Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. M. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi T. M. (dalej w skrócie: "skarżący") reprezentowanego przez adw. S. B. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego.

Stan faktyczny i prawny ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę S. M.

Skarżący w dniu 10 lutego 2020 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], SKO działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2020 r., poz. 256 – dalej w skrócie: "k.p.a.") - zawiesiło postępowanie administracyjne w sprawie odwołania złożonego przez skarżącego od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką S. M.

W uzasadnieniu postanowienia SKO podało, że akt sprawy wynika, iż przed organem I instancji oraz przed SKO było prowadzone postępowanie o przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. M. (małżonki skarżącego) w związku z opieką nad niepełnosprawną córką S. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylając wyrokiem decyzje organów obu instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. M., sformułował wskazanie prawne, iż posiadanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej uprawnienia do emerytury nie stanowi przeszkody do ustalenia opiekunowi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę emeryturę. Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną twierdząc, że nie jest możliwe przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o pobieraną emeryturę.

SKO stwierdziło, że zagadnienie wstępne, w tym wypadku rezultat postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, i konieczne jest zawieszenie postępowania w sprawie wniesionego odwołania od decyzji Wójta z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skutkiem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego może być bowiem konieczność przyznania M. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną S. M., co z kolei jednoznacznie wyklucza na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych możliwość przyznania tego świadczenia na rzecz skarżącego w niniejszej sprawie. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m. in. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie SKO, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji przyjęcie, że rozpoznanie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, w sytuacji gdy skarżący spełnia przesłanki by przyznać mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, nie jest to natomiast uzależnione od spełnienia przesłanek przez małżonkę skarżącego, a co za tym idzie rezultat postępowania kasacyjnego nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy;

2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż rozpoznanie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny;

3) art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji pominięcie okoliczności, iż na osobę wymagającą opieki tj. córkę skarżącego nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że podstawą wydawania orzeczeń w postępowaniu administracyjnym winien być stan faktyczny z daty orzekania. Na dzień orzekania prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało przyznane, ani małżonce skarżącego – M. M., ani skarżącemu. Skarżący spełnia natomiast przesłanki ustawowe do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką i takie też prawo winien uwzględnić organ wydając pozytywną decyzję.

Skarżący przytoczył stanowisko zaprezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, iż organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Tym samym w ocenie skarżącego podstawy do zawieszenia postępowania nie będzie stanowiła kwestia warunkująca określoną treść rozstrzygnięcia, np. decyzję pozytywną dla strony.

Skarżący stwierdził, że toczące się postępowanie związane z przyznaniem prawa świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jego małżonki nie stanowi przeszkody do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącego fakt, że strona na skutek zawieszenia postępowania zostaje pozbawiona środków do życia przesądza o konieczności rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast w razie pozytywnego rozpoznania jego wniosku, oraz pozytywnego zakończenia sprawy z wniosku małżonki skarżącego - tylko jedna osoba z uprawnionych będzie mogła pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Prawem obywatela jest bowiem wybór najlepszej z możliwych opcji wspomagania przez Państwo w tak ciężkiej sytuacji, jaką jest opieka nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią postanowienie narusza przepisy prawa procesowego – art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

SKO przyjęło, iż w sprawie zachodzi tak zwana "kwestia prejudycjalna" -rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. SKO wskazało, że z urzędu posiada informację, iż o świadczenie pielęgnacyjne ubiegała się również małżonka skarżącego – M. M. Organy odmówiły jej przyznania świadczenia, albowiem ma ustalone prawo do emerytury. Decyzje te zostały uchylone przez tutejszy Sąd,

a aktualnie sprawa znajduje się przed Naczelnym Sądem Administracyjny, wskutek wniesionej przez SKO skargi kasacyjnej. Jak argumentowało SKO, istnieje zatem możliwość, że skarga kasacyjna zostanie oddalona i zajdzie konieczność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. M., co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. uniemożliwi przyznanie tego świadczenia skarżącemu. Takie wnioskowanie jest wadliwe.

Po pierwsze, art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. stanowi, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wcześniejsze ustalenie prawa do tego świadczenia na osobę wymagającą opieki. Na gruncie niniejszej sprawy takie skonfigurowanie nie zachodzi. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia – choć nie potwierdzają tego akta sprawy – wydane wobec M. M. decyzje były negatywne, a zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę skarżącego – S. M. nie zostało ustalone. Ewentualny wyrok NSA oddalający skargę kasacyjną będzie miał ten skutek, że organy będą zobowiązane rozpoznać wniosek M. M. z uwzględnieniem ocen prawnych wyrażonych przez sądy obu instancji. Innymi słowy, wyrok NSA nie ustali prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla żony skarżącego, lecz wskaże w jaki sposób organy powinny rozpoznać wniosek w tym przedmiocie. Należy odnotować, że związanie oceanami prawnymi wyrażonymi

w wyrokach sądów administracyjnych obu instancji będzie obejmować wyłącznie ten stan faktyczny, jaki stanowił podstawę wydanych w sprawie decyzji. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadne zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego uzależnione jest wydanie decyzji. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu w żaden sposób nie ingeruje w zakres związania wyrokiem NSA w razie oddalenia skargi kasacyjnej, albowiem NSA – podobnie jak i uprzednio WSA

w Rzeszowie – w ogóle nie będzie się zajmował kwestią przesłanki negatywnej

z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Jeżeli skarżący uzyska świadczenie pielęgnacyjne na córkę, a następnie NSA oddali skargę kasacyjną, to negatywna przesłanka przyznania tego świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. będzie dotyczyła jego żony. Związanie organów wyrokiem NSA w razie oddalenia skargi kasacyjnej nie będzie obejmować tej materii, albowiem stanowi ona nowy element prawny

i faktyczny, który nie wchodził w zakres kontroli WSA w Rzeszowie przy wydaniu wyroku uchylającego decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego żonie skarżącego z uwagi na ustalone prawo do świadczenia emerytalnego i tym samym nie będzie wchodzić w zakres związania wyrokiem NSA.

Jak wynika z treści art. 153 P.p.s.a. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie." Na sprawę administracyjną, o której mowa w tym przepisie składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Zmiana okoliczności faktycznych i prawnych, jaka zachodziłaby w razie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu przed ewentualnym wyrokiem oddalającym skargę kasacyjną przez NSA w sprawie dotyczącej jego żony, stanowiłaby novum w kontekście art. 153 P.p.s.a. i pozwalałaby zastosować wobec niej art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.

W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że nie było podstaw do zawieszenia postepowania administracyjnego i uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.