Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2018r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. W. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wobec M. G..

W toku postępowania ustalono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. G. na postawie tytułu wykonawczego z dnia 24 listopada 2017r. W dniu 28 czerwca 2018r M. G. wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosku o umorzenie odsetek naliczonych od nienależnie pobranych płatności rolnych.

Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania w sprawie w/w wniosku organ I instancji przyjął ,że przez pojęcie wstrzymania postępowania egzekucyjnego należy rozumieć wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje jednak uchylenia czynności egzekucyjnych oraz nie podejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Możliwość wstrzymania czynności zaistnieje jednak tylko w przypadku zażalenia na postanowienie wydane w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, do czasu rozpatrzenia tego zażalenia, jak również wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skargi na przewlekłość postępowania. Dalej organ wyjaśnił, że uprawnienie organu do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 17 § 2 i art. 54 § 6 ustawy - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługuje organowi tylko, gdy w związku prowadzonym postępowaniem toczy się postępowanie skargowe zmierzające do rozpoznania czy to wniesionego zażalenia czy tez skargi na czynności egzekucyjne. Tymczasem pismo strony nie zostało wniesione w związku z żadnym ze wskazanych wyżej środków, a w konsekwencji nie zostało zainicjowane postępowanie skargowe stanowiące przesłankę formalnoprawną wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Strona złożyła zażalenie na postanowienie. Podniosła w nim, że nie rozumie uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zakwestionowała fakt poboru pieniędzy jako przedwczesnego, bowiem nie jest znany wynik postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zarzuciła organowi tendencyjne działanie i naruszenie Konstytucji .

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 7 września 2018r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] mógł wstrzymać postępowanie egzekucyjne jedynie po wniesieniu zażalenia na postanowienie wydane w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego bądź przy wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania lub czynności. Organ zobligowany więc był do odmowy wszczęcia postępowania. Podkreślono też ,że samo złożenie wniosku o przyznanie ulgi nie pozbawia zaległości przymiotu wymagalności. Nawet potencjalne przyznanie takiej ulgi skutkowałoby wygaśnięciem części zobowiązania podlegającego egzekucji, ale wyłącznie w zakresie odsetek za zwłokę. Należność główna egzekwowana na podstawie tytułu wykonawczego nie była objęta wnioskiem o umorzenie.

Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Powieliła w istocie zarzuty zażalenia, a dodatkowo zarzuciła organowi, ze rozstrzygnięcie jest nielogiczne, niezrozumiałe i stronnicze. Pełnomocnik skarżącej z urzędu w piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2019r., w którym zarzucił organom egzekucyjnym kontynuowanie postępowania, pomimo zaistnienia warunków do jego umorzenia.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. w przedmiocie odmowy wszczęcia - na wniosek skarżącej - postępowania w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że procesową podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 i §. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017r. poz. 935), zwaną dalej K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (art. 61a K.p.a. stosowany jest w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ww. przepisie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania na przykład, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Odmowa zatem wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Inaczej mówiąc przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a. muszą być oczywiste, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. W niniejszej sprawie odmowa wszczęcia postępowania jest następstwem uznania braku przesłanek dla prowadzenia postępowania w trybie art. 17 §. 2 bądź art. 54 §. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r –O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2017r. poz.933), zwaną dalej u.p.e.a.

Wstrzymanie czynności egzekucyjnych czy też postępowania egzekucyjnego należy do organów sprawujących nadzór nad egzekucją administracyjną. Mają one kompetencje do ich wstrzymania na gruncie m.in. art. 17 § 2, art. 35 §. 1 , art. 54 §.6 i art. 62 u.p.e.a. Analiza tych przepisów dowodzi, że żądanie wstrzymania postępowania administracyjnego nie występuje w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jako samodzielne żądanie procesowe, musi być związane z uruchomieniem trybie skargowym kontroli czynności egzekucyjnych. I tak - instytucja art. 17 obejmuje dopuszczalność i skutki złożenia zażalenia, przy czym katalog postanowień , od których przysługuje zażalenie jest bardzo szeroki. Niemniej pisma z dnia 28 czerwca 2018 roku nie można traktować jako ten właśnie środek zaskrzenia, bowiem organ nie wydawał w toku postępowania egzekucyjnego wobec M. G. postanowienia, które podlegałoby zaskarżeniu. Wprawdzie art. 17 u.p.e.a wprowadza ogólną regułę, że rozstrzygnięcie albo też zajęcie stanowiska przez organ lub wierzyciela powinno zawsze mieć postać postanowienia, czyli domniemanie formy postanowienia, niemniej żadna z podjętych czynności egzekucyjnych nie była ani rozstrzygnięciem ani "zajęciem stanowiska" ani przewidzianą przepisami u.p.e.a sytuacją, gdy pomimo braku postanowienia przysługuje zażalenie, jak np. oszacowanie dokonane przez poborcę skarbowego czy naruszenie przepisów o przeprowadzeniu licytacji. Zawiadomienia o zajęciu były jedynie konsekwencją wydanego tytułu wykonawczego, którego strona nie zakwestionowała ani zarzutami ani skargą. W tym miejscu należy wskazać, iż prawidłowo organ uznał, że nie tylko dosłowne brzmienie, ale także analiza wniosku skarżącej na tle ustalonego stanu faktycznego wskazuje, że wniosła ona wniosek o "wstrzymanie postępowania egzekucyjnego", a nie poszczególnych czynności. Sąd podziela to stanowisko, bowiem istotnie w sprawie, w dacie złożenia wniosku nie wystąpiła sytuacja skutecznego dokonania czynności egzekucyjnych. A skoro tak, to wystarczającym było odniesienie się przez organ do czynności zażalenia jako środka uruchamiającego tryb skargowy. Zwłaszcza ,że strona nie podniosła jakichkolwiek zarzutów związanych z konkretną czynnością egzekucyjną, a jedynie wnosiła o wstrzymanie egzekucji - całego postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania przez prezesem ARiMR i to w odniesieniu do należności nie objętych tytułem wykonawczym.

Brak było też podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego z urzędu. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Wniosek zobowiązanego do organu nadzoru o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może jedynie stanowić impuls do podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu, ale musi być złożony do tego właśnie organu. Tymczasem strona wniosek ten złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego i w trakcie postępowania przed tym organem ,a nie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

W konsekwencji prawidłowym jest stanowisko organu o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a Kpa z uwagi na brak dopuszczalności prowadzenia postępowania w tej sprawie.

Nie zaistniały również podstawy do zawieszania postępowania egzekucyjnego na gruncie art. 56 u.p.e.a, bowiem nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w art. 56 §. 1 ust.3 - 10. Brak także podstaw do przyjęcia, że zaistniała sytuacja wstrzymania wykonania obowiązku czy też braku wymagalności wskazanych w pkt 1 i 2 cyt. wyżej przepisu, bowiem nie wniesiono zarzutów ani skargi na czynności egzekucyjne ,a także nie udzielono ulgi w spłacie należności. Organ zasadnie też wyjaśnił, a sąd podkreślał to wyżej w uzasadnieniu, że złożenie wniosku o umorzenie odsetek nie spełnia warunku udzielenia ulgi, przy czym wbrew twierdzeniom skarżącej egzekucja toczyła się wobec wymagalnej należności.

Odnosząc się natomiast do argumentacji pełnomocnika skarżącej zawartej w piśmie z dnia 18 lutego 2019r. wskazać należy, że postępowanie w sprawie wniesionego podania winno być rozpoznane, pomimo skutecznego przeprowadzenia egzekucji całej należności z dniem 26 lipca 2018r. Odnośnie zaś umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzić należy, iż nie zaistniały żadne z przesłanek formalnoprawnych ani merytorycznych wskazanych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Nie mogło ono też zostać umorzone na gruncie art. 106 Kpa, bowiem na mocy tego aktu w ogóle nie zostało wszczęte. Sąd nie jest natomiast w stanie odnieść się do kwestii zwianej z tytułem wykonawczym o nr [...], bowiem nie był on przedmiotem niniejszego postępowania.

Z uwagi na powyższe, Sąd w oparciu o treść art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.