Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Jakub Zieliński WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. M. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki oddala skargę

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 465/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy T. W. przyznania prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na skutek odwołania wnioskodawcy Wojewoda winien rozpoznać sprawę ponownie, w jej całokształcie, tj. zarówno w aspekcie zgodności zaskarżonej decyzji organu I instancji Prezydenta Miasta L. z prawem, jak i jej merytorycznej zasadności oraz celowości. Tymczasem, jak wynika z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy ograniczył się do kontroli legalności decyzji organu I instancji, uchybiając tym samym zasadzie z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa"). Na tle tego przepisu w szczególności nietrafne jest stanowisko Wojewody, że "organ odwoławczy nie może narzucić organowi I instancji dokonania wypłaty świadczenia, bowiem nie jest dysponentem środków". Wskazane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż w świetle całokształtu uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób wykluczyć, że gdyby organ odwoławczy nie oparł się na przywołanym wyżej, błędnym stanowisku co do zakresu przysługującej mu kompetencji, w sprawie mogłoby zapaść rozstrzygnięcie odmiennej treści. Dalej Sąd wskazał, że zakres kognicji ograniczony do kryterium legalności cechuje natomiast kontrolę sprawowaną przez sąd administracyjny, co wynika jednoznacznie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa). Analizując, w związku z dyspozycją art. 135 Ppsa, z tej perspektywy także decyzję Prezydenta Miasta Leszna, będącą niewątpliwie decyzją uznaniową, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszenia prawa. W ocenie Sądu, organ I instancji odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Wskazane przez organ motywy takiego rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w stopniu nie pozwalającym na postawienie jej zarzutu niedozwolonej arbitralności.

Rozpoznając sprawę ponownie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] oraz orzekł o przyznaniu T. W. stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki w szkole wyższej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Prokurator Rejonowy w L.zarzucając jej naruszenie:

– zasady uznania administracyjnego (art. 55 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy),

– zasady uwzględniania interesu społecznego (art. 7 KPA),

– zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 KPA),

– zasady dwuinstancyjności (art. 15 KPA),

– obowiązek wyczerpującego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 KPA),

– zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 KPA).

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał m.in., że prawodawca pozostawił organowi I instancji swobodę w wyborze konsekwencji stosowanego przepisu art. 55 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Naruszeniem prawa przez Prezydenta Miasta uzasadniającym uchylenie w całości jego decyzji z dnia [...] marca 2012 r., byłoby więc zdaniem skarżącego, tylko szczególnie istotne (rażące) naruszenie wymienionej ramy swobody uznania. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r. sformułował jednoznaczną ocenę, że "organ I instancji odmawiając Skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Wskazane przez organ motywy takiego rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w stopniu nie pozwalającym na postawienie jej zarzutu niedozwolonej arbitralności". W ocenie skarżącego zarzut niedozwolonej arbitralności można natomiast postawić Wojewodzie, który nie wykonując wytycznych WSA w Poznaniu o ponowne rozpoznanie "zgodności zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta z prawem, jak i jej merytorycznej zasadności oraz celowości", bez uwzględnienia postawy T. W., ilości środków Funduszu Pracy pozostających w dyspozycji Prezydenta Miasta L. na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu, a w szczególności ich efektywne wykorzystanie w sprawie bezrobotnego oraz bez jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn i przebiegu rozumowania prowadzącego organ odwoławczy do wydania rozstrzygnięcia uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz przyznał stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki w szkole wyższej z dniem 20grudnia 2011 r.

Wyrokiem z dnia 17 października 2013r. sygn. akt IV SA/Po 390/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu Sąd m.in. stwierdził, iż wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Nadto Sąd ten przytoczył treść uzasadnienia wyroku w sprawie IV SA/Po 465/12, iż organ I instancji odmawiając wnioskodawcy przyznania stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Zatem Sąd ten przesądził o prawidłowości i legalności decyzji organu I instancji. Natomiast organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie nie miał podstaw prawnych do odstąpienia od oceny dokonanej w wyroku. Organ odwoławczy uchylając więc decyzję organu I instancji i dokonując odmiennej oceny zaskarżonej decyzji niż dokonana w przytoczonym wyroku, dopuścił się naruszenia art.153 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2012r. o odmowie przyznania stypendium T. W. z tytułu podjęcia dalszej nauki. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny sprawy i podkreślił, iż jest związany wyrokami administracyjnymi Sądu zapadłymi w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł T. W. domagając się jej uchylenia i podnosząc naruszenie przepisów art.7, 15, 107 § 3 kpa, poprzez brak stosownego rozpatrzenia sprawy i należytego uzasadnienia decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 9 czerwca 2014r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Na gruncie niniejszej sprawy ponownie podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu (orzeczeniach) sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem.

Z uwagi na powyższe zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w powołanych powyżej wyrokach, a w szczególności w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 465/12, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając decyzję organu II instancji w uzasadnieniu wskazał, że analizując, w związku z dyspozycją art. 135 Ppsa, także decyzję organu I instancji Prezydenta Miasta L., będącą niewątpliwie decyzją uznaniową, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszenia prawa. W ocenie Sądu organ I instancji odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Wskazane przez organ motywy takiego rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w stopniu nie pozwalającym na postawienie jej zarzutu niedozwolonej arbitralności.

Wobec powyższego w wyroku tym Sąd przesądził o prawidłowości i legalności decyzji organu I Instancji, z kolei Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2013r. sygn. akt IV SA/Po 390/13 wyraźnie wskazał, iż organ odwoławczy rozpoznający sprawę ponownie nie miał podstaw prawnych do odstąpienia od oceny dokonanej w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012r. Zatem organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji i dokonując odmiennej oceny zaskarżonej decyzji niż dokonana w wyroku z 30 sierpnia 2012r. dopuścił się naruszenia art. 153 Ppsa.

Podkreślić więc trzeba, iż na mocy cytowanych wyżej wyroków, którymi niniejszy skład jest związany na mocy art. 153 Ppsa, należy przyjąć, że organ I instancji odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego stypendium nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego, a zaskarżona decyzja organu II instancji z dnia [...] stycznia 2014r. odpowiada prawu.

Na marginesie należy wskazać, iż choć uzasadnienie zaskarżonej decyzji w głównej mierze zawiera przytoczenie przebiegu sprawy, a tylko ostatnich parę zdań stanowi uzasadnienie merytoryczne i to bez oceny decyzji organu I instancji, jednak z uwagi na prawidłowe rozstrzygnięcie, jak również wobec kategorycznego stwierdzenia w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012r., że wskazane przez organ I instancji motywy rozstrzygnięcia należy ocenić jako dopuszczalne i uzasadniające wydaną decyzję w sprawie odmowy przyznania stypendium, Sąd uznał, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik niniejszego postępowania. Lakoniczność uzasadnienia, jak też brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, wskazuje co prawda na niedochowanie należytej dbałości o jego jakość, co prowadzi w dalszej kolejności do uchybienia zasadzie przekonywania (art.11 kpa), jednak nie dyskredytuje podjętego rozstrzygnięcia. Jeżeli motywy podjętej decyzji są w uzasadnieniu wystarczająco wyeksponowane, a rezultat postępowania jest zgodny z prawem, to samo formalne naruszenie przepisów kpa powstałe na etapie redagowania jej uzasadnienia, nie może być oceniane jako istotne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.