Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 63/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 63/16, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r. o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

I

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. A. G. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w postaci zapłacenia nienależycie wyznaczonej kary pieniężnej. Skarżący podniósł, że obecnie nałożone na niego ostateczne kary pieniężne opiewają na kwotę 216.000 zł. Podkreślił, iż odwrócenie skutków gospodarczych w przypadku wyegzekwowania kary jest znacznie trudniejsze, niż wyegzekwowanie prawomocnego wyroku sądu. Zaznaczył również, iż jego strata finansowa w 2014 r. wyniosła 360.558,54 zł, a w 2015 r. jeszcze się pogłębiła. W styczniu 2015 r. skarżący odnotował stratę na poziomie 88.251,03 zł, w lutym 2015 r. na poziomie 90.442,28 zł, zaś w marcu 2015 r. strata wyniosła 68.200,85 zł. Do wniosku skarżący dołączył informację o stracie za 2015 r. oraz zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r.

Sąd I instancji, oceniając wniosek w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej, uznał, że skarżący w wystarczający sposób uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. WSA zwrócił uwagę na zawarte we wniosku oświadczenie strony skarżącej, iż nałożone na nią ostateczne kary pieniężne opiewają obecnie na kwotę 216.000 zł. Sąd podniósł, iż wprawdzie zobowiązanie skarżącego ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki jego wykonania są niewątpliwie odwracalne, niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach konkretnego przypadku może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej skarżącego, a nawet ogłoszenia jego upadłości. Sąd I instancji uwzględnił zatem okoliczność, iż w sprawie niniejszej skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości 12.000 zł, zaś jego strata finansowa za 2014 r. wyniosła 360.558,54 zł, a w marcu 2015 r. wyniosła 68.200,85 zł i, mając powyższe na uwadze, uznał argumentację dotyczącą groźby utraty płynności finansowej w razie wykonania decyzji, co z kolei skutkować mogłoby upadłością podmiotu. W konsekwencji, w ocenie WSA, zasadnym było udzielenie stronie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Dyrektor Izby Celnej w B., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przesłanek warunkujących przyznanie uprawnienia do ochrony tymczasowej, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na uznaniu przez Sąd, że warunek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków jest spełniony poprzez wykazanie straty za rok 2014 w kwocie 360.558,54 zł, w miesiącu marcu 2015 r. w wysokości 68.200,85 zł bez badania majątku na dzień orzekania, tj. 2016 r. oraz opierając się na oświadczeniu pełnomocnika o łącznej wysokości kar pieniężnych w kwocie 216.000 zł. W uzasadnieniu organ podniósł, że Sąd I instancji oceniając wystąpienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie badał ogólnego stanu majątkowego, w tym aktywów i majątku trwałego, wywodząc ich spełnienie wyłącznie z faktu wykazywania strat dotyczących roku 2014 oraz miesiąca marca 2015 r., a więc okresów dość odległych od daty orzekania, a także opierając się na oświadczeniu pełnomocnika strony co do ogólnej kwoty wymierzonych kar pieniężnych, bez dociekania czy są to należności wymierzone, czy uregulowane. WSA uznał kwotę 12.000 zł za obciążenie zagrażające płynności finansowej podmiotu, opierając się jedynie na przywołanych wyżej informacjach, pomijając okoliczność, iż wysokość kary nie podlega gradacji oraz z założenia ma powodować dolegliwość finansową za naruszenie prawa. Zdaniem organu wstrzymanie wykonania decyzji jest nieuzasadnione i realnie zmniejsza wykonanie decyzji w przyszłości.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że skarżący przedstawił okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jego przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny było oświadczenie strony, iż nałożone na nią ostateczne kary pieniężne opiewają obecnie na kwotę 216.000 zł, a także wykazane przez skarżącego straty za 2014 r. oraz marzec 2015 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena nie jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił okoliczności wskazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi. Nie uprawdopodobnił bowiem, że wykonanie decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej i nie wykazał wpływu, jaki może mieć na jego sytuację majątkową wykonanie zaskarżonej decyzji. Podejmując próbę wykazania istnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., powołał się na poniesioną stratę w działalności gospodarczej, na łączną wysokość nałożonych na niego kar pieniężnych oraz na toczące się postępowania w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych. W ocenie NSA, okoliczności te nie obrazują jego sytuacji, a także wpływu wykonania decyzji na jego płynność finansową i zdolności płatnicze. Wprawdzie dokumentacja przedłożona przez skarżącego świadczy o poniesieniu straty w roku 2014 w wysokości 360.558,54 zł w stosunku do wartości przychodów w wysokości 1.925.222,55 zł, jednak wykazana strata z tytułu działalności gospodarczej nie oznacza wystąpienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że skarżący nie dokonał nawet próby określenia, jakie konkretnie skutki albo jaką szkodę może wywołać wykonanie decyzji – poza stwierdzeniem, że narazi go to na znaczną szkodę majątkową i wpływa na jego płynność finansową, wobec czego nie sposób uznać, aby uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że strona nie przedstawiła w sposób pełny swojej aktualnej sytuacji finansowej, m.in. nie wykazała w jakiej wysokości ma zgromadzone środki na rachunkach bankowych. W aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie, że zapłata kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym wpłynie na płynność finansową wnioskodawcy. W szczególności zatem podkreślenia wymaga, iż podmiot nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną kondycję finansową.

W ocenie sądu kasacyjnego, za trafne należało uznać wyrażone w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej stanowisko, iż do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest ocena sytuacji majątkowej skarżącego, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o jego majątku. Tymczasem skarżący nie przedstawił stosownych dokumentów, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu.

Wszystkie powyżej wskazane okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczą o tym, że postanowienie Sądu I instancji wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji nie odpowiada prawu, a złożony w sprawie wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej powinien zostać oddalony. Skarżący nie uprawdopodobnił, że zachodzi wobec niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynikało, że wykonanie decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej) przed rozpoznaniem skargi wpłynie na jego wypłacalność. Ze względów ekonomiki procesowej Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zatem wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając go - z powodów wyżej wskazanych - za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.