Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Jerzy Drwal asesor WSA, Protokolant stażysta Tomasz Wójcik, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję II zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. K. kwotę 30 ( trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Działający z upoważnienia Wojewody Kierownik Delegatury, decyzją z dnia [...]stycznia 2003 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M.K., Z.M., S.R. i F.R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2000 r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych byłymi numerami [...] i [...], położonych przy ul. P. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1972 r. Rep. Nr [...] F.R. i S.R. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa, jako współwłaściciele w udziałach po ¼ każdy z nich, nieruchomość opisaną w księdze wieczystej Kw [...] o powierzchni 1544,96 m2. Odjęcie ich prawa własności nastąpiło w związku z realizacją III etapu osiedla mieszkaniowego [...].

Z pozostałej części nieruchomości został wywłaszczony M.M. /współwłaściciel do ½ części/ decyzją Naczelnika Miasta z dnia [...] lipca 1974 r. znak: [...]

Według nowych pomiarów, uwidocznionych w wykazie zmian gruntowych, przedmiotowa nieruchomość została podzielona na dwie działki o numerach [...] o powierzchni 863 m2 i [...] o powierzchni 589 m2, więc łączna powierzchnia wywłaszczonej nieruchomości wyniosła 1452 m2.

Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wystąpili spadkobiercy M.M. – M.K. i Z.M., jak również S.R. i F.R.

Postępowanie o zwrot nieruchomości w rozpatrywanej sprawie jest bezprzedmiotowe w świetle treści art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi bowiem, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Wywłaszczona działka nr [...] weszła w całości w skład działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, która jest pasem drogowym ulicy P., natomiast działka nr [...] weszła w całości w skład działki nr 46/12 stanowiącej własność Miasta i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Na obu wywłaszczonych działkach usytuowany jest budynek mieszkalny, który w chwili wywłaszczenia był przeznaczony do rozbiórki, ale nie został rozebrany i jest zamieszkany. Budynek ten na powierzchni 25 m2 położony jest na działce pozostającej w użytkowaniu wieczystym ujawnionym w księdze wieczystej, co nie pozwala na jego zwrot, a przez to i całej wywłaszczonej nieruchomości.

Podnoszony przez odwołujących się zarzut nieważności umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie może być brany pod uwagę i rozpatrywany w postępowaniu administracyjnym. Bezsprzeczne jest w sprawie, że nieruchomość nie została użyta na inny cel, niż określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Skargę do sądu administracyjnego wniosła M.K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zarzuciła w skardze, że organy orzekające w sprawie błędnie dokonały rozszerzającej wykładni art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje tylko wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej. Taka sytuacja nie zaistniała w stosunku do całej nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, bowiem tylko na niewielkiej części przedmiotowej nieruchomości ustanowiono użytkowanie wieczyste i nie można w takiej sytuacji stosować sankcji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do całej wywłaszczonej nieruchomości.

Organy administracji winny także wziąć pod uwagę, że dawni właściciele wywłaszczonej nieruchomości są uprawnieni do żądania unieważnienia ustanowienia użytkowania wieczystego przed sądem powszechnym i wynik takiego postępowania stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia kwestii zwrotu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem należy stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm./.

Przepis ten stanowi, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 229 brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości, a zatem postępowanie ulega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa.

W rozpatrywanej sprawie żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości dotyczy dwóch działek gruntu o numerach ewidencyjnych [...] i [...] o łącznej powierzchni 1452 m2. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy, tylko część wywłaszczonej nieruchomości pozostaje od 1989 r. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...], a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zatem tylko do tej części przedmiotowej nieruchomości, która została oddana w użytkowanie wieczyste może mieć zastosowanie przepis art. 229 powołanej ustawy i postępowanie administracyjne jest w tym zakresie bezprzedmiotowe.

Skoro pozostała część wywłaszczonej nieruchomości objętej wnioskiem o jej zwrot pozostaje nadal we władaniu Skarbu Państwa, to organ administracji obowiązany jest zbadać, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 omawianej ustawy. Przepisy te przewidują bowiem możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

O ile organ uznałby, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy, warunkujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to winien wydać decyzję odmawiającą zwrotu, a nie umarzać postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Należy przy tym mieć na względzie, że w świetle art. 137 ust. 1 ustawy, odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organ obowiązany jest wykazać, że nieruchomość nie stałą się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i wykorzystano ją na cel określony w tej decyzji. Nie wystarczy zatem tylko wykazać, jak to stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że "...nieruchomość nie została użyta na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej".

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.