Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2026 r. sygn. akt I SA/Bk 225/26 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 marca 2026 r. nr 2001-IOC.4355.1.2026 w przedmiocie kary pieniężnej za wywóz towarów objętych sankcjami postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 24 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Bk 225/26, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako "p.p.s.a."), odmówił P. Sp. z o.o. w B. (dalej jako "skarżąca" albo "spółka") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 25 marca 2026 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wywóz towarów objętych sankcjami.

Uzasadniając zaskarżone orzeczenie Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, zwłaszcza okoliczność doręczenia kwestionowanej decyzji profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej – M. C. w dniu 30 marca 2026 r. dalej wskazując, że pełnomocnik skarżącej P. F. przesłała skargę 30 kwietnia 2026 r. Następnie postanowieniem z 10 czerwca 2026 r. WSA w Białymstoku odrzucił skargę skarżącej z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi 10 czerwca 2026 r.

Następnie, jak przedstawił to WSA w Białymstoku, pismem z 18 czerwca 2026 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną uchybienia terminowi było błędne przyjęcie przez pełnomocnika informacji o odbiorze decyzji 31 marca 2026 r. Spółka opierając się na informacjach uzyskanych od poprzedniego pełnomocnika przyjęła, że początek biegu terminu do wniesienia skargi należy liczyć od daty przekazania jej decyzji przez poprzedniego pełnomocnika. Uznała, że termin ten jest równoważny z terminem odbioru pisma przez poprzedniego pełnomocnika. Spółka wyjaśniała, iż nie miała świadomości, że poprzedni pełnomocnik odebrał pismo dzień przed tym jak przekazał je do wiadomości spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekając o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi powołał stosowne przepisy prawa, odnoszące się do instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności. Wyjaśnił przy tym wykładnię kryterium braku winy, o którym stanowi art. 87 p.p.s.a., powołując orzecznictwo sądów administracyjnych orzekających w tym przedmiocie, gdy pełnomocnikiem strony skarżącej jest profesjonalista (adwokat, radca prawny). W ocenie Sądu I instancji błędne przyjęcie przez spółkę początku biegu terminu do wniesienia skargi i przekazanie nowemu pełnomocnikowi informacji o odbiorze decyzji w dniu 31 marca 2026 r., w żadnym razie nie mogło usprawiedliwiać wniesienia przez tegoż pełnomocnika skargi do sądu z uchybieniem ustawowego terminu. Błędne obliczenie terminu do złożenia skargi, zdaniem tego Sądu, nie pozwało przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej.

Zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku z 24 kwietnia 2026 r. wniosła skarżąca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym na wniosek strony, jeżeli strona nie dochowała terminu bez swojej winy. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo dostrzegł i uzasadnił, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

W sprawie spółka, jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wskazała błędne przekazanie spółce informacji o dacie doręczenia decyzji poprzedniemu pełnomocnikowi spółki przez tego pełnomocnika. Konsekwencję pomyłki dotyczącej różnicy jednego dnia pomiędzy doręczeniem faktycznym a informacją o doręczeniu uzyskaną od poprzedniego pełnomocnika spółki stanowiło wniesienie skargi na decyzję z uchybieniem terminu przez nowego pełnomocnika spółki.

Słowem wstępu wspomnieć należy, że Sądowi znane jest powołane w zażaleniu postanowienie Sądu Najwyższego z 30 lipca 2024 r., sygn. akt III CZ 108/24, które jednak wobec zwięzłego uzasadnienia nie umożliwia odczytania konkretnego stanu faktycznego zaistniałego w owym postępowaniu. Problematyczne jest zatem rozważenie kwestii tam przedstawionej w oderwaniu od stanu sprawy, zwłaszcza wówczas jeżeli stanowisko w postanowieniu tym wyrażone wyłamuje się z utrwalonej linii orzeczniczej tak sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych. Pogląd zaprezentowany w wymienionym wyżej postanowieniu Sądu Najwyższego, przenoszony do niniejszej sprawy, sprawiłby że zupełnie pominięta zostałaby kwestia profesjonalnej formy przedstawicielstwa w postępowaniu i konsekwencji z takiej reprezentacji wynikających.

Wbrew stanowisku spółki wyrażonym we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, pełnomocnik spółki otrzymał decyzję zawierającą stosowne pouczenia dotyczące biegu terminu do wniesienia skargi. Nawet w sytuacji zmiany pełnomocnika występującego w imieniu skarżącej, strona dbająca o swoje interesy – a zwłaszcza powinno odnosić się to do działalności zorganizowanej prowadzonej w formie spółki kapitałowej – powinna przynajmniej dbać o stosowanie się do pouczeń zawartych przez organ administracji publicznej. Takie pouczenia odnoszące się do możliwości wniesienia skargi na wydaną decyzję zostały przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku zawarte, ze wskazaniem prawidłowego terminu.

Uznanie za zasadne przywrócenia terminu do wniesienia skargi wobec wewnętrznej czynności spółki polegającej na wyborze innego, nowego pełnomocnika i uchybienie terminowi wynikające z problemów komunikacyjnych, stanowiłoby wyraz niesprawiedliwości wobec stron, które występują w sprawach bez udziału pełnomocników albo niezmiennie z tym samym pełnomocnikiem. Trafnie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, że to mocodawcę obciąża odpowiedzialność za wybór osoby, której udzielił pełnomocnictwa, obciążają go też skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 25 marca 2026 r.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.