Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia części kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

II SA/Bd 192/09

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104) - po rozpatrzeniu odwołania D. C. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2008r. w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranej kwoty [...] zł dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami, utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje: na podstawie prawomocnych decyzji zobowiązano skarżącą do wpłacenia [...] zł nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego.

Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. skarżąca wniosła o umorzenie powyższych należności. Organ dnia [...] listopada 2005 r. wyraził D. C. zgodę na rozłożenie należności na [...] rat. Pierwsza rata płatna w kwocie [...] zł, a pozostałe po [...] zł miesięcznie. W dniu [...] grudnia 2006 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie pozostałej do spłaty należności, tj. kwoty [...] zł, z uwagi na trudną sytuację finansową. Postępowanie w powyższym zakresie zostało zakończone odmową umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 368/07 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalającym skargę.

Wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta B. o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty.

Wniosek uzasadniła bardzo trudną sytuacją finansową. Do wniosku załączyła zaświadczenia o złym stanie zdrowia, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Wskazała wydatki, które ponosi, oświadczyła jednocześnie, że jej dochód stanowi emerytura w kwocie [...] zł i alimenty od byłego męża w kwocie [...] zł., o które toczy się postępowanie w sądzie powszechnym o ich obniżenie.

Rozpoznając wniosek skarżącej organ wskazał, że różnica pomiędzy dochodem stanowiącym przychód, a wydatki wynosi [...] zł. Organ l instancji dochód ten uznał za przekraczający kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593; ze zm.) stanowiący w przypadku osoby samotnie gospodarującej kwotę 477 zł netto.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na uchwałę Rady Miasta B. z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...], która przewiduje częściowe lub całkowite umorzenie zobowiązania tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy brak jest jakichkolwiek dochodów w rodzinie lub ściągnięcie wierzytelności zagraża interesom dłużnika. Organ stwierdził, że skarżąca nie spełnia wymogów określonych w § 3 ust. 1 pkt 6 powyższej uchwały i nie zachodzą okoliczności pkt 7, 8 i 9 tego aktu.

W wyniku odwołania skarżącej od decyzji organu l instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu l instancji z tą samą argumentacją prawną jak uczynił to organ l instancji.

Na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., wśród dodatkowych kosztów zwiększających koszty wydatków stałych podała telefon z opłatą [...] zł.

Dodała również, co zresztą podnosiła wcześniej we wniosku o umorzenie zobowiązania, że spłaca byłego męża z tytułu wyrównania dorobku ([...] zł) oraz raty do Urzędu Miasta w B., oprócz powyższych wydatków ponosi koszty lekarstw z uwagi na rozpoznane przez lekarzy schorzenia oraz żyje z uwagi na zaistniały stan faktyczny w nędzy.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271), zwanej dalej: p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych względów niż zostały podniesione w jej treści.

W ocenie Sądu organ przekroczył przy rozpoznawaniu sprawy granice swobodnej oceny materiału dowodowego wyrażone w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Istota zasady swobodnej oceny dowodów sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

We wniosku o umorzenie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego skarżąca podniosła, że ponosi wydatki związane z zakupem lekarstw. Dołączyła rachunki potwierdzające tą okoliczność oraz zaświadczenia od lekarzy. Załączyła również orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ rozpoznając sprawę całkowicie pominął tą okoliczność. Niewykluczone, że z uwagi na schorzenia skarżącej jest ona zmuszona ponosić stałe koszty związane z zakupem lekarstw.

Organ l instancji ustalając kryterium dochodowe wliczył do dochodu zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, który jest właśnie przyznany skarżącej z uwagi na orzeczoną niepełnosprawność. Niezrozumiałe, zatem jest nieuwzględnienie w tej sytuacji przy ustalaniu kryterium dochodowego skarżącej wydatków związanych z zakupem lekarstw.

W celu wyjaśnienia sprawy organ mógł przecież przesłuchać skarżącą w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie i zażądać decyzji na podstawie, której to świadczenie zostało jej przyznane.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy może przecież dojść do sytuacji, że świadczenie pielęgnacyjne zostanie w całości skonsumowane wydatkami na lekarstwa. Nie można też wykluczyć bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego, że koszty lekarstw przekraczają przyznany zasiłek pielęgnacyjny. W ocenie Sądu organ pominął również okoliczność podnoszoną przez skarżącą w zakresie wydatków w kwocie [...] zł związanych ze spłatą byłego męża. Organ nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia umocowania tych wydatków. Informacje skarżącej podnoszone w pismach procesowych powinny być zweryfikowane i udokumentowane. Być może powyższy wydatek wynika ze zobowiązania nałożonego decyzją, czy też orzeczeniem sądu.

W skardze skarżąca podniosła, że dodatkowym kosztem stałym ponoszonym przez nią jest opłata za telefon. Okoliczność tą organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy również powinien zweryfikować.

Organ weźmie również pod uwagę stałe raty, które skarżąca jest zobowiązana płacić do Urzędu Miasta w związku z nienależnie pobranym dodatkiem mieszkaniowym, tj. [...] zł.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ jeszcze raz ustali kryterium dochodowe skarżącej, mając na uwadze zalecenia zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Z uwagi na powyższe uchybienia organu l i II instancji w zakresie niedokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Tym samym organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organ naruszył w rozpoznawanej sprawie zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w powyższym przepisie.

Zaskarżone decyzje naruszyły również postanowienia wyrażone w art. 77 § 1 k.p.a., który to przepis stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 135 p.p.s.a.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.