Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]z dnia [...]listopada 2016 r. nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...]na rzecz skarżącej A. D. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania A. D.- [...] (dalej skarżącej) od decyzji Starosty [...] Nr 1311/2016 z [...] listopada 2016 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia inwestorom: C. i J. G. na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew. [...] położonej w obrębie ewid. [...] N. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] organ I instancji zatwierdził w/w projekt budowlany i udzielił pozwolenia dla państwa C. i J. G. na budowę w/w budynku na przedmiotowej działce.

W odwołaniu A. D.– [...] podniosła, że okoliczność dopuszczenia przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego możliwości budowy w granicy nie oznacza obowiązku takiej budowy i nie zwalnia organu wydającego decyzję od potraktowania tego zapisu jako wyjątku od zasady z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W jej ocenie organ nie wziął pod uwagę szerokości jej działki i działki inwestorów w kontekście istotnego ograniczenia możliwości zabudowy nieruchomości przez skarżącą, co rażąco narusza równość interesów stron.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewoda [...] utrzymując

w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że inwestorzy wypełnili wszystkie obowiązki nałożone przepisem art. 32 pkt 1 i 2 oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Złożyli prawidłowo wypełnione oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projekt zagospodarowania działki został sporządzony zgodnie z art. 34 Prawa Budowlanego i spełnia wymagania § 8 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz jest zgodny z przepisami techniczno – budowlanymi, a projekt budowlany sporządziła osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane. Projekt zawiera informacje dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wymagane opinie, uzgodnienia. Organ odwoławczy wskazał w szczególności, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta N. [...]. Usytuowana jest

w strefie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług oznaczonej symbolem [...]. Przy jej realizacji zachowano wskaźniki zagospodarowania terenu określone

w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Powierzchnie biologicznie czynne będą mieć łączną powierzchnię wynoszącą 2327 m2, co stanowić będzie 87,1% powierzchni działki (wg planu miejscowego wymagane jest minimum 40%). Budynek mieszkalny, zgodnie z miejscowym planem, jest budynkiem dwukondygnacyjnym. Zgodnie z zapisem § 13 ust. 5 w/w planu Dla całego obszaru opracowania plan ustala możliwość lokalizacji na terenach dla których przeznaczeniem podstawowym jest zabudowa mieszkaniowa, budynków mieszkalnych, usługowych lub gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki (z uwzględnieniem zasad określonych w przepisach szczególnych). Wojewoda stwierdził, że inwestycja zgodna jest z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że nie narusza też przepisów § 13, § 60 i pkt § 271-273 rozporządzenia oraz przepisów odrębnych. Przedmiotowy budynek ZL IV zaliczony został do budynków niskich o łącznej powierzchni poniżej 8000 jedna strefa pożarowa. Z dokumentacji wynika, iż od strony granicy działki o nr ew. [...] usytuowana została ściana oddzielenia pożarowego. Wskazał też, że sytuowanie budynku w sposób o którym mowa w ust. 2 i 3 powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

(§ 12 ust. 4 rozporządzenia). Zdaniem Wojewody w celu oceny czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego koniecznym jest ustalenie czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno-budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Wyważenie tych interesów prawnych oznacza uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek

w przyszłości, przy czym zasada ta podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw w tym m.in. z ustawy Prawo budowlane. Nie można dopuścić do sytuacji , w której uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora. Wobec powyższego Wojewoda wezwał Inwestorów do wskazania czy istnieje możliwość lokalizacji obiektu w granicy działki o nr ew. [...] (stanowiącej własność Inwestorów). W odpowiedzi Inwestorzy wskazali, że w przypadku odsunięcia projektowanego budynku o 3 m od granicy sąsiada, nastąpi zbliżenie budynku do granicy z działką nr ew. [...] na odległość 2,97 m, co poskutkuje brakiem możliwości wykonania otworu okiennego w ścianie wschodniej. Zdaniem organu, oceniając interes Skarżącej z uwagi na zapisy planu miejscowego jak i szerokość działki nr ew. [...] należącej do Skarżącej ma ona możliwość lokalizacji przyszłej zabudowy w granicy

z działką o nr ew. [...] . Działka [...] , przy której usytuowano projektowany budynek jest niezabudowana więc nie można mówić o oddziaływaniu projektowanego budynku na zabudowę sąsiada. Nie zachodzi zatem możliwość i konieczność analizy zacienienia na podstawie § 13 i 60 warunków technicznych. Podnoszony w odwołaniu brak zgody Skarżącej na usytuowanie objętego pozwoleniem budynku w granicy z jej działką nie ma wpływu na udzielone pozwolenie, bowiem zgodnie z art. 35 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego w razie spełnienia wszystkich wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś pozostałe zarzuty nie maja wpływu na rozstrzygniecie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 2 i 80 kpa oraz art. 12 ustawy Prawo budowlane. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu powtórzyła twierdzenia zawarte w odwołaniu, wskazując dodatkowo, że żaden z organów nie wziął pod uwagę ukształtowania terenu

i dotychczasowej zabudowy działek opierając się jedynie na oświadczeniu Inwestorów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem dopuszczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sytuowania budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną, bezpośrednio przy tej granicy, wymaga spełnienia warunków określonych w § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Sposoby przeznaczenia terenów na określone cele oraz ustalenie zasad ich zagospodarowania i zabudowy określa ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu

i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy). Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy). Natomiast projektowanie i budowę obiektów budowlanych reguluje ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, która nakazuje projektować i budować obiekty budowlane w sposób określony w przepisach, w tym przepisach techniczno-budowlanych (art. 5 ust.1 Prawa budowlanego). Do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się warunki techniczne jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Z art. 7 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wynika wprost, że warunki techniczne dotyczą samych obiektów budowlanych, ale także usytuowania tych obiektów na działce inwestora. Ocena, czy obiekt budowlany spełnia wymagania określone w warunkach technicznych, w tym także wymagania co do usytuowania obiektu w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę należy do organu architektoniczno-budowlanego. Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych jest dopuszczalne jedynie w trybie określonym w art. 9 Prawa budowlanego. Oznacza to, że jakkolwiek miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określa zasady kształtowania zabudowy (także linie zabudowy, gabaryty obiektów) i może określać sposób usytuowania obiektów budowlanych w stosunku do granic przyległych nieruchomości (art. 15 ust. 2 pkt 6 i ust. 3 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) to jednak nie odnosi się to do warunków technicznych, o których mowa w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego.

Na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie miejscowym albo decyzji o warunkach zabudowy, można dopuścić sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednia działka budowlana w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, ale jest to tylko dopuszczalna możliwość usytuowania budynku jeżeli zostanie zaprojektowany w sposób określony w przepisach, w tym przepisach techniczno-budowlanych. Oznacza to, że dopuszczenie sytuowania takiego budynku bezpośrednio przy granicy, nie zwalnia inwestora z zachowania innych wymagań określonych w przepisach techniczno-budowlanych, z uwagi na ochronę praw właściciela sąsiedniej działki budowlanej.

W uzasadnieniu wyroku z 11 maja 1999 r. (P 9/98) Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę, że właściciel nieruchomości będący inwestorem może być ograniczony w pełnym i nieskrepowanym wykorzystaniu jej dla celu realizowania inwestycji budowlanej, niezależnie od treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz różnych ustawowych ograniczeń, także ze względu na to, że obiekt budowlany ponad dopuszczalna miarę utrudnia korzystanie z prawa własności nieruchomości sąsiedniej. Podobnie prawo własności właściciela nieruchomości sąsiedniej, w zakresie korzystania z niej, podlegać może ograniczeniom ze względu na takie lub inne korzystanie z nieruchomości przez dysponującego prawem własności inwestora. Takie ograniczenia są efektem wzajemnego oddziaływania praw własności różnych osób, a przez to konieczności znoszenia tychże oddziaływań w granicach dopuszczalnych prawem. W tego typu sytuacjach istnieje konflikt interesów prawnych osób dysponujących prawem własności, którego efektem muszą być odstępstwa od zasady nieograniczonego korzystania z tych praw, aby dysponujący prawem własności właściciele sąsiednich nieruchomości mogli ze swoich praw optymalnie korzystać. Optymalne korzystanie z praw o jednakowym charakterze, przy konflikcie interesów prawnych właścicieli, wiążę się z reguły z wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu

z jednej z tych nieruchomości albo z obu.

Takie ograniczenia w zakresie projektowania i sytuowania budynku ze względu na interesy prawne właściciela sąsiedniej działki są określone w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Są to typowe warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5 ust. 1-2b Prawa budowlanego, ponieważ ich celem jest ochrona prawa zabudowy działki sąsiedniej, co oznacza konieczność uwzględnienia istniejącej lub planowanej zabudowy działki sąsiedniej oraz korzystania z niej. Już te względy przemawiają za tym, że w zabudowie jednorodzinnej, w przypadku gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działka budowlaną bezpośrednio przy tej granicy, mają zastosowanie także warunki techniczne określone w § 12 ust. 3 rozporządzenia. W przypadku zabudowy jednorodzinnej warunki techniczne dotyczące sytuowania budynku w stosunku do granicy z sąsiednią działką budowlaną, określone w § 12 ust. 3 rozporządzenia stanowią wyjątek od zasad sytuowania budynku określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Oznacza to, że § 12 ust. 2 rozporządzenia nie wyłącza stosowania § 12 ust. 3 w przypadku zabudowy jednorodzinnej z tego tylko powodu, że miejscowy plan dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną.

Za takim stanowiskiem przemawia także i to, że jeżeli odstępstwo od warunków określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku budynku, o którym mowa w § 12 ust. 2 rozporządzenia, jest dopuszczalne wówczas, gdy wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz odnosi się to także do budynków w zabudowie jednorodzinnej, to warunki określone w § 12 ust. 3 rozporządzenia nigdy nie miałyby zastosowania, w sytuacji gdyby przyjąć, że przepis § 12 ust. 2 stanowi jedyną, samodzielną i wystarczającą podstawę sytuowania takiego budynku i wyłącza stosowanie ust. 3 cyt. paragrafu (por. uchwała NSA

z 27.02.2017 r. II OPS 3/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Procedując w sprawie niniejszej organy obu instancji nie zbadały zgodności lokalizacji obiektu z § 12 ust. 3 rozporządzenia, co stanowi naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, bowiem nie sprawdzono zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Naruszenie przepisu prawa materialnego doprowadziło do uchybienia przepisom postępowania: art. 7 kpa nakazującego podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 77 § 1 kpa zgodnie z którym obowiązkiem organu jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie.

Rozpoznając sprawę ponownie organy obowiązane będą uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę i uzupełnią postępowanie poprzez ustalenie zgodności lokalizacji obiektu z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U.

z 2015 r., poz. 1422).

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U.

z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.