Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A P Sp. z o.o. w W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1464/16 w sprawie ze skargi A P Sp. z o.o. w W na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] maja 2016 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji L Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [..] października 2015 r. nr [..], 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A P Sp. z o.o. w Warszawie kwotę 7375 (słownie: siedem tysięcy trzysta siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę A P Sp. z o.o. w W (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 19 lipca 2013 r. w Łasku na drodze powiatowa nr 2371E zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy z ładunkiem piasku – podsypki. Załadowcą przewożonego towaru był A O prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" A O. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej norm:

– nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu – 26,4 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 7,4 t (ok. 38,95% dopuszczalnej wartości);

– masa całkowita pojazdu – 41,3 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi) – przekroczenie dmc o 9,3 t (ok. 29,06% dopuszczalnej wartości).

Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na na A P Sp. z o.o z siedzibą w Ł karę pieniężną w łącznej wysokości 15.000 złotych.

Inspektor decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Warszawie oddalił skargą na powyższą decyzję. Sąd przypomniał, że organ nałożył na skrzącego karę uznając, że spełniły się przesłanki z art. 140aa ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137), dalej: p.r.d.

Sąd I instancji wyjaśnił, że z treści art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd (tj. na przewoźnika), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Odpowiedzialność tych podmiotów (w tym załadowcy) ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) i jest niezależna od jego (przewoźnika) odpowiedzialności. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na ten podmiot powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności (sprawy) lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140 aa ust. 1 p.r.d. Właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy lub dowody wskazują na wpływ lub godzenie się organizatora transportu, nadawcy, odbiorcy, załadowcy lub spedytora na powstanie naruszenia warunków przewozu, przy czym chodzi tu o wpływ lub godzenie się o charakterze realnym i bezpośrednim. W ocenie Sądu I instancji organy wydające decyzje w I i II instancji wywiązały się z tego obowiązku, prawidłowo ustalając zarówno, że skarżący był załadowcą jak i że wystąpiła przesłanka nałożenia kary pieniężnej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dla wykazania, że nie miał wpływu i nie godził się na wyjazd przeładowanego pojazdu.

Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z § 2 ust. 4 umowy sprzedaży kruszywa z dnia 25 kwietnia 2013 r. Nr S8/5/405/289/2013, zawartej pomiędzy Dragodos S.A. – kupujący, a Inżynieria-Budownictwo-Drogownictwo Sp. z o.o. – sprzedawca, ten ostatni podmiot zobowiązany był na swój koszt i ryzyko dokonać ważenia oraz załadunku materiałów na środki transportu wskazane przez kupującego. Kupujący zaś miał odbierać materiał w godzinach wskazanych w zamówieniu.

Z kolei na podstawie umowy ustnej zawartej pomiędzy A P Sp. z o.o. a podmiotem I –B –D Sp. z o.o., czynności załadunkowe powierzone zostały A P Sp. z o.o. Treść umowy ustanej potwierdza jednoznacznie zlecenie Nr 135.3.2013.19 z dnia 28 marca 2013 r., zgodnie z którym IBD Sp. z o.o. zleciło podmiotowi – A A O: "wykonanie załadunku piasku na samochody na terenie kopalni O w ilości około 100 000 ton w cenie 1,5 netto tona przy wydobyciu z pod wody oraz 1,0 zł netto tona przy wydobyciu ponad wodę oraz ewentualnie załadunku z hołdy".

Organ ustalił (co wynika z akt sprawy), że w dniu 7 listopada 213 r. wpisano do Krajowego Rejestru Sądowego podmiot "A" Sp. z o.o. spółka ta powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy A O prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A " A O , wpisanego do Ewidencji Działalności Gospodarczej pod nr REGON [..], w spółkę kapitałową – jednoosobową spółkę z o.o., na podstawie oświadczenia o przekształceniu, złożonego przez A A O, zawartego w akcie notarialnym z dnia 23 lipca 2013 r. Następnie w dniu 15 grudnia 2014 r. z Krajowego Rejestru Sądowego wykreślono A Sp. z o.o. i wpisano A PSp. z o.o. Wpis ten dokonany został na podstawie aktu notarialnego z dnia 29 października 2014 r., zmienionego aktem notarialnym z dnia 8 grudnia 2014 r.

W ocenie Sądu I instancji, organ zasadnie przyjął, że A P Sp. z o.o. jest następcą prawnym A O prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" A O.

WSA przypomniał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że załadowca nie podjął żadnych czynności weryfikacyjnych, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym.

WSA stwierdził, że strona skarżąca nie poczyniła żadnych aktów staranności, aby upewnić się, czy nie wypuszcza na zewnątrz nieprawidłowo załadowanego bądź przeładowanego pojazdu. Skarżący jako podmiot profesjonalnie wykonujący czynności załadunku powinien znać powszechnie obowiązujące przepisy prawne, określające dopuszczalną ładowność poszczególnych rodzajów pojazdów.

Sąd I instancji podkreślił, że po załadunku pojazd nie był zważony, a jedynie w ten sposób można było sprawdzić czy jest normatywny. Jeżeli załadowca nie posiada wagi umożliwiającej takie ważenie i pozwala na wyjechanie na drogę publiczną niezważonego pojazdu, to oznacza, że godzi się z ewentualnością nienormatywności pojazdu, a w konsekwencji ma wpływ na wynikające z tego naruszenie zasad przewozu. Udokumentowanie chociażby próby realnych starań w tym zakresie może być bowiem podstawą do wykazania braku wpływu lub godzenia się nadawcy/załadowcy na powstanie naruszenia.

Spółka zaskarżyła wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., ewentualnie jej uchylenia w całości, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

1. Przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

a. art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 §1 pkt. 4 k.p.a, poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, pomimo istnienia przesłanki skierowania zaskarżonej decyzji do osoby niebędącej stroną, tj. do spółki A P Sp. z o.o. z siedzibą w Ł podczas gdy stroną postępowania był w rzeczywistości Pan A O , co skutkuje jej nieważnością,

b. art. 145 §1 ust. 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 pkt. 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości pomimo istnienia ku temu przesłanek w postaci skierowania zaskarżonej decyzji do osoby niebędącej stroną, tj. do spółki A P Sp. z o.o. z siedzibą w Ł podczas gdy stroną postępowania był w rzeczywistości Pan A O , co skutkuje jej nieważnością,

c. art. 135 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności, bądź ewentualne nieuchylenie w całości, decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] października 2015 r. nr [..],

d. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 k.p.a. oraz art. 109 k.p.a., przy uwzględnieniu art. art. 156 §1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona nią decyzja wydana i doręczona w stosunku do spółki A PSp. z o.o. z siedzibą w Ł, która nie jest stroną niniejszego postępowania, co skutkuje jej nieważnością,

e. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art.80 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona nią decyzja została wydana z przekroczeniem przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i ustalenie wbrew zebranemu materiału dowodowemu oraz zasadom logiki, że A O miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia polegającym na przejeździe po drogach publicznych pojazdów normatywnych bez zezwolenia.

2. Przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w postaci:

a. art. 64 w związku z art. 140aa ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu decyzji o nałożeniu na A P Sp. z o.o. z siedzibą w Ł kary pieniężnej w wysokości 15 000,00 zł podczas gdy z okoliczności oraz dowodów zgromadzonych w toku niniejszego postępowania nie wynika aby A O miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia polegającym na przejeździe po drogach publicznych pojazdów normatywnych bez zezwolenia;

b. art. 140 aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie przedmiotowego postępowania, podczas gdy z okoliczności sprawy oraz zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, że to nie strona dokonywała załadunku nienormatywnego pojazdu i nie miała wpływu na powstanie wskazanego naruszenia, wobec czego postępowanie w niniejszej sprawie powinno zostać umorzone.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w drugiej zarzuty materialne. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna Spółki ma usprawiedliwione podstawy, dlatego jej skutkiem musiało być uchylenie skarżonego wyroku.

W ocenie Sądu II instancji pośród zarzutów procesowych najdalej idącymi są te, które podnoszą naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym zakresie Spółka twierdzi, że Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy, gdyż nie zastosował ich i nie uchylił decyzji organów, które naruszały prawo, bo zostały skierowane do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, a więc zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Zdaniem NSA zarzuty te są trafne. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że naruszenie przepisów prawa, które stało się przyczyną nałożenia kary miało miejsce w dniu 19 lipca 2013 r. W tej dacie, A O prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna pod firmą "A". Powołanie przez niego w późniejszym czasie jednoosobowej spółki z o.o. działającej pod firmą A P nie było przekształceniem prawnej formy działania tego podmiotu skutkującym zniesieniem prawnego bytu dotychczasowej osoby fizycznej. A O jako osoba fizyczna istniał w dniu 19 lipca 2013 r., jak i w dniu wydania decyzji. Zatem to ten podmiot był właściwy do udziału w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary. Przecież podmiotem odpowiadającym za naruszenia przepisów u.t.d. jest przewoźnik, załadowca, spedytor. Ustawa nie wiąże tej odpowiedzialności z prawną formą jej prowadzenia, ale rolą w jakiej występuje podmiot dopuszczający się naruszeń przepisów ponosi odpowiedzialność za naruszenie. Co istotne, w rozpoznawanej sprawie powstanie spółki A P nie wiązało się z utratą bytu prawnego podmiotu – założyciela tej spółki, zatem nie może być mowy o sukcesji i przejmowaniu jakichkolwiek zobowiązań z mocy prawa. Do takiego przejęcia mogłoby dojść w trybie umownym, oczywiście ze wszystkimi ograniczeniami prawa zobowiązaniowego, ale ta kwestia w ogóle nie jest istotna dla rozpoznawanej sprawy. Dodać należy, że wydanie decyzji w stosunku do spółki A P miało miejsce z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

W zakresie pozostałych zarzutów należy przyjąć ich niezasadność ze względu na ich przedwczesny charakter. W sytuacji, gdy decyzja nie została skierowana do strony, a więc podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów p.r.d. niemożliwa jest ocena prawidłowości stosowania prawa materialnego i procesowego.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.