Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej wykonanie określonych czynności uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Decyzją z dnia 20 listopada 2018 r., znak: [...], Wojewódzki inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) , po rozpatrzeniu odwołania A. F., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 5 października 2018 r., znak: [...], odmawiającą wydania decyzji nakazującej R. D. i B. D. wykonanie czynności doprowadzających do stanu zgodnego z prawem budynek gospodarczy murowany zlokalizowany na działce nr ewid. 4320/2 w S. przy ul. P. 76, polegających na zamontowaniu urządzeń do usuwania wód opadowych z budynku gospodarczego o wymiarach około 5,0 na 10,0 m.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia 28 maja 1974 r., znak: [...], Naczelnik Miasta i Gminy w S. udzielił R. D. pozwolenia na budowę na ww. działce budynku gospodarczego typu WB.3394. Według załączonego szkicu sytuacyjnego i projektu budynek miał być usytuowany bezpośrednio przy wschodniej granicy działki, ale usytuowanie zmieniono za zgodą organu w ten sposób, że miał się znajdować w tej samej odległości od drogi jak pierwotnie, ale w odległości 3,0 m od granicy zachodniej działki, tj. od granicy z działką nr 4315. Inwestor wybudował przedmiotowy budynek w odległości 3,10 m od granicy zachodniej i około 6,0 m dalej od drogi, co oznacza, że budynek został przesunięty w głąb działki. Spadek dachu skierowany został w kierunku zachodnim, a nie wschodnim jak wynikało z projektu budowlanego. Wody opadowe z tak wykonanego dachu spływały na teren działki inwestora.

Na podstawie zgłoszenia z dnia 4 kwietnia 2006 r. R. D. wymienił pokrycie dachowe na przedmiotowym budynku gospodarczym, bez zmiany spadku dachu i od tej pory nie były wykonywane przy nim żadne roboty budowlane. Od czasu wymiany pokrycia dachowego przy dachu nie było rynny i rury spustowej, a woda odprowadzana była na działkę inwestora. W rezultacie procesów sądowych, zakończonych wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 27 maja 2011 r., sygn. II Ca [...], zachodnia granica działki nr 4320/2, z działką nr 4320/1, przebiega po obrysie przedmiotowego budynku gospodarczego, znajdującego się w całości na działce nr 4320/2.

W dniu 22 sierpnia 2018 r. A. F., właściciel działki nr 4320/1, wystąpił do PINB o zobowiązanie właścicieli działki nr 4320/2 do zainstalowania na ww. budynku gospodarczym urządzeń do usuwania wód opadowych. W toku oględzin w dniu 1 września 2018 r. stwierdzono, że budynek ten nie jest orynnowany. Kończąc postępowanie w sprawie zamontowania urządzeń do usuwania wód opadowych z przedmiotowego budynku gospodarczego, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 5 października 2018 r., powołując w podstawie prawnej m.in. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ("Pb").

W odwołaniu A. F. zarzucił błędne ustalenie, że w czasie wykonywania robót budowlanych wskazanych w zgłoszeniu z dnia 4 kwietnia 2006 r. wody z dachu przedmiotowego budynku gospodarczego spływały na działkę inwestora, w sytuacji gdy z wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. II Ca [...] wynika, że właścicielem gruntu sąsiadującego, na który spływa woda z dachu byli A. i W. G., natomiast od 2013 roku jest nim autor odwołania. Zdaniem A. F. wykonanie dachu bez podłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej jest niezgodne z § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Organ odwoławczy stwierdził, że zmiana polegająca na zmianie odległości od budynku mieszkalnego (i jednocześnie od drogi) na własnej działce i zmianie kierunku spadku dachu nie stanowiła istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę w świetle przepisów obowiązujących w dacie budowy. W dacie wymiany pokrycia dachu na podstawie zgłoszenia z dnia 4 kwietnia 2006 r. woda odprowadzana była na działkę inwestora. Wprawdzie wyrokiem z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. I C [...], Sąd Rejonowy nakazał pozwanym I. D., R. D. i B. D. wydać A. F. część działki nr 4316 o długości 15,45 m i szerokości 4,92 m, jednak wyrokiem z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. II Ca [...], SO zmienił ten wyrok w całości i powództwo A. F. oddalił. W roku 2006 przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowany był więc na działce nr 4320 w odległości 3,10 m od granicy z działką nr 4315 (zachodnią), co oznacza, ze wody z dachu spływały na działkę inwestora. Postępowanie sądowe w sprawie wydania na rzecz A. i W. G. pasa grunt z działki nr 4320 zakończone zostało dopiero wyrokiem SO z dnia 27 maja 2011 r., sygn. II Ca [...]. Ta część gruntu, nr 4320/1, należy obecnie do A. F..

Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, w sytuacji gdy podział działki nr 4320 nastąpił po około 40 latach od wybudowania na niej przedmiotowego budynku gospodarczego, wszelkie roszczenia dotyczące tego budynku, w tym zamontowania urządzeń do usuwania wód opadowych, można rozstrzygać jedynie z powództwa cywilnego przed sądem rejonowym. W świetle § 2 cyt. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), przepisy na które powołuje się autor odwołania nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji, skoro nie ma podstaw do wdrożenia procedury naprawczej w trybie art. 50 i art. 51 Pb, to zasadne było wydanie a contrario decyzji odmownej.

W skardze do tut. Sądu A. F. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, że w czasie wykonywania przez R. D. zgłoszenia z dnia 4 kwietnia 2006 r. wody z dachu budynku gospodarczego spływały na działkę inwestora, podczas gdy z treści uzasadnienia wyroku SO w sprawie II Ca [...] wynikało, że właścicielem gruntu o pow. 152 m², sąsiadującego z budynkiem gospodarczym są A. i W. G.. Na tej podstawie wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Zdaniem skarżącego, gdyby inwestor zrealizował przedmiotowy budynek zgodnie z projektem, tj. posadowił go w miejscu wyznaczonym na szkicu sytuacyjnym, a także wykonał spadek dachu w kierunku wschodnim, nie byłoby problemu.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa).

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było w kierunku ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), dalej "Pb". Regulacja powyższa stanowi, że organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych, wykonanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W tym ostatnim przepisie wymieniono prowadzenie robót budowlanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. W realiach rozpoznawanej sprawy jedynym przepisem, który uzasadniał zastosowanie art. 51 ust. 1 Pb, był art. 50 ust. 1 pkt 4, przewidujący prowadzenie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach.

Zawarta w art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb regulacja dotyczy m.in. przypadku istotnego naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 Pb (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. II OSK 712/15). W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że skoro przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.), stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków (§ 2 rozporządzenia), to nie ma podstaw do wdrożenia procedury naprawczej przewidzianej w art. 50 i art. 51 Pb, obejmującej wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pb.

Z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że wody opadowe z dachu przedmiotowego budynku gospodarczego spływają na nieruchomość skarżącego, tj. sąsiednią działkę nr 4320/1, co stanowi oczywiste naruszenie § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), który stanowi, że dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Również w dacie realizacji spornego budynku, w 1974 roku, zabronione było odprowadzanie wód opadowych na teren sąsiada oraz wzdłuż granicy sąsiada w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektów przed zawilgoceniem (§ 54 ust. 4 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, Dz.Bud. nr 10, poz. 44).

Przedmiotowy budynek powstał wprawdzie w odległości 3,1 m od granicy zachodniej istniejącej według ówczesnej ewidencji gruntów i budynków, jednakże nie można pominąć okoliczności, że granica ta nie odpowiadała stanowi prawnemu nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w sprawie II Ca [...], na dzień 4 listopada 1971 r. właścicielami pasa gruntu stanowiącego obecnie działkę nr 4320/1 byli poprzednicy prawni A. i W. G.. Już więc w dacie budowy spornego budynku, granica prawna między nieruchomościami przebiegała po obrysie tego budynku, aktualnie znajdującego się w całości na działce nr 4320/2. W istocie więc już w dacie budowy konstrukcja dachu powodowała, że wody opadowe były kierowane na nieruchomość sąsiednią, mimo że z uwagi na błąd w ewidencji gruntów inwestor mógł być przekonany, że kieruje te wody na swoją nieruchomość.

Nie można też pominąć obowiązujących w dacie budowy przepisów obligujących inwestora do instalacji przy dachach urządzeń do usuwania wód opadowych (§ 54 ust. 2 cyt. zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r.). Również obecnie § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (...) stanowi, że działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej (ust. 1). W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych (ust. 2). Nie budzi wątpliwości, że na przedmiotowej działce, w odniesieniu do spornego budynku, takie urządzenia nie występują.

W ocenie Sądu okoliczność, że w dacie realizacji przedmiotowej inwestycji wody opadowe odprowadzane były na teren działki inwestora, w świetle wadliwej już wówczas ewidencji gruntów i budynków, nie może powodować braku możliwości przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Pb, w sytuacji gdy w efekcie wykonanych robót budowlanych, nawet przeprowadzonych ponad 40 lat wcześniej, zachodzi, jak w niniejszej sprawie, istotna sprzeczność z warunkami określonymi w przepisach techniczno-budowlanych. Odesłanie właściciela nieruchomości sąsiedniej, na którą wbrew przepisom odprowadzane są wody opadowe z dachu budynku, na drogę postępowania cywilnego z uzasadnieniem, że w dacie realizacji spornego obiektu, w świetle granic ewidencyjnych, które później okazały się wadliwe, wody opadowe były odprowadzane na teren działki inwestora, w ocenie Sądu razi nadmiernym formalizmem i kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Brak urządzeń do usuwania wód opadowych powoduje, że budynek został wykonany niezgodnie z przepisami w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 Pb, co oznacza, że brak było podstaw do odmowy wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. pkt 2 w zw. z ust. 7 Pb.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji przeprowadzi postępowanie mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia, w szczególności uwzględni, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji w trybie art. 50-51 Pb.

Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa.