III SA/Kr 840/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-11-22	
Data wpływu	2022-06-03	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Hanna Knysiak-Sudyka
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	I OSK 1314/23	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 111; Art. 17; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 nr 0 poz 329; Art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.NP/4115/161/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.	
Uzasadnienie
Burmistrz D. decyzją z dnia 21 marca 2022 r. znak DŚ.5211.7.2022 odmówił przyznania skarżącemu M. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem, że niepełnosprawność powstała w dniu 1 lipca 2015 r.

W uzasadnieniu organ pomocowy wskazał, iż wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie wynika z niego aby niepełnosprawność powstała w okresach wskazanych w tym przepisie. Organ nie zakwestionował opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem. Wskazał jednocześnie, że skarżący nie jest jedyną osobą zobowiązaną względem ojca do alimentacji bowiem ma on jeszcze dwóch synów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Organ podkreślił także, że skarżący, co wynika z jego oświadczenia, prowadził gospodarstwo rolne, godząc pracę z opieką, a dopiero w dniu 1 stycznia 2022 r. zrezygnował z pracy w gospodarstwie.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie: art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie wyroku TK, który przepis ten uznał za częściowo niekonstytucyjny; art. 17 ust 1 ww. ustawy oraz naruszenie art. 75 § 1 i art. 80, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r. znak: SKO.NP/4115/161/2022 utrzymało w mocy decyzję organu i instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że wbrew stanowisku organu I instancji powstanie niepełnosprawności poza okresami wskazanym ustawą nie stanowi przeszkody w przyznaniu wnioskowanego świadczenia, o ile zostałyby spełnione ku temu ustawowe przesłanki. Niemniej jednak w niniejszej sprawie kwestionowana decyzja odpowiada prawu, zaś odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy deklarowanym przez skarżącego zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 17 ust 1 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest tylko rezygnacja z zatrudnienia, w sytuacji gdy przepis stanowi także o niepodejmowaniu zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną;

- art. 78 § 1 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. D.1 na okoliczność sytuacji domowej po śmierci żony W. D., braku faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego, zakresu opieki uniemożliwiającej pracę i jej wymiaru;

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak weryfikacji mimo wyraźnego wniosku w tym zakresie, czy wydający decyzję urzędnik, posiadał stosowne upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych, gdyż brak takiego upoważnienia może stanowić o występowaniu kwalifikowanej wady zaskarżonego rozstrzygnięcia;

- art 75 § 1 k.p.a. i art 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych z pominięciem dowodów z zeznań świadka - żony strony – M. D.1;

- art. 80 k.p.a. poprzez niepoddanie ocenie motywów rezygnacji i niepodejmowania przez M. D. pracy zarobkowej, a jednocześnie wyciągnięcie dla strony negatywnych wniosków, skutkujących odmową przyznania wnioskowanego świadczenia;

- art. 7 k.p.a., art 77 § 1 k.p.a., art 80 k.p.a., art 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie wyjaśnień strony, opinii pracownika socjalnego, wywiadu środowiskowego, dokumentacji medycznej i brak wskazania przyczyn, z powodu których tym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż zakres opieki nad niepełnosprawnym ojcem, pozwalał i pozwala na faktyczne prowadzenie gospodarstwa rolnego przez okres roku i dalej, mimo że wyraźnie skarżący wskazał, że po śmierci matki nie miał i nie ma możliwości, by je prowadzić w dalszym ciągu;

- art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, przy jednoczesnym braku odniesienia się do argumentów odwołania, w sytuacji gdy decyzję należało uchylić i orzec co do istoty sprawy przyznając wnioskowane świadczenie stronie.

W konsekwencji powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza D. odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał ww. art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutki tego wyroku mają znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy. Mimo bowiem, że wyrok Trybunału nie doprowadził do wyeliminowania przez ustawodawcę niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - stanowi zatem dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę̨ interpretacyjną. Co więcej, przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może nadal stanowić podstawy rozstrzygnięć́.

Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność́ powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną skarżącego. Wręcz przeciwnie - data ustalenia niepełnosprawności ojca skarżącego nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji rozstrzygając w zakresie przedmiotowego wniosku skarżącego miał obowiązek procedować́ zatem w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co trafnie zwróciło uwagę SKO w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, stwierdzić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Jak wynika z akt sprawy, ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe, wydanym w dniu 7 stycznia 2020 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność ww. istnieje od 1 lipca 2015 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od listopada 2015 r. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 marca 2022 r. wynika, że opieka skarżącego nad ojcem poruszającym się na wózku inwalidzkim, polega na wykupywaniu i podawaniu leków, podawaniu posiłków, pomocy w ich spożywaniu, dbaniu o higienę osobistą, tj. kąpaniu, goleniu, przebieraniu pampersów, pomocy w ubieraniu i rozbieraniu, umawianiu wizyt lekarskich. Z oświadczeń skarżącego z 31 stycznia 2022 r. oraz 10 marca 2022 r. wynika, że od roku sprawuje on opiekę nad ojcem, wcześniej opiekę sprawowała jego matka, która zmarła w styczniu 2021 r. Jak wyjaśnił skarżący, konieczność sprawowania stałej opieki nad ojcem uniemożliwiała mu prace w gospodarstwie rolnym, dlatego z niej zrezygnował w styczniu 2022 r.

Z powyższego bezsprzecznie wynika, że ojciec skarżącego jest osobą schorowaną i wymagającą opieki drugiej osoby. Jednakże pomimo tego oraz niebudzącej wątpliwości Sądu opieki jaką świadczy skarżący swojemu ojca – w sprawie nie został wykazany związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy w gospodarstwie rolnym, a opieką nad ojcem. Zwrócić należy bowiem uwagę w tym względzie na znajdujące się w aktach sprawy sprzeczne ze sobą oświadczenia skarżącego oraz jego pełnomocnika. Z jednej strony skarżący twierdzi, że zaprzestał pracy w gospodarstwie dopiero w styczniu 2022 r., tj. rok po śmierci matki i przejęcia opieki nad ojcem, co podkreślał w oświadczeniu z dnia 10 marca 2022 r. (k. 26) – wskazywałoby to zatem, że był on w stanie pogodzić opiekę nad ojcem z wykonywanymi pracami w gospodarstwie. Z drugiej strony pełnomocnik skarżącego podniósł w skardze, że skarżący "faktycznie nie prowadzi gospodarstwa rolnego od stycznia 2021 r. a formalnie od 2022 r." Ponadto wątpliwości Sądu co do wiarygodności składnych oświadczeń w zakresie faktycznego prowadzenia gospodarstwa, a następnie zaprzestania w nim pracy przez skarżącego z uwagi na opiekę nad ojcem, wzbudza podnoszona przez pełnomocnika w skardze argumentacja dotycząca braku wykazania przez organ co wyprodukował w swoim gospodarstwie skarżący, kiedy, w jakiej ilości, jaki był rozmiar hodowli, podczas gdy z oświadczenia skarżącego z dnia 10 marca 2022 r. wynika jednoznacznie, że do stycznia 2022 r. wykonywał jedynie "sianie, oranie, zbieranie plonów lata" (k. 26 a.a.). Nie można przy tym pominąć, że pomimo podnoszonych zarzutów, pełnomocnik skarżącego nie przedłożył żadnych dokumentów, wskazujących jaki rodzaj pracy w gospodarstwie rolnym był przez niego wykonywany i z czego tak właściwe (z jakiego rodzaju produkcji/hodowli) faktycznie zrezygnował aby móc pełnić opiekę nad ojcem. Kolegium właściwie wskazało na specyfikę pracy polegającą na prowadzeniu gospodarstwa rolnego i pomimo że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazał on z jakich względów nie jest możliwe dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego i jednoczesne wykonywanie opieki nad ojcem, tym bardziej że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności ojciec skarżącego jest sprawny umysłowo, a zatem potrafi zrozumieć chwilowe pozostawienie go w domu przez skarżącego w celu wykonywania przez niego pracy.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że skarżący nie wskazał także, co stało się, wobec rezygnacji oraz niepodejmowania pracy w gospodarstwem rolnym przez skarżącego - z ziemią, sprzętem, posiadanym inwentarzem.

Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).

Wykładnia art. 17 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna (czy niemożność jej podjęcia) musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowanie opieki, pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem Sądu wnioskując o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący nie wykazał konieczności rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wskazać również należy, że skarżący posiada jeszcze dwóch braci, a zatem rodzeństwo może wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają. Trzeba mieć na względzie również i tę okoliczność, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. W aktach brak dowodu aby skarżący, czy też jego ojciec próbowali wyegzekwować spełnienie ww. obowiązku. W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącego w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych osobiście lub przez opłacenie tej opieki, co dodatkowo wskazywałoby na konieczność całkowitego zaprzestania przez skarżącego jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tym miejscu należy jedynie przypomnieć, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to przede wszystkim na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekunki, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie.

Reasumując, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego wynikające z materiału dowodowego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Zarzuty skargi są zatem w tym względzie nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia ojca skarżącego i konieczności pomocy przez syna (do czego jest on zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione przez organy ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Podkreślić należy, że wbrew zarzutom skargi, wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, nie było konieczności przeprowadzania przez organ dodatkowego dowodu z przesłuchania świadka M. D.1 (żony skarżącego), pomimo składnego przez skarżącego w tym względzie wniosku. Z kolei odnosząc się do niesprecyzowanego i nieuzasadnionego zarzutu skargi dotyczącego braku weryfikacji posiadania przez pracownika wydającego decyzję stosownego upoważnienia, wyjaśnić należy, że jak wynika z akt sprawy pracownik ten na podstawie zarządzenia z dnia 1 lutego 2022 r. nr [...] upoważniony był do działania w imieniu Burmistrza D., o czym skarżący został informowany.

Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec czego w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.