Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. N. z dnia 27 października 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. N. oraz J. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosków o najem lokalu socjalnego do realizacji postanawia - przyznać D. N. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata

Wnioskiem z dnia 27 października 2014 r., uzupełnionym pismem dnia 21 listopada 2014 r., strona skarżąca D. N. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi D. N. oraz J. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania wniosków o najem lokalu socjalnego do realizacji.

W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca w osobie D. N. wskazała, że rodzina skarżącej (osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą, to córka skarżącej – D. K. – uczennica szóstej klasy szkoły podstawowej oraz partner skarżącej – J. K. – osoba bezrobotna, która nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych) utrzymuje się wyłącznie z dochodów otrzymywanych przez skarżącą z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony.

Skarżąca oświadczyła, że rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, wyjaśniła, że rodzinie przysługiwał dodatek mieszkaniowy, niemniej jednak, z uwagi na wygaśnięcie umowy najmu, w chwili obecnej nie mogą z niego korzystać.

Jako dochody skarżąca wymieniła dochód, jaki uzyskuje z tytułu umowy o pracę, wskazując jego wysokości – [...] zł brutto miesięcznie.

Do wniosku nie dołączyła żadnych dokumentów źródłowych, potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje.

Pismem z dnia 06 listopada 2014 r. strona skarżąca w osobie D. N. została wezwana do:

1) nadesłania, w terminie 7 dni:

a) zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, z którego wynika wysokość aktualnego miesięcznego wynagrodzenia brutto i netto, otrzymywanego przez D. N.;

b) zaświadczenia z urzędu pracy, że J. K. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku;

c) wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;

d) oświadczenia o stałych, niezbędnych kosztach utrzymania – z określeniem z jakiego tytułu są ponoszone i w jakiej wysokości;

2) jednoznacznego wskazania, w terminie 7 dni, czy strona skarżąca wnosi o ustanowienie radcy prawnego, czy też adwokata.

Dodatkowo poinformowano D. N., że powyższe informacje są niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem samo oświadczenie w tym względzie nie jest wystarczające.

Odpis przedmiotowego wezwania D. N. otrzymała w dniu 17 listopada 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie D. N., w zakreślonym terminie, złożyła do akt pismo z dnia 21 listopada 2014 r., w którym sprecyzowała, że poza zwolnieniem od kosztów wnosi o ustanowienie adwokata.

Oświadczyła, że stałe opłaty ponoszone przez skarżącą to kwota [...] zł miesięcznie.

Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła:

- zaświadczenie z [...] listopada 2014 r. o zatrudnieniu i wynagrodzeniu skarżącej, z którego wynika wysokość miesięcznego wynagrodzenia otrzymywanego przez skarżącą z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony (kwota: [...] zł brutto;

[...] zł netto);

- oświadczenie z [...] listopada 2014 r., że partner skarżącej – J. K. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu skarżącej, gdyż nie pracuje, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, nie pobiera zasiłku z urzędu pracy, ani świadczeń z opieki społecznej, czy też renty;

- wyciąg z rachunku bankowego posiadanego przez skarżącą za okres od sierpnia 2014 r. do listopada 2014 r. (saldo końcowe [...] zł);

- kserokopię zawiadomienia o zmianie wysokości odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego (miesięczna wysokości odszkodowania od kwietnia 2014 r. wynosi [...] zł);

- kserokopię prognozy zużycia energii elektrycznej od [...] września 2014 r. do [...] października 2014 r. ([...] zł brutto);

- kserokopię faktury za wywóz śmieci na kwotę [...] zł, z terminem płatności do [...] grudnia 2014 r.

Następnie D. N., przy piśmie z 02 grudnia 2014 r., nadesłała do Sądu zaświadczenie z Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2014 r., z którego wynika, że na dzień wydania przedmiotowego zaświadczenia do ww. urzędu nie wpłynęło zeznanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2013 r. dotyczące J. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: ppsa, rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy.

Zgodnie z art. 243 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 2).

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustawodawca użył w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 cytowanej ustawy (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).

Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu i stanowi wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego. Prawo pomocy służy realizacji dostępu do sądu osób, które ze względu na wyjątkowo ciężką sytuację materialną i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów tego postępowania, a często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. W konsekwencji, dopiero gdy posiadane przez nich środki okażą się niewystarczające do obrony swoich praw przed sądem, może być im przyznane prawo pomocy. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę.

Podkreślenia wymaga, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna się zatem liczyć z wydatkami na ten cel. Sąd podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 lipca 1980 r. o sygn. akt I CZ 99/1980 (publ. LEX nr 8257), że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla utrzymania. Należy wskazać, iż przyznanie przez Sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I FZ 26/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia.

W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu argumentów wnioskodawcy – D. N. oraz załączonych przez nią dokumentów, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wykazała ona, iż spełnia przesłankę warunkującą przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wnioskodawczyni żyje skromnie. W chwili obecnej uzyskuje dochód w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony.

W związku z powyższym, biorąc pod uwagę aktualne koszty utrzymania oraz liczbę osób pozostających na wyłącznym utrzymaniu skarżącej (małoletnia córka skarżącej oraz bezrobotny partner skarżącej bez prawa do zasiłku), należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Dlatego na podstawie art. 254 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.