Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 414/15 ze skargi A. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty stypendium doktoranckiego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

W dniu 10 lutego 2017 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sygn. akt IV SA/Wr 414/15 ze skargi A. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy wypłaty stypendium doktoranckiego.

Z akt sprawy wynika, że ww. skarga na decyzję Rektora wraz z aktami sprawy została złożona przez organ w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 26 czerwca 2015 r. (data prezentaty sądu). Zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2015 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wr 414/15, nadano symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę. Zarządzono doręczenie skarżącemu odpisu odpowiedzi na skargę oraz stosownych pouczeń.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi.

W odpowiedzi na wezwania skarżący w dniu 15 lipca 2015 r. (data prezentaty sądu) złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

Pismem z dnia 30 lipca 2015 r. (data prezentaty sądu) Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu.

Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. sprawę skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 19 stycznia 2016 r.

W dniu 4 stycznia 2016 r. (data prezentaty sądu) pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe z dnia 17 grudnia 2015 r.

Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika organu i zakreślił termin 14 dni w celu ustosunkowania się do pisma skarżącego z dnia 17 grudnia 2015 r., zwrócił się do sądu powszechnego z prośbą o wypożyczenia akt sprawy niezbędnych do rozpoznania sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym, zobowiązał pełnomocnika organu do uzupełnienia akt administracyjnych i odroczył rozprawę.

Przy piśmie z dnia 4 lutego 2016 r. (data prezentaty sądu) organ uzupełnił akta sprawy.

Przy piśmie z dnia 5 lutego 2016 r. (data prezentaty sądu) sąd powszechny wypożyczył akta spraw, którymi dysponował, informując jednocześnie, że akta jednej ze spraw zostały wypożyczone do innego Wydziału tamtejszego Sądu.

Zarządzeniem z dnia 14 marca 2016 r. Sąd I instancji ponownie zwrócił się do sądu powszechnego o wypożyczenie akt sprawy, uprzednio przekazanych do innego Wydziału.

W piśmie z dnia 21 kwietnia 2016 r. (data prezentaty sądu) organ ustosunkował się do pisma skarżącego z dnia 17 grudnia 2015 r.

Zarządzeniem z dnia 11 maja 2016 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 20 czerwca 2016 r.

W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył kolejne wnioski dowodowe.

W piśmie z dnia 23 maja 2016 r. organ wniósł, na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a."), o przeprowadzenie dochodzenia na temat rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego.

W piśmie procesowym z dnia 1 czerwca 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył kolejne wnioski dowodowe.

Zarządzeniem z dnia 15 czerwca 2016 r. zdjęto sprawę z wokandy w dniu 20 czerwca 2016 r.

W piśmie z dnia 19 lipca 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący wniósł o zmianę adwokata z urzędu.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016 r. umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zmianę pełnomocnika z urzędu.

Zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 28 września 2016 r.

W dniu 28 września 2016 r. Sąd I instancji odroczył termin ogłoszenia orzeczenia do dnia 29 września 2016 r.

Wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 października 2016 r.

W dniu 21 listopada 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, sporządzoną jak podał przez pełnomocnika z urzędu będącego adwokatem.

W dniu 28 listopada 2016 r. (data prezentaty sądu) pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 września 2016 r.

Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącego, do wskazania czy wobec złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, cofa wniesioną w dniu 21 listopada 2016 r. skargę kasacyjną.

W odpowiedzi na wezwania Sądu, pełnomocnik oświadczył, że nie sporządził, ani nie wnosił skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 września 2016 r. Wniósł o doręczenie odpisu ww. skargi kasacyjnej.

W dniu 29 grudnia 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący ponownie wniósł o zmianę pełnomocnika z urzędu, a w piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r. (data prezentaty sądu) o doręczenie odpisu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzonej przez jego dotychczasowego pełnomocnika.

W piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r. (data prezentaty sądu) pełnomocnik skarżącego poinformował, iż nie składa oświadczenia o skuteczności wniesienia skargi kasacyjnej gdyż jej nie sporządził, nie podpisał i nie złożył w Sądzie, nadto podtrzymał swoją opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

W piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu poinformował Prokuratora Rejonowego [...] o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu podpisu pełnomocnika i posłużeniu się podrobioną skargą kasacyjną.

W piśmie z dnia 7 lutego 2017 r. (data prezentaty sądu) Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd, że brak jest podstaw do zmiany wyznaczonego pełnomocnika z urzędu.

W tych okolicznościach skarżący, wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 414/15. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem I instancji, nakazanie WSA we Wrocławiu żeby rozpoznał wniosek o przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 8 000 złotych tytułem odszkodowania za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz o zwolnienie skarżącego z opłaty od skargi na przewlekłość postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Sąd I instancji przez swoją bezczynność uniemożliwia skarżącemu dostęp do Naczelnego Sądu Administracyjnego, czym rażąco narusza art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, art. 45 Konstytucji RP, art. 177 P.p.s.a. oraz art. 11 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2016 r. poz. 1259 - zwanej dalej "ustawą"). Wyznaczony w ramach prawa pomocy pełnomocnik z urzędu odmawia sporządzenia skargi kasacyjnej, a Okręgowa Rada Adwokacka odmawia zmiany pełnomocnika. W ocenie skarżącego to Sąd I instancji winien zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej o zmianę pełnomocnika z urzędu dla skarżącego, gdyż obecnie skarżący nie może wnieść skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całym postępowaniu, a zatem wniosek skarżącego o zwolnienie z opłaty od skargi na przewlekłość jest niecelowy.

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Konieczne jest, więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (26 czerwca 2015 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (10 lutego 2017 r.) minęło wprawdzie ponad rok, jednakże w tym czasie Sąd I instancji trzykrotnie wyznaczał terminy rozprawy, by ostatecznie w dniu 29 września 2016 r. (po roku i 3 miesiącach od dnia wpływu skargi do Sąd) wydać wyrok oddalający skargę. Sprawa po prawidłowym i terminowym zrealizowaniu wstępnych czynności sądowych, została skierowana do rozpoznania na rozprawie. Rozprawa wyznaczona na dzień 19 stycznia 2016 r. została odroczona z przyczyn podanych wyżej, a kolejne terminy rozprawy wyznaczane były niezwłocznie. Ustalenia faktyczne tej sprawy pozwalają uznać, iż Sąd I instancji podejmował czynności sprawnie i bez zbędnej zwłoki, zmierzając do wydania wyroku w dniu 29 września 2016 r.

W tych okolicznościach działań Sądu nie można zatem uznać za opieszałe, a okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia sądowego, w omawianej sprawie, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę Sądu, tym bardziej, że postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 414/15 zakończyło się wyrokiem oddalającym skargę w całości. Również kwestie związane z czynnościami w postępowaniu międzyinstancyjnym nie mogą świadczyć o opieszałości WSA we Wrocławiu. Jak wynika z akt sprawy, Sąd I instancji poinformował Prokuratora Rejonowego [...] o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu podpisu pełnomocnika i posłużeniu się podrobioną skargą kasacyjną. Dopóki zatem kwestia ta nie zostanie wyjaśniona, skarga kasacyjna nie może zostać przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego, iż to Sąd I instancji winien zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej o zmianę pełnomocnika z urzędu dla skarżącego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, iż przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny adwokata z urzędu powoduje jedynie taki skutek, że jego całkowite wynagrodzenie wraz ze zwrotem jego kosztów jest pokrywane z budżetu tego Sądu i obejmuje całość działań tego adwokata. Przyznanie przez Sąd prawa pomocy nie obejmuje zatem samego wskazania adwokata bowiem wyznaczenia konkretnego pełnomocnika dokonuje Okręgowa Rada Adwokacka. Stąd Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do zmiany osoby pełnomocnika z urzędu, a wszelkie działania zmierzające do zakwestionowania nieprawomocnego wyroku Sądu I instancji winna podjąć strona zainteresowana.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.