Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Jendrzejewska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 435/17 w sprawie ze skargi D A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B z dnia [..] marca 2017 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 30 siepnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 435/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA w Białymstoku lub Sąd I instancji) oddalił skargę D A (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B (dalej: Dyrektor) z dnia z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 31 października 2016 r. w lokalu skarżącego w Suwałkach funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych. W trakcie eksperymentu stwierdzono, że znajdujące się tam urządzenia (Apollo Games Quizomat nr [...], Apollo Games Quizomat nr [...] i Apollo Games Quizomat nr [...]) umożliwiają rozgrywanie gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm., dalej: u.g.h.). Ustalono, że są one urządzeniami elektronicznymi, realizują wygrane pieniężne, a gry na nich zawierają element losowości. Skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry, jak również zezwolenia na urządzanie gier na automatach urządzanych w salonach gier lub automatach o niskich wygranych, w rozumieniu art. 129 ust. 1 u.g.h. Organ ustalił też, że skarżący zawarł umowę dzierżawy powierzchni lokalu ze spółką będącą właścicielem automatów i umożliwił spółce zainstalowanie urządzeń do gier. Z tytułu umowy dzierżawy, wydzierżawiający zobowiązał się płacić dzierżawcy miesięczny czynsz dzierżawny w wysokości 40% od sumy dochodów uzyskanych w uruchomionych Quizomatach.

Naczelnik Urzędu Celnego w Suwałkach decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 36.000 złotych z tytułu urządzania gry na automatach.

Dyrektor po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Białymstoku oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd powołał się na treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. II GPS 1/16, zgodnie z którą: 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy.2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem- od 14 lipca 2011r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U z 2015r. poz. 612, ze zm.).

W ocenie Sądu I instancji organ dokonał właściwej analizy, czy gry urządzane na skontrolowanych urządzeniach zawierały elementy losowe, czy też posiadały charakter losowy. Zestawienie zamieszczonych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera element losowości" oraz "gra ma charakter losowy" prowadzi do wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 ustawy, poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie do gry, jako istotnych, elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy gracza, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h. te elementy (umiejętności, zręczności, wiedzy) mogą mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu art. 2 ust. 5. Dominującym elementem gry musi być "losowość" rozumiana jako sytuacja, w której wynik gry zależy od przypadku, a także jako sytuacja, w której rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. W świetle powyższego należy uznać, że pojęcie charakter losowy jest pojęciem znacznie szerszym niż pojęcie element losowości.

Z zebranych dowodów wynika, że gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów. Zatem rezultat gry był nieprzewidywalny dla grającego, a tym samym gra miała charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości. Tym samym, gry na skontrolowanych automatach wypełniły definicję gier na automatach w rozumieniu u.g.h. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w sprawozdaniach z badań przeprowadzonych przez akredytowane Laboratorium Izby Celnej w Białymstoku, z których wynika, że urządzenia o nazwie Apollo Games Quizomat o stosownych numerach, są urządzeniami elektronicznymi, w grach rozgrywanych na tych urządzeniach można uzyskać wygrane rzeczowe, polegające na możliwości rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej z poprzedniej gry. Gry mają charakter losowy zawierając jednocześnie element losowości, a otrzymywane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli grającego. Rozpoczęcie nowej gry przez wykorzystanie wygranej uzyskanej w poprzedniej grze zawiera się w definicji wygranej rzeczowej.

Również przeprowadzone eksperymenty procesowe odtwarzające przebieg gier na skontrolowanych urządzeniach potwierdzają prawidłowość dokonanej oceny sprawy przez organy, co pozwala zakwalifikować te urządzenia, jako automaty do gry.

WSA w Białymstoku uznał, że skarżący był urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, gdyż to on wydzierżawił powierzchnię pod automaty, umożliwił ich wstawienie, zapewnił ciągłość gry na automatach poprzez udostępnienie ich do publicznego korzystania i podłączenie do sieci (zatem zapewnił instalację i eksploatację urządzeń). Na podstawie umowy dzierżawy z dnia 1 września 2016 r. skarżący osiągał korzyści finansowe w postaci czynszu wynoszącego 40 % od sumy dochodów uzyskanych w danym miesiącu. Musiał mieć zatem świadomość komercyjnego charakteru gier na automatach, gdyż wiedział o wygranych pieniężnych wypłacanych bezpośrednio przez urządzenia i o potrzebie zasilenia pieniężnego urządzeń dla uruchomienia gier. Ewidentnie zatem skarżący poprzez zorganizowanie warunków umożliwiających korzystanie z automatów, stał się podmiotem urządzającym gry hazardowe poza kasynem, podlegającym karze pieniężnej stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

D A zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych sprawy, jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za "urządzanie" gier na automatach;

2) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny {dalej: k.c.) w zw. z art. 693 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy zawartej pomiędzy H Sp. z o.o. oraz Skarżącym wskutek przyjęcia, że z umowy tej wynikają dla Skarżącego prawa i obowiązki wykraczające poza typowe i zwykłe obowiązki wydzierżawiającego, podczas gdy treść umowy nie świadczy o podejmowaniu przez Skarżącego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowy dzierżawy powierzchni;

3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na wadliwym uznaniu, że quizomaty szczegółowo wskazane w zaskarżonej decyzji stanowią w istocie "automaty do gier losowych", co miało uzasadniać wymierzenie Stronie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach do gry poza kasynem, podczas gdy quizomaty wyszczególnione w decyzji nie są automatami losowymi i nie były na nich prowadzone gry losowe, zaś strona dysponuje opinią podmiotu posiadającego status Jednostki Badającej upoważnionej przez Ministra Finansów potwierdzającej tą okoliczność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna D A oparta została na naruszeniu prawa materialnego. Na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazała naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. polegające na błędnej wykładni pojęcia podmiotu urządzającego gry i przypisaniu tej właściwości najemcy powierzchni lokalu, na której wynajmujący eksploatował automat do gier, co wiązało się z wadliwą wykładnią treści umowy najmu zawartej między skarżącym kasacyjnie a spółką H sp. z o.o. i było skutkiem błędu w ustaleniach faktycznych sprawy.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego jej skutkiem nie mogło być uchylenie skarżonego wyroku.

W ocenie NSA zupełnie nietrafny, bo formalnie wadliwy i nie nadający się do rozpoznania jest zarzut odnoszący się do błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że zarzut kasacyjny po pierwsze, musi być stawiany w ramach właściwej podstawy kasacyjnej, czyli zarzut procesowy nie może być wskazywany w podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, a po wtóre, ma podnosić i określać konkretne przepisy, które naruszył Sąd I instancji oraz ma uzasadnić to naruszenie. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia w zakresie tego zarzutu żadnego ze wskazanych warunków, toteż sam zarzut musiał być uznany za niezasadny.

W zakresie zarzutów materialnych dla oceny skuteczności skargi kasacyjnej istotny jest tylko ten, który odnosi się do naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. i dotyczy błędnej wykładni pojęcia podmiotu urządzającego gry. Drugi z zarzutów jest konsekwencją pierwszego, gdyż wiąże się z błędem w zakresie wykładni treści umowy między skarżącym kasacyjnie a spółką, która eksploatowała quizomaty, a to oznacza, że w istocie odnosi się do pojęcia urządzającego gry na gruncie art. 89 u.g.h.

Zdaniem NSA przedstawiony zarzut kasacyjny jest nietrafny. Bez wątpienia urządzający gry, przy braku definicji legalnej, musi być rozumiany w sposób właściwy dla języka potocznego. Skoro tak, to słusznie zauważa skarga kasacyjna, że urządzającym jest ten, kto tworzy, organizuje, przedsiębierze, robi, umożliwia itp. Jednak na czym w konkretnej sytuacji polega urządzanie, a więc jaki kontekst językowy tego pojęcia należy przyjąć, jest uzależnione od faktów, które stają się podstawą do językowego opisu. Zauważyć trzeba, że każdy język, w tym potoczny, jest narzędziem opisu świata, a więc realnych zaszłości. Skoro tak, to znaczenie terminu urządzającego gry na gruncie rozpoznawanej sprawy musi być wiązane z faktami jakie wynikają z umowy, a więc roli skarżącego kasacyjnie w przedsięwzięciu zorganizowanym przez spółkę. Idzie o to, czy skarżący tylko wynajął powierzchnię, bo jeżeli tylko do tego się sprowadzała jego aktywność, to nie był urządzającym w rozumieniu art. 89 u.g.h., czy też jego aktywność realizowała się w inny sposób, który pozwala uznać, że urządzał gry.

W rozpoznawanej sprawie jest niewątpliwe, że skarżący kasacyjnie zobowiązał się do technicznego zabezpieczenia działania quizomatów oraz zagwarantowania bezpiecznego ich funkcjonowania, ale przede wszystkim do udziału w zyskach jakie przyniosą urządzenia, gdyż w ten sposób został ustalony czynsz. Zdaniem Sądu II instancji ten ostatni warunek w sposób niebudzący wątpliwości wykazuje związek skarżącego kasacyjnie z podmiotem wydzierżawiającym powierzchnię. W tym koncentruje się jego interes ekonomiczny, a to pozwala przyjąć, że Sąd I instancji prawidłowo odczytał treść art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h. i stwierdzić, że skarżący kasacyjnie był podmiotem urządzającym gry, zatem podlegał karze przewidzianej w u.g.h.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postanowiono w oparciu o treść art. 204 pkt. 1 p.p.s.a.