwań.

Z kolei przesłanka konkretności opisowości wskazuje na konieczność badania konkretnej cechy danego towaru, dla którego oznaczanie jest przeznaczone. Chodzi więc o wyraźne wskazanie cechy w odniesieniu do zgłoszonych towarów lub usług. W wyroku TSUE z 6 grudnia 2018 r. (C‑629/17, ECLI:EU:C:2018:988) trafnie przyjęto, że tym względzie dokonany przez prawodawcę wybór terminu "właściwość" podkreśla fakt, że oznaczeniami objętymi omawianym przepisem są tylko te, które służą do określania, z łatwością rozpoznawanej przez zainteresowany krąg odbiorców, cechy towarów lub usług, dla których wystąpiono o rejestrację (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 marca 2011 r., Agencja Wydawnicza Technopol/OHIM, C‑51/10 P, EU:C:2011:139, pkt 50; z dnia 10 lipca 2014 r., BSH/OHIM, C‑126/13 P, niepublikowany, EU:C:2014:2065, pkt 21). Przy badaniu konkretnie istniejącej opisowości wskazuje się na relacje łączące zgłoszone oznaczenia ze zgłoszonymi towarami lub usługami, dla których ma pełnić funkcje znaku towarowego. Ta relacja jednak zawsze odnosi się do relewantnego kręgu odbiorców.

Ostatnia cecha opisowości to jej bezpośredniość. Chodzi więc w tym przypadku o łatwość rozpoznania określonej cechy przez relewantny krąg odbiorców danego towaru lub usługi. Stąd powołanym już wyroku TSUE z 6 grudnia 2018 r. (C‑629/17, ECLI:EU:C:2018:988) stwierdza się, że można odrzucić zgłoszenie danego oznaczenia na podstawie art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2008/95 jedynie wtedy, gdy można racjonalnie założyć, iż będzie ono faktycznie postrzegane przez zainteresowane kręgi jako opis wspomnianych cech (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lipca 2014 r., BSH/OHIM, C‑126/13 P, niepublikowany, EU:C:2014:2065, pkt 22). W literaturze wskazuje się, że "omawiana reguła odnosi się w istocie do sposobu postrzegania oznaczenia przez jego odbiorców. Ten zaś zależy od trzech czynników: rodzaju oznaczenia, rodzaju towarów/usług i wzorca odbiorcy danej kategorii towarów czy usług, a także sposobu postrzegania przez niego oznaczeń, w tym poziomu jego uwagi. Bezpośredniość opisu polegać ma na "natychmiastowym", prima facie i bez głębszego zastanowienia dostrzeżeniu cech towarów/usług" (W. Gierszewski, Przeszkoda opisowości w praktyce udzielenia praw na znaki towarowe, Warszawa 2022, s. 70).

Należy przy tym zauważyć, że na rozstrzygniecie, czy dane oznaczenie ma charakter opisowy nakładają się kwestie językowe. W literaturze podnosi się, że "ocena co do opisowości obcojęzycznego oznaczenia będzie wypadkową:

i) generalnej popularności/powszechności danego języka,

ii) poziomu skomplikowania użytego słowa oraz

iii) poziomu specjalizacji towarów/usług, a przez to grona ich odbiorców" (W. Gierszewski, Przeszkoda opisowości w praktyce udzielenia praw na znaki towarowe, Warszawa 2022, s. 93).

Element ten jest szczególnie istotny w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że skarżąca wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego na znak słowny "perlage". Niewątpliwie słowo to nie występuje w języku polskim, wbrew twierdzeniom organu (s. 8 decyzji z dnia 01 lipca 2020r.). Pochodzi z języka francuskiego i odnosi się do metody nasycenia dwutlenkiem węgla pochodzenia naturalnego. W wyroku Sądu Unii Europejskiej z 28 listopada 2017r. przyjęto, że z definicji zawartej w słowniku Le Grand Robert wynika, że określenie "perlage" odnosi się z jednej strony do "zjawiska perlenia się, tworzenia się drobnych pęcherzyków w cieczy", a z drugiej strony do "tworzenia się kropelek oleju na elektrodach świec w silnikach spalinowych w następstwie niecałkowitego spalenia". We wskazanym wyżej wyroku Sąd UE stwierdził, że oceny opisowego charakteru zgłoszonego znaku towarowego ("perlage") należy dokonać z punktu widzenia przeciętnych konsumentów francuskojęzycznych w Unii, ponieważ znak ten jest zasadniczo tworzony przez wyrażenie, które posiada znaczenie w języku francuskim. Na gruncie systemu unijnego dotyczącego jeszcze wspólnotowego znaku towarowego przyjęto bowiem, że oznaczeniu odmawia się rejestracji, jeżeli jest ono opisowe lub nie ma charakteru odróżniającego w języku jednego państwa członkowskiego, nawet jeśli posiada zdolność rejestracyjną w innym państwie członkowskim. Stąd w wyroku TSUE z 19 września 2002 (C-104/00 P, ECLI:EU:C:2002:506) uznano, że skoro sporne oznaczenie nie ma charakteru odróżniającego na obszarach anglojęzycznych, nie ma potrzeby badania wrażenia, jakie może ono wywierać na osobach mówiących w innych językach wspólnotowych.

Z kolei w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że skarżąca występuje o przyznanie jej ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy brać pod uwagę istnienie bądź brak opisowości zgłoszonego oznaczenia dla odbiorców w Polsce, a więc w stosunku do osób polskojęzycznych.

Rozstrzygając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że po pierwsze język francuski nie jest popularnym językiem w Polsce. Teza ta również została wypowiedziana w uzasadnieniu decyzji organu.

Po drugie, słowo "perlage" nie należy do słów powszechnie używanych nawet przez te osoby, które znają język francuski. Wprawdzie, jak stwierdził organ występuje ono w słowniku Le Grand Robert, tym niemniej znajomość konkretnych słów w języku obcym jest różna i są takie, które są popularne i znane nawet przez osoby, których znajomość danego języka obcego jest nikła, jak i są takie, których znajomość jest nikła nawet przez osoby dobrze znające dany język obcy. Przykładowo słowo to nie występuje w innym słowniku Hachette - Le Dictionnaire du Français (Hachette 1989). Świadczy to o małej popularności tego sformułowania w języku francuskim.

Po trzecie, wnioskowane oznaczenie odnosi się do wody mineralnej. Trafnie organ wskazuje, że krąg odbiorców takiego towaru jest praktycznie nieograniczony – znajdują się w nim bowiem zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym. Tym bardziej określenie "perlage" będzie się jawić dla tych wszystkich osób jako słowo o charakterze fantazyjnym, bo tylko niewielka liczba osób wśród tych dobrze wykształconych będzie w sposób naturalny i automatyczny odnosiła wskazane słowo do zjawiska perlenia się, tworzenia się drobnych pęcherzyków w cieczy. Należy przy tym podkreślić, że przyjęło się używać określenia woda gazowana, lekko gazowana, średnio gazowana – a więc powszechnie stosowane w obrocie w odniesieniu do zawartości dwutlenku węgla w wodzie są tego typu określenia. Stąd należy przyjąć, że określenie "perlage" ma charakter fantazyjny dla większości odbiorców towaru, dla którego oznaczenie zostało zgłoszone, a nie informację o cesze towaru. W jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że w razie użycia w znaku towarowym oznaczeń o charakterze informacyjnym w języku obcym, tylko nabywca dostatecznie dobrze znający ten język zwróci na to uwagę. Zatem, tylko dla tej właśnie kategorii nabywców znak towarowy, zawierający oznaczenia o charakterze informacyjnym związane z towarem, nie pełni funkcji odróżniającej co do pochodzenia towaru. Natomiast dla nabywcy, który nie zna dostatecznie dobrze języka obcego, oznaczenie takie będzie miało charakter fantazyjny. W konsekwencji, znak towarowy, zawierający w języku obcym treści informacyjne związane z towarem bądź usługą, posiada zdolność rejestracyjną, jeżeli dla znaczącej części krajowych nabywców, nieznających w dostatecznie dobrym stopniu tego języka, znak ten pełni funkcję odróżniającą co do pochodzenia towaru (wyrok NSA z 11.12.2013 r., II GSK 1406/12, ONSAiWSA 2015, nr 5, poz. 95, wyrok NSA z 27.06.2007 r., II GSK 56/07, LEX nr 338429).

Również na gruncie systemu unijnego Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 9 marca 2006 r. w sprawie C-421/04 "M." przeciwko G. SA "M." (Zbiór Orzeczeń 2006, s. I-2303) przyjął, że nic nie stoi na przeszkodzie rejestracji w państwie członkowskim w charakterze krajowego znaku towarowego wyrazu zapożyczonego z języka innego państwa członkowskiego, w którym jest on pozbawiony charakteru odróżniającego lub jest opisowy w odniesieniu do towarów lub usług, dla których wniesiono o rejestrację, chyba że zainteresowani odbiorcy w państwie członkowskim, w którym wniesiono o rejestrację, byliby w stanie odczytać znaczenie tego słowa.

Rozstrzygnięcie więc kwestii zdolności odróżniającej rodzajowych oznaczeń obcojęzycznych zależy zatem od dwóch czynników: po pierwsze, od ustalenia kręgu odbiorców towarów oznaczonych danym znakiem towarowym, a po drugie, od ustalenia, czy odbiorcy towarów są w stanie rozpoznać wyłącznie opisowy charakter znaku towarowego.

Zdolność odróżniającą należy zaś badać ad casum z uwzględnieniem rodzaju towaru, określonego dla niego kręgu odbiorców i kręgu podmiotów wytwarzających lub wprowadzających towar do obrotu. W niniejszej sprawie należy więc przyjąć, że zgłoszony do udzielenia prawa ochronnego znak towarowy "perlage" nie ma charakteru opisowego, a więc ani nie jest wyłącznie ani aktualnie, ani konkretnie, ani bezpośrednio opisowe w odniesieniu do odbiorców wód mineralnych w Polsce, dla których został on przeznaczony. Dodatkowo należy podkreślić, że jak już wyżej została stwierdzone w odniesieniu do analizy cechy aktualności opisowości zgłoszonego oznaczenia sama możliwość wskazania na określoną cechę zostaje zawężona do istniejących w danym momencie racjonalnych i przewidywalnych oczekiwań. Trudno oczekiwać, aby znajomość języka francuskiego w tym słowa "perlage" wzrosła w społeczeństwie polskim, a więc, że będzie ono odnosiło się do cechy wody mineralnej, skoro powszechnie stosowane są inne sformułowania dotyczące nasycenia wody dwutlenkiem węgla, jasne i zrozumiałe dla polskiego konsumenta. Stąd w przyszłości również będzie postrzegane jako fantazyjne.

Z uwagi na fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż zgłoszony do rejestracji znak słowny "perlage" na towary należące do klasy 32 – wody mineralne, posiada pierwotną zdolność odróżniającą - nie było potrzeby rozważać zarzutów odnoszących się do negowanej przez organ oraz Sąd I instancji wtórnej zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia.

Z kolei odnosząc się do zarzutów natury procesowej, trafne jest stanowisko skarżącej kasacyjnie dotyczących naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a. przez organ oraz kontrolujący go Sąd I instancji. Organ powołał się na znaczenie słowa "perlage", które pochodzi ze strony internetowej skarżącej kasacyjnie. Nie uwzględnił natomiast, że słowo to nie występuje w Słowniku języka polskiego, co Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę z urzędu. Z kolei prawidłowo został ustalony krąg odbiorców oraz pochodzenie słowa "perlage". Nieprawidłowo również zostało ocenione przez organ i kontrolujący go Sąd I instancji, że nabywcy towaru, dla którego został zgłoszony przedmiotowy znak, rozumieją go jako oznaczenie opisowe, skoro sam organ w swojej decyzji wskazywał, że znajomość języka francuskiego, z którego słowo "perlage" się wywodzi jest niewielka w społeczeństwie polskim. Stąd również organ wyciągnął nieprawidłowy wniosek, że konsumenci wody mineralnej będą identyfikować słowo "perlage" jako cechę opisową, pomimo że nie znają języka francuskiego, a słowo to w języku polskim nie występuje. Stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym uprawniał więc organ do przyznania skarżącej kasacyjnie prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy, z tym że organ ocenił nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy opierając znaczenie słowa "perlage" na jego tłumaczeniu zawartym na stronie internetowej skarżącej kasacyjnie i przyjmując, że w związku z tym, że termin ten występuje w języku polskim.

Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Mając na względzie wyżej zaprezentowaną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżony wyrok, zaś uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi do skierowanej WSA w Warszawie - uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed sądem I instancji, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. Na sumę kosztów składają się uiszczone przez skarżącą wpisy od skargi oraz skargi kasacyjnej oraz opłata kancelaryjna za wniosek o sporządzenie uzasadnienia przez Sąd I instancji, a także wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej. Wysokość tego wynagrodzenia określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).