![]() |
Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych
|
| drukuj zapisz |
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659, Inne, Wojewoda, Uchylono zask. wyrok i zobow. do zał. wniosku oraz stwier., że przewl. nie miała miejsce z rażącym nar. prawa, wymierzono grzywnę, odalono skargę w części, II OSK 1142/25 - Wyrok NSA z 2026-02-05, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA
II OSK 1142/25 - Wyrok NSA
|
|
|||
|
2025-05-12 | |||
|
Naczelny Sąd Administracyjny | |||
|
Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Jacek Chlebny /przewodniczący/ Jerzy Stankowski |
|||
|
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 |
|||
|
Inne | |||
|
IV SAB/Wr 805/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2025-02-05 | |||
|
Wojewoda | |||
|
Uchylono zask. wyrok i zobow. do zał. wniosku oraz stwier., że przewl. nie miała miejsce z rażącym nar. prawa, wymierzono grzywnę, odalono skargę w części | |||
|
Dz.U. 2024 poz 935 art. 188 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i 2, art. 151, art. 203 pkt 1, art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 103 art. 1, art. 100c ust. 1-4, art. 100d ust. 1-4 Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.) |
|||
|
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Y.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2025 r. sygn. akt IV SAB/Wr 805/24 w sprawie ze skargi Y.K. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5. oddala skargę w pozostałej części; 6. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Y.K. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. |
||||
|
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 5 lutego 2025 r., IV SAB/Wr 805/24 oddalił skargę Y.K. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że Y.K., obywatel Ukrainy wnioskiem z 8 sierpnia 2023 r. wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a następnie w związku z niezałatwieniem sprawy pismem z 26 sierpnia 2024 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, poprzedzoną złożonym ponagleniem w piśmie z 14 sierpnia 2024 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na przepis art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.), dalej: u.p.o.u., który zdaniem organu znajduje zastosowanie w sprawie objętej złożoną skargą. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął, że ocena dochowania terminu załatwienia sprawy, który został określony w art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej: u.c., wprowadzając odstępstwo w stosunku do regulacji zamieszczonej w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: k.p.a., nie jest możliwa z uwagi na treść art. 100d u.p.o.u. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącego wszczynający postępowanie został złożony w organie w dniu 8 sierpnia 2024 r., a zatem w dacie obowiązywania ww. przepisu, który zawiesza bieg terminu załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 września 2025 r. Oznacza to, że terminy na rozpoznanie sprawy z wniosku strony nie rozpoczęły biegu, co wyklucza możliwość stwierdzenia bezczynności organu. Y.K. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.o.u. w zw. z art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), dalej: EKPC, poprzez błędną wykładnię ww. przepisów i uznanie, że wskazane przepisy u.p.o.u. znajdują zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym, podczas gdy: a) z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby strona skarżąca była obywatelem Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, zatem przepisy przedmiotowej ustawy nie znajdują zastosowania, b) przepisy uniemożliwiające stronie w ogóle zaskarżenie przewlekłości lub bezczynności postępowania także w sytuacji, kiedy skarga na przewlekłość lub bezczynność postępowania jest co do zasady środkiem zmierzającym do zaskarżenia m.in. wadliwego pozostawienia sprawy bez rozpoznania przez właściwy organ, są jawnie i oczywiście sprzeczne z wskazanymi powyżej przepisami Konstytucji, w szczególności z art. 45 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji i stanowią przejaw niczym nieuzasadnionej dyskryminacji strony w dochodzeniu swoich praw, co w kontekście niewątpliwego uznania, że to Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, zaś sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, prowadzić musi do uznania, że sąd administracyjny posiada kompetencję do samodzielnego dokonania oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza w sytuacji wystąpienia faktycznego paraliżu prac Trybunału Konstytucyjnego, który powołany został do rozpatrywania spraw zgodności ustawy z Konstytucją, a który to Trybunał nie może obecnie funkcjonować z uwagi na fakt, że w składzie Trybunału Konstytucyjnego zasiadają osoby nieuprawnione do orzekania, zatem nie jest możliwe funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego w sposób wskazany w Konstytucji, c) przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d u.p.o.u. uniemożliwiają stronie, która zamierza pozwać organ, uzyskanie prejudykatu, o którym mowa w art. 4171 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), dalej: k.c., a tym samym uniemożliwiają stronie skarżącej realizację prawa do sądowego dochodzenia roszczeń od Skarbu Państwa na tej podstawie, odbierając stronie prawo do sądu zagwarantowanego w Konstytucji, prowadząc do naruszenia m.in. art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 EKPC; 2) art. 16 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 45 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 EKPC wobec faktu nieorzekania w sprawie przez sędziów skutecznie powołanych do orzekania w sprawie, a to przez wydanie orzeczenia przez asesor Anetę Brzezińską powołaną do pełnienia funkcji przez organ niebędący konstytucyjnym organem Państwa, tzw. "neoKRS", co spowodowało uniemożliwieniem stronie uzyskania orzeczenia sądowego wydanego przez prawidłowy skład sądu administracyjnego; 3) art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi wniesionej przez stronę w sytuacji, kiedy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania i pozostawał w bezczynności, zatem skarga wystosowana przez stronę skarżącą winna podlegać uwzględnieniu. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie częściowo na usprawiedliwionych podstawach. Niezasadny jest postawiony przez skarżącego zarzut uchybienia przez Sąd I instancji art. 16 § 1 p.p.s.a., łączony z niewydaniem w sprawie wszczętej wniesioną skargą orzeczenia Sądu w składzie trzech sędziów, o czym stanowi ww. przepis. Wskazana w skardze kasacyjnej regulacja prawna nie podlegała w kontrolowanej sprawie zastosowaniu, ponieważ skarga strony na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), została rozpatrzona w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.). Skład sądu rozpoznającego sprawę sądowoadministracyjną w powyższym trybie określa odrębnie art. 120 p.p.s.a., którego nieobjęcie podstawą kasacyjną w warunkach związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) uniemożliwia skuteczne twierdzenie, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem zasady rozpoznania sprawy przez sąd orzekający w składzie trzech sędziów, a w konsekwencji uchybia ono art. 2, art. 7 i art. 45 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 EKPC. Mając na uwadze podnoszone przez skarżącego zastrzeżenia odnoszące się do asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Anety Brzezińskiej, wypada zauważyć, że fakt wydania zaskarżonego orzeczenia z udziałem sędziego powołanego na stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) w dotychczasowym jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest kwalifikowany jako równoważny zaistnieniu podstawy nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., łączonej z ustaleniem składu sądu orzekającego w sposób sprzeczny z przepisami prawa albo z braniem udziału w rozpoznaniu sprawy przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (por. wyrok NSA z 2 lipca 2025 r., II OSK 522/25; wyrok NSA z 13 maja 2025 r., II OSK 2524/22; wyrok NSA z 12 marca 2025 r., II OSK 2299/24; wyrok NSA z 2 października 2024 r., II OSK 2764/21; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., II OSK 1344/23; wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., II OSK 2372/21; wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., II OSK 418/22). Z akt sprawy wynika, że skarżący został poinformowany o składzie orzekającym pismem z dnia 11 grudnia 2024 r., doręczonym dnia 12 grudnia 2024 r. Skarżący nie złożył wniosku przewidzianego w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), dalej: p.u.s.a. Z uwagi na brak tej inicjatywy w postępowaniu przed Sądem I instancji uprawnienie do podniesienia zarzutu w tym trybie wygasło, stosownie do art. 5a § 4 p.u.s.a. W toku kontroli niesprawności zarzucanej Wojewodzie Dolnośląskiemu, która ma wynikać z przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, Sąd I instancji nie dopuścił się błędnej wykładni art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. wskutek stwierdzenia, że zakres zastosowania ww. regulacji prawnej jest kształtowany w sposób bezpośredni przez dyspozycję art. 1 u.p.o.u. Z tego względu przyjęta przez ustawodawcę zasada, zgodnie z którą zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie po dniu 31 grudnia 2022 r. w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, mogła wpływać na ocenę działań podejmowanych przez Wojewodę w kontrolowanej sprawie, której przedmiotem było rozpoznanie wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego złożonego przez obywatela Ukrainy, którego pobyt w Polsce nie ma związku z wybuchem konfliktu zbrojnego na terytorium tego państwa. Zwrócenia uwagi w tym miejscu równocześnie wymaga, że termin złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (8 sierpnia 2023 r.) uniemożliwiał odnoszenie do tego żądania dyspozycji art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 4 u.p.o.u., wobec czego dopuszczenie się przez Sąd I instancji błędnej wykładni regulacji skutkującej nierozpoczęciem biegu terminu na załatwienie sprawy zainicjowanej żądaniem cudzoziemca mogła być wiązana wyłącznie z art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Nie ulega wątpliwości, że zakres normowania art. 100c ust. 1-4 u.p.o.u., co pominął autor skargi kasacyjnej, ograniczony został do sytuacji i zachowań podmiotów wymienionych w tym przepisie zaistniałych w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepis art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowi rozwiązanie generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, do czego nawiązuje treść art. 1 ust. 1 u.p.o.u. (por. wyrok NSA z 22 maja 2025 r., II OSK 1349/24; wyrok NSA z 27 lutego 2025 r., II OSK 2585/24; wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., II OSK 1341/24; wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., II OSK 1883/24; wyrok NSA z 18 listopada 2024 r., II OSK 286/24; wyrok NSA z 24 października 2024 r., II OSK 1182/24; wyrok NSA z 24 września 2024 r., II OSK 1256/24; wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., II OSK 226/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., II OSK 469/24; wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23; wyrok NSA z 27 maja 2024 r., II OSK 31/24; wyrok NSA z 3 kwietnia 2024 r., II OSK 1114/23; wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22; wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., II OSK 2421/22; wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Oparcie się na powyższym wniosku interpretacyjnym nie stanowi jednakże wystarczającej podstawy do uznania, że skarga skarżącego cudzoziemca zarzucająca organowi przewlekłe prowadzenie postępowania trafnie została, jak przyjmuje Wojewoda Dolnośląski, oddalona (art. 151 p.p.s.a.). Analiza przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.p.o.u. pozwala podzielić argumentację Sądu I instancji wskazującą, że wymieniona regulacja prawna mogła prowadzić do zawieszenia rozpatrywania wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego, a w konsekwencji mogła zostać uznana przez organ za przeszkodę do wywodzenia w sposób skuteczny środka prawnego dotyczącego przewlekłości organu właściwego do jego rozpatrzenia. Uwzględnić w tym zakresie niewątpliwie należy nadzwyczajne okoliczności wywołane działaniami wojennymi prowadzonymi od wiosny 2022 r. na terytorium Ukrainy oraz potrzebę udzielenia pomocy jej obywatelom przybyłym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co nie pozostawało bez wpływu na sposób wykonywania przez właściwe organy prowadzące postępowania w sprawach dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń pobytowych powierzonych im zadań. O ile powyższe uwarunkowania pozostawały aktualne w dacie wystąpienia przez skarżącego cudzoziemca z żądaniem udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, co determinowało sposób oceny ich wpływu na bieg spornego postępowania, jako że sąd administracyjny zobowiązany był uwzględnić treść art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u., o tyle odmiennej ocenie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podlegać powinno przedłużenie obowiązywania art. 100d u.p.o.u. na okres po 30 czerwca 2024 r., wprowadzone na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854). W tym zakresie zastrzeżenia skarżącego kasacyjnie odnoszące się do niedopuszczalności określenia jego sytuacji prawnej jako strony w postępowaniu sądowym przez pryzmat art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. pozostają trafne. W jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się w tym kontekście, że okres ponad dwóch lat jest czasem, w jakim władze publiczne zobowiązane były dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, wobec czego niespełnienie warunku niezbędności ograniczenia nakazuje rozwiązanie przyjęte w art. 100d ust. 1 u.p.o.u. w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 3 cyt. ustawy traktować jako naruszające zasadę proporcjonalności, a tym samym uchybiające m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych (por. wyrok NSA z 20 listopada 2025 r., II OSK 31/25; wyrok NSA z 22 października 2025 r., II OSK 3011/24; wyrok NSA z 26 sierpnia 2025 r., II OSK 3112/24; wyrok NSA 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24; wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2719/24; wyrok NSA z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2939/24; wyrok NSA z 12 czerwca 2025 r., II OSK 2942/24; wyrok NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24). Z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe – odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty, co pozwala działanie sądu administracyjnego traktować jako konieczny sposób zapewnienia stronie prawa do konstytucjonalizacji norm szczegółowych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia jej sprawy objętej wniesioną skargą. Taką sytuację należy odnosić w świetle jednolitego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego do zmiany art. 100d u.p.o.u. wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. Nie ulega wątpliwości, że rozwiązania legislacyjne warunkowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi nieodzowny element testu proporcjonalności, co nakazuje sądom poddawanie stałej ocenie podstaw ich wprowadzenia (utrzymywania). Powyższe prowadzi do wniosku, że przepis objęty podstawą kasacyjną - art. art. 100d ust. 4 u.p.o.u. wiążąco kształtował ocenę prawną kwestii odnoszącej się do przewlekłości w sprawie wymienionej w art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r., wbrew przyjmowanemu przez Sąd I instancji założeniu, nie uniemożliwiał on jednakże postawienia przez skarżącego zarzutu, że sposób prowadzenia przez organ postępowania, jeżeli nie doszło do jego zakończenia wydaniem stosownego aktu, w okresie po wskazanej dacie powinien być kwalifikowany jako równoważny stanowi opisanemu w art. 37 § 1 pkt 1-2 k.p.a., gdy sprawa nie została terminowo załatwiona, bądź postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Wydając zaskarżony wyrok z 5 lutego 2025 r., Sąd I instancji był tym samym zobowiązany, by zastrzeżenia zgłoszone przez skarżącego cudzoziemca w skardze odnośnie do sposobu działania Wojewody Dolnośląskiego w opisanej płaszczyźnie poddać kontroli, stosownie do dyspozycji art. 149 § 1 p.p.s.a. Wojewoda Dolnośląski w przedstawionym przez siebie stanowisku w żaden sposób nie podważył ogólnych ocen skarżącego kasacyjnie wskazujących na to, że zwłoka przy rozpoznaniu przez organ wniosku cudzoziemca była nadmierna, ponieważ po dniu 30 czerwca 2024 r. nie znajdowała uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Działania organu cechujące się niewystarczającą efektywnością uznać trzeba w tych warunkach za równoważne stanowi opisanemu w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Jakkolwiek przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), tym niemniej posłużenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie zachowania Wojewody wskazaną kwalifikacją nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że należyte jego rozważenie przy uwzględnieniu przebiegu postępowania i sposobu zastosowania się przez organ do ciążących na nim obowiązków prawnych czyni koniecznym skorzystanie przez Naczelny Sąd Administracyjny ze środka prawnego wymienionego w art. 149 § 2 p.p.s.a., tj. nałożenie na organ grzywny. Ta decyzja procesowa jest determinowana celem skargi, którym powinno być zapobieżenie przewlekłości postępowania. Niezależnie od braku podjęcia w toku toczącego się postępowania sądowego przez Wojewodę Dolnośląskiego działań umożliwiających załatwienie sprawy objętej wniesioną skargą, jednoznacznie negatywnie ocenić trzeba odstąpienie przez organ od określenia nawet aktualnego stanu sprawy, do czego organ w związku z rozpatrywaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny środka zaskarżenia wniesionego przez skarżącego od wyroku Sądu I instancji, został dwukrotnie zobowiązany skierowanymi do niego wezwaniami na mocy zarządzeń przewodniczącego z 1 października 2025 r. i 21 stycznia 2026 r. Nie jest bez znaczenia, że cel dyscyplinujący środka określonego w art. 149 § 2 p.p.s.a. zasadniczo odpowiada funkcji art. 112 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że grzywna w wysokości określonej w pkt. 4 sentencji wyroku (2000 zł) w odpowiedni sposób zrealizuje jej cel dyscyplinujący. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i 2, a także art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. |
||||