Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Nyskiego z dnia 28 sierpnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Nyskim a Komendantem Powiatowym Policji w Nysie w przedmiocie zawiadomienia o usunięciu pojazdu oraz skutkach nieodebrania pojazdu postanawia: wskazać Komendanta Powiatowego Policji w Nysie jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.

Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2024 r. Starosta Nyski, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, określonej dalej jako "p.p.s.a.") wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Nyskim a Komendantem Powiatowym Policji w Nysie oraz wskazanie tego Komendanta jako organu właściwego do dokonania skutecznego powiadomienia właściciela pojazdu marki [...] o nr rej. [...] o usunięciu pojazdu oraz skutkach nieodebrania pojazdu, jak również - w razie takiej potrzeby - do podjęcia czynności niezbędnych dla ustanowienia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela przedmiotowego pojazdu.

W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że 1 sierpnia 2023 r. do Starostwa Powiatowego w Nysie wpłynęło od jednostki prowadzącej na terenie Powiatu Nyskiego parking strzeżony (P. Sp. z o.o.) powiadomienie o nieodebraniu z parkingu pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Do powiadomienia dołączono dyspozycję usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] maja 2023 r.

W celu uruchomienia procedury związanej ze złożeniem do Sądu Rejonowego w Nysie wniosku o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu Starosta Nyski wystąpił do Komendy Powiatowej Policji w Nysie, jako podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, o udostępnienie dokumentów niezbędnych do wystąpienia o orzeczenie przepadku pojazdu, w tym powiadomienia właściciela pojazdu o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania w ustawowym terminie.

Pismem z dnia 14 września 2023 r. Starosta Nyski ponownie zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w Nysie wskazując w nim m. in., że dotychczas Komenda nie przedstawiła potwierdzenia skutecznego doręczenia właścicielowi pojazdu powiadomienia o usunięciu pojazdu i jego skutkach. W odpowiedzi Komenda Powiatowa Policji w Nysie przesłała Staroście brakujące dokumenty informując jednocześnie, iż właściciel pojazdu W. P. nie odebrał stosownego powiadomienia o usuniętym pojeździe, gdyż wg. ustaleń przebywa poza granicami Polski.

Następnie między Starostą Nyskim a Komendantem Powiatowym Policji w Nysie trwała wymiana korespondencji w zakresie podjęcia czynności zmierzających do dokonania skutecznego powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu marki [...] z drogi. Początkowo Komenda Powiatowa Policji w Nysie informowała o podejmowanych przez nią działaniach mających na celu skuteczne doręczenie właścicielowi samochodu powiadomienia o usunięciu pojazdu nie kwestionując, iż to Policja jest organem właściwym do dokonania tego powiadomienia (notatka urzędowa z dnia 16 lutego 2024 r.). Finalnie jednak Starosta Nyski uzyskał stanowisko Komendy Powiatowej Policji w Nysie, że Komenda zakończyła działania w sprawie, a w chwili obecnej wyłączne kompetencje do podejmowania dalszych czynności w sprawie posiada Powiat Nyski, w tym również co do złożenia wniosku o ustanowienie dla właściciela pojazdu kuratora.

W przedmiotowej sprawie konsekwentne stanowisko Starosta Nyski wyraził w swoich pismach z dnia 11 kwietnia 2024 r. oraz z dnia 11 czerwca 2024 r. wskazując, iż wyłącznie uprawnionym i odpowiedzialnym za skuteczne powiadomienie właściciela jest ten organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, a w przedmiotowej sprawie jest nim Komenda Powiatowa Policji w Nysie. Jednocześnie wyjaśniono, że Starosta Nyski nie ma na obecnym etapie sprawy żadnych podstaw do występowania z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej.

Według Starosty Nyskiego w opisanym wyżej stanie faktycznym zainicjowanie sporu kompetencyjnego stało się konieczne, ponieważ wbrew obowiązującym w tym zakresie przepisom art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251; określonej dalej jako "p.r.d.") oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2285, ze zm.; określonego dalej jako "rozporządzenie"). Komendant Powiatowy Policji w Nysie uchyla się od obowiązku podjęcia czynności niezbędnych do skutecznego powiadomienia właściciela pojazdu usuniętego z drogi o fakcie usunięcia i skutkach nieodebrania pojazdu, bezpodstawnie przerzucając ten obowiązek na Starostę Nyskiego, a do tego właśnie sprowadza się sugestia Komendanta, aby dla celu powiadomienia właściciela to Starosta podjął inicjatywę zmierzającą do ustanowienia kuratora dla właściciela, którego adresu zamieszkania czy miejsca przebywania Policja nie była w stanie ustalić. Powyższe działania Policji są nie do zaakceptowania jeżeli weźmie się pod uwagę, że jak wynika z dokumentów - już na etapie przesyłania powiadomienia do właściciela pojazdu posiadała ona wiedzę, że osoba ta nie przebywa pod tym adresem, zaś w chwili obecnej mimo to twierdzi, że powiadomienie przesłane pod ten adres jest skuteczne, zgodnie z art. 40 § 4 i § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; określonej dalej jako "k.p.a.").

W ocenie Starosty Nyskiego niedopuszczalne jest jednak podejmowanie przez Starostę czynności związanych ściśle z kwestią doręczenia właścicielowi powiadomienia o usunięciu pojazdu i jego skutkach, gdyż przepisy nie budzą wątpliwości co do właściwości w tym zakresie innych organów, tj. organów uprawnionych do podejmowania decyzji o usunięciu pojazdu, do których Starosta bez wątpienia nie należy. W szczególności stanowi o tym § 3 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia dotyczącego usuwania pojazdów z drogi, z którego wynika, że podmiotem zobowiązanym do doręczenia przedmiotowego powiadomienia jest ten sam podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu.

W odpowiedzi na wniosek w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego Komendant Powiatowy Policji w Nysie wskazał, że ze zgromadzonych materiałów wyniki że pojazd został usunięty w dniu 1 maja 2023 r. z uwagi na pozostawienie w miejscu, w którym jest to zabronione, utrudniał ruch oraz stwarzał zagrożenie (art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Aktualny właściciel od dłuższego czasu nie przebywa w miejscu zamieszkania/zameldowania, co funkcjonariuszom Policji uniemożliwia prawidłowe doręczenie powiadomienia o usuniętym pojeździe. W toku prowadzonych czynności ustalono, że właściciel pojazdu od dłuższego czasu przebywa poza granicami kraju, w Anglii. Zwrócono się do Urzędu Miejskiego w P., celem ustalenia adresu ww., uzyskując odpowiedź, że osoba nie posiada adresu stałego ani czasowego, wymeldował się w dniu 17 listopada 2022 r. Wystosowano pismo do Urzędu Skarbowego w Nysie w celu ustalenia miejsca zamieszkania, w odpowiedzi uzyskano informację, że W. P. figuruje w bazie tutejszego urzędu pod adresem zamieszkania [....] P. ul. [...]. Dokonano sprawdzeń w dostępnych systemach policyjnych, ustalając, że właściciel pojazdu nie posiada meldunku stałego, jak i czasowego w Polsce. Ostatnio legitymowany był w Szczecinie w 2022 roku. Zgromadzony materiał potwierdza, że właścicielem pojazdu jest W. P.

Będąc w posiadaniu ww. informacji, na ostatni adres zameldowania wielokrotnie kierowano korespondencję dot. usuniętego pojazdu, jednak nie została ona skutecznie doręczona, z powodu niepodejmowania jej. Opierając się na obowiązujących przepisach, tj.: Decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. wskazać należy, że dołożono należytych starań w celu ustalenia i zebrania informacji mogących przyczynić się do ustalenia miejsca przebywania właściciela pojazdu. Ponadto, w ww. decyzji widnieje zapis, że po upływie 4 miesięcy, jeżeli nie zostanie ustalony i powiadomiony właściciel usuniętego pojazdu komplet materiałów zebranych w sprawie należy przekazać do Starostwa Powiatowego - co też uczyniono. W tej sytuacji i na tym etapie postępowania należy zatem uwzględnić, że wystąpiły przesłanki określone w art. 40 § 4 i § 5 k.p.a. – uznając w konsekwencji, że doszło ze skutkiem doręczenia, do powiadomienia właściciela przebywającego za granicą o usunięciu pojazdu na ostatni znany jego adres w kraju.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 4 tej ustawy z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie do dokonania skutecznego powiadomienia właściciela pojazdu marki [...] o nr rej. [...] o usunięciu pojazdu oraz skutkach nieodebrania pojazdu, jak również - w razie takiej potrzeby - do podjęcia czynności niezbędnych dla ustanowienia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela przedmiotowego pojazdu. Żaden z pozostających ze sobą w sporze organów nie uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku zainteresowanego w powyższym zakresie.

Niesporne w sprawie jest, że działając na podstawie art. 130a ust. 4 p.r.d. dyspozycję usunięcia wyżej wskazanego pojazdu będącego własnością W. P. wydał funkcjonariusz policji st. sierż. K. P. W myśl § 3 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia podmiot, który wydał dyspozycję, po usunięciu pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie między innymi właściciela pojazdu. Uwzględniając wskazaną regulację obowiązek powiadomienia o usunięciu pojazdu obciąża organy Policji. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia powiadomienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, powinno mieć formę pisemną; przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego o doręczeniach stosuje się odpowiednio.

Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że W. P. figuruje w bazie Urzędu Skarbowego w Nysie pod adresem zamieszkania [...] P. ul. [...]. Z dokonanych sprawdzeń w dostępnych systemach policyjnych ustalono, że właściciel pojazdu nie posiada meldunku stałego, jak i czasowego w Polsce. Ostatnio legitymowany był w Szczecinie w 2022 r. Skoro funkcjonariusze Policji w toku prowadzonych czynności ustalili, że właściciel pojazdu od dłuższego czasu przebywa poza granicami kraju, w Anglii, a z wyżej wskazanego miejsca zamieszkania wymeldował się 17 listopada 2022 r., to Komendant Powiatowy Policji w Nysie nie mógł uznać, że wystąpiły przesłanki określone w art.40 § 4 i § 5 k.p.a., a w konsekwencji, że doszło ze skutkiem doręczenia powiadomienia. Pamiętać bowiem należy, że organ jest obowiązany pouczyć stronę, która nie wskazała pełnomocnika do doręczeń, że nieustanowienie takiego pełnomocnika powoduje pozostawienie pism przeznaczonych dla strony w aktach sprawy. Organ poucza o tym stronę przy pierwszym doręczeniu. Dopiero od momentu doręczenia takiego pouczenia na stronie będzie ciążył obowiązek określony w art. 40 § 4 k.p.a. i dopiero od tego momentu, wobec niewyznaczenia pełnomocnika, organ będzie mógł przyjąć określone w przepisie domniemanie prawne skutecznego doręczenia przez pozostawienie pisma w aktach sprawy.

Przepis art. 34 § 1 k.p.a. reguluje sytuację, gdy osoba znana organowi administracji jest nieobecna w miejscu zamieszkania lub w miejscu pobytu w kraju i nieobecność ta nie jest krótkotrwała, a ponadto organowi administracji nie jest znane jej aktualne miejsce pobytu. Wskazany przepis zobowiązuje organ administracji publicznej do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Wyznaczenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2809; określonej dalej jako: "k.r.o."). Przepis art. 184 § 1 zdanie pierwsze k.r.o. stanowi, że dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora.

W przedmiotowej sprawie na Komendancie Powiatowym Policji w Nysie ciąży obowiązek prawidłowego zawiadomienia właściciela pojazdu o usunięciu pojazdu. Zgodzić należy się z oceną Starosty Nyskiego niedopuszczalne jest podejmowanie przez Starostę czynności związanych ściśle z kwestią doręczenia właścicielowi powiadomienia o usunięciu pojazdu i jego skutkach, gdyż przepisy nie budzą wątpliwości co do właściwości w tym zakresie innych organów, tj. organów uprawnionych do podejmowania decyzji o usunięciu pojazdu, w tym przypadku Komendanta Powiatowego Policji w Nysie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.