Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. W. i A. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] na podstawie art. 61 a k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 , poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. i A. W. - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta - Gminy S. z dnia [...] października 1990 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, ze T. i A. W. po sprecyzowaniu pierwotnie sformułowanego wniosku, wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta - Gminy S. z dnia [...] października 1990 r., Nr [...], udzielającej pozwolenia na budowę budynku gospodarczego i mieszkalnego w S. przy ul. S. [...].

Organ przywołał wcześniejsze rozstrzygnięcia i stwierdził, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., Nr [...] Wojewoda [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta - Gminy S. z dnia [...] października 1990 r., Nr [...], udzielającej pozwolenia na budowę budynku gospodarczego i mieszkalnego w S. przy ul. S. [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powyższą decyzję utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., Nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2002 r.,w sprawie o sygn. akt IV SA 2760/00 oddalił skargę na ww. decyzję.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 61 a 1 k.p.a., gdy żądanie o wszczęcie postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z przywołanego unormowania wynika, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego __ dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wystąpienie w sprawie takich elementów, jak: te same podmioty, ten sam przedmiot i taki sam interes prawny strony, dotyczący wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego wskazuje na tożsamość sprawy. Powyższe oznacza, że sprawa administracyjna została już załatwiona ostatecznie i nie może być ponownie przedmiotem postępowania. Naruszenie tej reguły przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga sankcje nieważności.

Organ stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie, a w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wojewody [...] Nr [...], utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] listopada 2000 r., na którą skargę Naczelny Sąd Administracyjny oddalił prawomocnym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2002 r.

Zdaniem organu pierwszej instancji, w świetle ww. okoliczności brak było podstaw do wszczęcia postępowania, po myśli wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i należało odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z przepisem art. 61 lit.a k.p.a.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012r.znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia T. i A. W. na ww. postanowienie Wojewody [...] - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przywołał przebieg postępowania w sprawie przedstawiony szczegółowo także przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że skoro decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] października 1990r., była już przedmiotem badania w postępowaniu nieważnościowym, to przeprowadzenie postępowania i wydanie kolejnego rozstrzygnięcia w tym trybie jest niedopuszczalne, gdyż byłoby ono obarczone wadą określoną w art. 156 § 1 kpt 3 k.p.a.

Organ drugiej instancji podkreślił, że przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest możliwe tylko w przypadku, gdy wszczęcie takiego postępowania jest dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, stąd też organ wojewódzki słusznie odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego z uwagi na wystąpienie przeszkód o charakterze przedmiotowym.

Dodatkowo w nawiązaniu do argumentacji zawartej w zażaleniu, co do nowych okoliczności w sprawie, organ ¡i instancji wskazał, że istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, stanowią przesłanki do wznowienia postępowania w myśl art. - 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ podkreślił też, że wbrew zarzutom zażalenia nie stwierdził naruszenia w postępowaniu przed organem pierwszej instancji zasad wynikających z art. 7, 8 i 9 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. złożyli T. i A. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotne znaczenie dla sprawy i mogące mieć wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez dokonanie tzw. błędu w subsumcji, tzn. uznanie stanu faktycznego dotyczącego wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego za tożsamy przedmiotowo i podmiotowo ze stanem istniejącym podczas wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. , Nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2000 r., na którą skargę Naczelny Sąd Administracyjny oddalił prawomocnym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2002 r., podczas gdy we wniosku skarżący podnosili nowe okoliczności, mianowicie takie, iż w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje - pozwolenia na budowę dla tego samego budynku gospodarczego położonego w S. przy ul. S. [...] na działce nr [...]; że pozwolenie na budowę zostało zatwierdzone bez projektu technicznego budynku gospodarczego, oraz że został wydany tylko jeden dziennik budowy dla budynku mieszkalnego.

Ponadto zarzucono naruszenie art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przez organ I instancji rzeczywistej intencji skarżących i samodzielnego dokonania tym samym kwalifikacji prawnej wniosku i wyboru właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie zaskarżone i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego postanowienia pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W sprawie doszło do uzasadnionej odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec aktu, który był już przedmiotem kontroli w tym nadzwyczajnym trybie, a zapadłe rozstrzygnięcia zostały skontrolowane w postępowaniu sądowym, skutkującym oddaleniem skargi. Te okoliczności zostały szczegółowo opisane w przywołanych powyżej uzasadnieniach postanowień obu instancji.

Sąd podziela stanowisko organów - w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest dopuszczalne ponowne wszczęcie postępowania nieważnościowego, wobec aktu, który w takim trybie był już przedmiotem kontroli.

Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana ostatecznych decyzji administracyjnych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych.

Decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wydanie nowej decyzji jest więc jedynym sposobem całkowitego lub częściowego pozbawienia decyzji ostatecznej jej mocy obowiązującej (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 83 wraz z powołaną literaturą).

Dla stwierdzenia, czy konkretna sprawa administracyjna została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną należy ustalić, czy występuje tożsamość sprawy zdeterminowana przez elementy podmiotowe i przedmiotowe sprawy oraz podstawę prawną uprzedniego rozstrzygnięcia. Tożsamość sprawy administracyjnej wyznaczają elementy decydujące o tożsamości skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów tego stosunku, identyczność przedmiotu stosunku (czyli węzła praw i obowiązków stron stosunku) oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej (por. T. Woś W: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wyd. Lexis Nexis Warszawa 2009 str. 567 oraz wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2010 r. sygn. II GSK 1005/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 864/10). Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy nie zmienionych jej okolicznościach faktycznych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 29 kwietnia 1999 r., w sprawie o sygn. akt V SA 1942/98 -ONSA 2000, nr 2, poz. 76; z dnia 20 stycznia 1999 r., w sprawie o sygn. akt III SA 6434/97- Lex nr 37852).

W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że zarówno w sensie przedmiotowym jak i podmiotowym zachodziła tożsamość sprawy już rozpoznanej w postępowaniu nieważnościowym i sprawy objętej ponownym wnioskiem skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji.

W tym miejscu należy powołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2023/01(Lex nr 121768), w którym Sąd stwierdził, że nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie nawet z powołaniem się na inne przyczyny nieważności. Ponowne postępowanie byłoby z góry bezprzedmiotowe dlatego, że ocena legalności mającej podlegać stwierdzeniu nieważności decyzji została dokonana poprzednio.

W odniesieniu do powołanego w toku postępowania sądowego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w sprawie o sygn. akt I OSK 1400/09 wskazać należy, że nie odnosi się on do okoliczności niniejszej sprawy. W sprawie niniejszej nie chodzi (jak w sprawie zakończonej powołanym wyżej wyrokiem) o sądową kontrolę decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie istotą było dokonanie oceny dopuszczalność kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności, po tym jak objęta tym wnioskiem decyzja była już przedmiotem takiej kontroli.

Wobec zarzutu braku tożsamości spraw w świetle nowych okoliczności, które chcieli skarżący podnosić wskazać należy, że nowe okoliczności nie są przesłankami nieważnościowym i w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a., a stanowią, jak słusznie wskazano w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji -przesłanki wznowieniowe w rozumieniu art. 145 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu bezpodstawne są także zarzuty skarżących, co do braku prawidłowego ustalenia intencji skarżących w niniejszym postępowaniu. Skarżący ostatecznie jednoznacznie sprecyzowali swój wniosek w sprawie dochodząc stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji (patrz pismo skarżących z dnia 12 stycznia 2012r., kierowane do wojewody [...]).

Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.( Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.).